Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

1567

Gramadeg Cymraeg ym Milan

Mae Gruffydd Robert, alltud yn yr Eidal, yn cyhoeddi ei ramadeg Cymraeg ym Milan, llyfr sy’n canu clod harddwch yr iaith.

Llun: Eglwys Gadeiriol Milan, eglwys y Cardinal Borromeo, y bu Gruffydd Robert yn ei wasanaethu · Jakub Hałun, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar Ddydd Gŵyl Dewi 1567, ym Milan, cyhoeddodd Gruffydd Robert ran gyntaf ei ramadeg Cymraeg, Dosbarth Byrr ar y rhann gyntaf i ramadeg Cymraeg.

CyhoeddwydMilan, 1 Mawrth 1567
AwdurGruffydd Robert, archddiacon Môn
Ar ffurfSgwrs mewn gwinllan

Alltud dros ei ffydd#

Gŵr o Sir Gaernarfon oedd Gruffydd Robert, meistr o Rydychen ac o 1558 archddiacon Môn. Pan ddaeth Elisabeth i’r orsedd cadwodd yr hen ffydd a gadael Cymru gyda’i ewythr Morys Clynnog.

Erbyn Ionawr 1563 roeddent yn Rhufain, lle’i hordeiniwyd yn offeiriad. Erbyn 1567 roedd ym Milan, ar aelwyd yr archesgob mawr, y Cardinal Borromeo.

Gramadeg mewn gwinllan#

Ysgrifennodd ei ramadeg ar ffurf sgwrs rhyngddo ef a Chlynnog, mewn gwinllan. Dilynodd rhannau diweddarach y gwaith ar ôl 1584.

Eglwys Gadeiriol Milan, wedi’i phaentio gan Walter Sickert yn 1895
Eglwys Gadeiriol Milan, wedi’i phaentio gan Walter Sickert yn 1895 · Llun: Walter Sickert (photo: Didier Descouens), Public domain, Wikimedia Commons

Bu farw ym mhalas yr archesgob ym Milan ar 15 Mai 1598.

Y bobl

c. 1527–c. 1598

Gruffydd Robert

Gramadegydd ym Milan (wedi’i gofnodi)

Offeiriad ac ysgolhaig a ysgrifennodd, yn alltud yn yr Eidal, y gramadeg Cymraeg printiedig cyntaf, a gyhoeddwyd ym Milan yn 1567.

Gruffydd Robert

Cyn ac wedyn

  1. Deddf y Beibl Cymraeg

    Mae’r Senedd yn gorchymyn i bedwar esgob Cymru ac esgob Henffordd sicrhau bod y Beibl a’r Llyfr Gweddi Gyffredin yn cael eu cyfieithu i’r Gymraeg.

    Deddf y Beibl Cymraeg
  2. Y Testament Newydd yn Gymraeg

    Cyhoeddir cyfieithiad William Salesbury, yr ysgrythur gyntaf i’w hargraffu yn Gymraeg.

    Y Testament Newydd yn Gymraeg
  3. Coleg yr Iesu, Rhydychen

    Mae Hugh Price o Aberhonddu yn sefydlu coleg yn Rhydychen sy’n hyfforddi clerigwyr ac ysgolheigion o Gymru am ganrifoedd.

    Coleg yr Iesu, Rhydychen
  4. Y map cyntaf o Gymru

    Mae Humphrey Llwyd o Ddinbych yn llunio Cambriae Typus, y map printiedig cyntaf o Gymru ar ei phen ei hun, a gyhoeddwyd yn atlas mawr Ortelius.

    Y map cyntaf o Gymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf