
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i lluniwyd tua 1400–1430
Gwagedd y Byd, gan Siôn Cent
Pregeth Siôn Cent ar gân: mae’r gŵr cyfoethog a ddygodd dir ei gymdogion yn gorwedd mewn saith troedfedd o bridd, ac nid oes gan ei enaid ddim ond a wnaeth er Duw.
Llun: Eglwys adfeiliedig a rhes ddwyreiniol Abaty Glyn y Groes ger Llangollen, oddi uchod · Llywelyn2000, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Siôn Cent |
|---|---|
| Testun | gwagedd cyfoeth a diwedd pob dyn |
| Ffurf | cywydd o tua naw deg o linellau |
Canai Siôn Cent rhwng tua 1400 a 1430. Fe’i cysylltir â Brycheiniog, a folodd mewn cerdd ei hun, ac â gororau Euas ac Erging, ac mae traddodiad iddo farw yn Llan-gain ar lan Mynwy. Saif ar wahân i feirdd eraill ei oes: yn lle moli arglwyddi, pregethai iddynt.FfynonellauSiôn Cent ↗Wicipedia CymraegSiôn Cent, ei gysylltiad â Brycheiniog, ei gerddi ar wagedd y byd a’i ddadl am yr awen.Siôn Cent ↗Wikipedia (Saesneg)Dyddiadau Siôn Cent, ei gysylltiad â Brycheiniog a’r Gororau, a’r portread yn Kentchurch.
Trachwant y cyfoethog
Mae’r gerdd yn agor gyda gŵr balch heddiw, yn gwisgo modrwyau aur a meini. Mae’n dwyn tyddyn y dyn dall ac erw ei gymydog, yr ŷd o dan yr onnen a gwair y dyn gwirion. Yfory gorwedd yn y pridd heb ddim, ei wely’n isel a’i nenbren wrth ei dalcen, ei grys yn amdo a’i dŷ’n gist dderw.FfynhonnellGwagedd y Byd ↗WicidestunTestun cyfan Gwagedd y Byd gan Siôn Cent.
Saith droedfedd
Ble maen nhw nawr?
Yna daw’r darn enwocaf, rhes hir o gwestiynau. Ble mae’r tyrau teg, y llysoedd lawer, yr eog, y cig rhost a’r cogyddion, y seler win, y siwrnai i Loegr, y beirdd teg, y cŵn a’r meirch mawr, y trysor ar dir a môr?FfynonellauGwagedd y Byd ↗WicidestunTestun cyfan Gwagedd y Byd gan Siôn Cent.Siôn Cent ↗Wicipedia CymraegSiôn Cent, ei gysylltiad â Brycheiniog, ei gerddi ar wagedd y byd a’i ddadl am yr awen.
Mae’r tyrau teg?
Dim ond a wnaeth er Duw
Mae ateb Siôn Cent yn blaen. Yn y bedd nid oes gan yr enaid na phlas nac urddas, dim ond y da a wnaeth er Duw.FfynhonnellGwagedd y Byd ↗WicidestunTestun cyfan Gwagedd y Byd gan Siôn Cent. Rhoddodd Ifor Williams, a olygodd ei gerddi, y teitl Gwagedd ac Oferedd y Byd i hon.FfynhonnellSiôn Cent ↗Wicipedia CymraegSiôn Cent, ei gysylltiad â Brycheiniog, ei gerddi ar wagedd y byd a’i ddadl am yr awen.
Dim ond a wnaeth er Duw
Dadleuodd Siôn Cent hefyd â’r beirdd eraill am yr awen, rhodd y farddoniaeth. Dywedai fod dwy awen, un oddi wrth Dduw ac un o’r byd, ac atebodd Rhys Goch Eryri ef ar gân, gan amddiffyn rhodd y beirdd fel peth sanctaidd. Parhaodd y ddadl am genedlaethau.FfynhonnellSiôn Cent ↗Wicipedia CymraegSiôn Cent, ei gysylltiad â Brycheiniog, ei gerddi ar wagedd y byd a’i ddadl am yr awen.
Byd a Bywyd, gan Siôn Cent → Ifor Williams → Marwnad Siôn y Glyn → Yr hen destunau Cymraeg →
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf