
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i lluniwyd tua 1350–1390
Marwnad Lleucu Llwyd
Mae Llywelyn Goch ap Meurig Hen yn sefyll wrth fedd y ferch wen o Bennal ac yn canu iddi fel pe gallai godi ac agor drws du’r ddaear.
Llun: Llyn Cau yn ei gwm rhewlifol dwfn dan glogwyni Cadair Idris · NotFromUtrecht, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Llywelyn Goch ap Meurig Hen, o Feirionnydd |
|---|---|
| I | Lleucu Llwyd o Bennal, ger Machynlleth |
| Ffurf | cywydd marwnad, wedi’i lunio fel serenâd wrth ei bedd |
Bardd o Feirionnydd oedd Llywelyn Goch ap Meurig Hen, o deulu bonheddig a ddisgynnai o Fleddyn ap Cynfyn ac a gysylltid â thŷ Nannau ger Dolgellau. Gyda’i gyfaill Iolo Goch daeth â’r cywydd i’r gogledd. Mae deuddeg o’i gerddi wedi goroesi, ond am hon y cofir ef yn anad dim.FfynonellauLlywelyn Goch ap Meurig Hen ↗Wicipedia CymraegBardd Meirionnydd, ei deulu, ei ddeuddeg cerdd a’i farwnad i Leucu Llwyd.Llywelyn Goch ap Meurig Hen ↗Wikipedia (Saesneg)Bardd Meirionnydd a ddaeth â’r cywydd i’r gogledd gydag Iolo Goch.
Haf llwm
Mae Lleucu Llwyd, merch o Bennal, wedi marw, a saif y bardd uwch ei bedd. Mae’r gerdd yn agor â chri nad oes na lloer, na llewych na lliw ar ôl yng Ngwynedd.FfynhonnellLleucu Llwyd ↗WicidestunTestun cyfan marwnad Lleucu Llwyd.
Haf llwm
Cân wrth y ffenestr
Lluniwyd y gerdd fel serenâd, y gân a gân cariad dan ffenestr ei gariad liw nos. Ond y bedd yw’r ffenestr. Mae Llywelyn yn galw ar Leucu i godi ac agor drws du’r ddaear. Addawsai hi ei aros tra âi ef i’r de, meddai, ac roedd pob gair o’i genau’n wir ond hwn. Mae’n ei galw’n gannwyll Gwynedd ac yn grair gwlad Feirionnydd.FfynonellauLleucu Llwyd ↗WicidestunTestun cyfan marwnad Lleucu Llwyd.Llywelyn Goch ap Meurig Hen ↗Wicipedia CymraegBardd Meirionnydd, ei deulu, ei ddeuddeg cerdd a’i farwnad i Leucu Llwyd.
Cyfod i fyny
Mae Llywelyn yn siarad fel ei chariad, fel y gwnâi beirdd yn aml, a chred ysgolheigion mai confensiwn y gerdd oedd hyn, i ddwysáu’r golled. Daeth yn un o’r cerddi mwyaf annwyl yn y Gymraeg. Fe’i copïwyd drosodd a throsodd, a thyfodd straeon am Lywelyn a Lleucu.FfynhonnellLlywelyn Goch ap Meurig Hen ↗Wicipedia CymraegBardd Meirionnydd, ei deulu, ei ddeuddeg cerdd a’i farwnad i Leucu Llwyd.
Y llinellau olaf
Mae’r gerdd yn gorffen gyda’r bardd yn wylo dagrau i lawr ei wyneb, a chyda rhestr o bopeth sydd rhyngddo a’i gariad: y pridd a’r meini, yr arch dderw, y ddôr drom, y mur, y clo o ddur du a’r glicied.FfynhonnellLleucu Llwyd ↗WicidestunTestun cyfan marwnad Lleucu Llwyd.
Yn iach, Leucu
Pennal → Marwnad Dafydd ap Gwilym, gan Iolo Goch → Marwnad Siôn y Glyn → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)
- Wynebddalen Gwaith Iolo Goch, ei gerddi mewn print — G. Howell Baker · Parth cyhoeddus
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan
