Isaac Carter
Yr argraffydd cyntaf yng Nghymru (wedi’i gofnodi)Argraffydd a sefydlodd y wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru, yn Nhrefhedyn ger Castellnewydd Emlyn, yn 1718.
Isaac Carter

Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad
1718
Mae Isaac Carter yn sefydlu’r wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru, yn Nhrefhedyn ger Castellnewydd Emlyn.
Llun: Y garreg yn Adpar sy’n nodi safle’r wasg argraffu gyntaf yng Nghymru · ceridwen, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Yn 1718 sefydlodd Isaac Carter, gŵr o Sir Gaerfyrddin, y wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru yn Adpar, neu Drefhedyn, ar lan Ceredigion i afon Teifi gyferbyn â Chastellnewydd Emlyn.FfynhonnellCarter, Isaac (died 1741), printer ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Yn 1718 sefydlodd y wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru yn Adpar, neu Drefhedyn, ym mhlwyf Llandyfrïog, Ceredigion; y ddau waith cyntaf a argraffwyd yno oedd Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco gan Alban Thomas a Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau; wedyn daeth Eglurhad o Gatechism Byrraf y Gymanfa (1719), Dwysfawr Rym Buchedd Grefyddol (1722) ac Y Christion Cyffredin (1724); symudodd y wasg i Gaerfyrddin tua 1725; claddwyd ef yn eglwys San Pedr, Caerfyrddin, ar 4 Mai 1741.
| Sefydlwyd | 1718, yn Adpar (Trefhedyn) |
|---|---|
| Argraffydd | Isaac Carter |
| Symudodd | I Gaerfyrddin, tua 1725 |
Cerddi Cymraeg oedd y ddau waith cyntaf o’r wasg: Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco gan Alban Thomas, a Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau.FfynhonnellCarter, Isaac (died 1741), printer ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Yn 1718 sefydlodd y wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru yn Adpar, neu Drefhedyn, ym mhlwyf Llandyfrïog, Ceredigion; y ddau waith cyntaf a argraffwyd yno oedd Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco gan Alban Thomas a Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau; wedyn daeth Eglurhad o Gatechism Byrraf y Gymanfa (1719), Dwysfawr Rym Buchedd Grefyddol (1722) ac Y Christion Cyffredin (1724); symudodd y wasg i Gaerfyrddin tua 1725; claddwyd ef yn eglwys San Pedr, Caerfyrddin, ar 4 Mai 1741.
Dilynodd mwy: Eglurhad o Gatechism Byrraf y Gymanfa yn 1719, Dwysfawr Rym Buchedd Grefyddol yn 1722 ac Y Christion Cyffredin yn 1724.FfynhonnellCarter, Isaac (died 1741), printer ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Yn 1718 sefydlodd y wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru yn Adpar, neu Drefhedyn, ym mhlwyf Llandyfrïog, Ceredigion; y ddau waith cyntaf a argraffwyd yno oedd Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco gan Alban Thomas a Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau; wedyn daeth Eglurhad o Gatechism Byrraf y Gymanfa (1719), Dwysfawr Rym Buchedd Grefyddol (1722) ac Y Christion Cyffredin (1724); symudodd y wasg i Gaerfyrddin tua 1725; claddwyd ef yn eglwys San Pedr, Caerfyrddin, ar 4 Mai 1741.

Tua 1725 symudodd Carter ei wasg i Gaerfyrddin. Priododd Ann Lewis yng Nghenarth yn 1721 a’i gladdu yn eglwys San Pedr, Caerfyrddin, ar 4 Mai 1741.FfynhonnellCarter, Isaac (died 1741), printer ↗Syr William Llewelyn Davies, Y Bywgraffiadur Cymreig, 1959 (Saesneg)Yn 1718 sefydlodd y wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru yn Adpar, neu Drefhedyn, ym mhlwyf Llandyfrïog, Ceredigion; y ddau waith cyntaf a argraffwyd yno oedd Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco gan Alban Thomas a Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau; wedyn daeth Eglurhad o Gatechism Byrraf y Gymanfa (1719), Dwysfawr Rym Buchedd Grefyddol (1722) ac Y Christion Cyffredin (1724); symudodd y wasg i Gaerfyrddin tua 1725; claddwyd ef yn eglwys San Pedr, Caerfyrddin, ar 4 Mai 1741.
Ffynonellau a darllen pellach
Argraffydd a sefydlodd y wasg argraffu barhaol gyntaf yng Nghymru, yn Nhrefhedyn ger Castellnewydd Emlyn, yn 1718.
Isaac CarterMae Archaeologia Britannica Edward Lhuyd yn dangos bod Cymraeg, Llydaweg, Cernyweg, Gwyddeleg a Gaeleg yn un teulu o ieithoedd.
Lhuyd yn dangos bod gan y Gymraeg chwaer-ieithoeddMae Theophilus Evans yn cyhoeddi Drych y Prif Oesoedd, hanes balch y Cymry a ddarllenwyd am genedlaethau.
Drych y Prif OesoeddMae Elihu Yale, yr hanai ei deulu o ardal Llandegla, yn rhoi llyfrau a nwyddau i goleg yn Connecticut, sy’n cymryd ei enw. Fe’i claddwyd yn Wrecsam.
YaleMae Bartholomew Roberts o Gasnewydd Bach, Barti Ddu, yn dod yn gapten ar long fôr-ladron ac yn dod yn fôr-leidr mwyaf llwyddiannus ei oes, gan gipio dros 400 o longau.
Barti DduYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf