Yn 1751 sefydlodd y brodyr Lewis a Richard Morris o Fôn Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion yn Llundain, cartref i Gymry Llundain ac i iaith, llenyddiaeth a hanes Cymru.FfynonellauHonourable Society of Cymmrodorion ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd yn 1751 gan y brodyr Lewis a Richard Morris o Fôn, yn gymdeithas gymdeithasol, ddiwylliannol, lenyddol a dyngarol, canolfan i’r Cymry yn Llundain; Richard Morris oedd ei llywydd cyntaf; daw’r enw o gynfrodorion, y brodorion cyntaf, y Cymry yn etifeddion yr hen Frythoniaid; fe’i hadfywiwyd yn 1820 ac eto yn 1873; cyhoeddodd Y Cymmrodor ac, er 1897, ei Thrafodion; mae’n dal yn Llundain, gyda dwy ran o dair o’i haelodau yng Nghymru.Lewis Morris (1701–1765) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 2 Mawrth 1701, mab hynaf Morris ap Rhisiart Morris o Lanfihangel Tre’r Beirdd ym Môn a’r hynaf o’r Morrisiaid, y mae eu llythyrau at ei gilydd yn ffynhonnell hanesyddol werthfawr; daeth y syniad o arolygu’r arfordir tra oedd yn swyddog tollau yng Nghaergybi; ni ddangosodd y Morlys fawr o ddiddordeb, felly gwnaeth y gwaith ar ei gost ei hun; daeth ei Plans of harbours, bars, bays and roads in St George’s Channel allan yn 1748 a gwneud arfordir Cymru’n fwy diogel i longau; ei enw barddol oedd Llewelyn Ddu o Fôn; yn 1751 sefydlodd Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion gyda’i frawd Richard; bu farw ar 11 Ebrill 1765 ac mae’n gorwedd yn Llanbadarn Fawr.
| Sefydlwyd | Llundain, 1751 |
|---|---|
| Sylfaenwyr | Lewis a Richard Morris |
| Llywydd cyntaf | Richard Morris |
Y brodorion cyntaf#
Daw’r enw o’r gair Cymraeg cynfrodorion, y brodorion cyntaf: y Cymry yn etifeddion yr hen Frythoniaid.FfynhonnellHonourable Society of Cymmrodorion ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd yn 1751 gan y brodyr Lewis a Richard Morris o Fôn, yn gymdeithas gymdeithasol, ddiwylliannol, lenyddol a dyngarol, canolfan i’r Cymry yn Llundain; Richard Morris oedd ei llywydd cyntaf; daw’r enw o gynfrodorion, y brodorion cyntaf, y Cymry yn etifeddion yr hen Frythoniaid; fe’i hadfywiwyd yn 1820 ac eto yn 1873; cyhoeddodd Y Cymmrodor ac, er 1897, ei Thrafodion; mae’n dal yn Llundain, gyda dwy ran o dair o’i haelodau yng Nghymru.

Cymdeithas i’r Cymry#
Richard Morris oedd ei llywydd cyntaf. Roedd y gymdeithas yn gymdeithasol, yn ddiwylliannol, yn llenyddol ac yn elusennol, yn fan cyfarfod i’r Cymry yn y brifddinas.FfynhonnellHonourable Society of Cymmrodorion ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd yn 1751 gan y brodyr Lewis a Richard Morris o Fôn, yn gymdeithas gymdeithasol, ddiwylliannol, lenyddol a dyngarol, canolfan i’r Cymry yn Llundain; Richard Morris oedd ei llywydd cyntaf; daw’r enw o gynfrodorion, y brodorion cyntaf, y Cymry yn etifeddion yr hen Frythoniaid; fe’i hadfywiwyd yn 1820 ac eto yn 1873; cyhoeddodd Y Cymmrodor ac, er 1897, ei Thrafodion; mae’n dal yn Llundain, gyda dwy ran o dair o’i haelodau yng Nghymru.
Ar waith o hyd#
Adfywiwyd y Cymmrodorion yn 1820, ochr yn ochr â’r camau cyntaf tuag at Eisteddfod Genedlaethol, ac eto yn 1873. Cyhoeddodd Y Cymmrodor ac, er 1897, ei Thrafodion. Mae’n dal yn Llundain, ond mae dwy ran o dair o’i haelodau’n byw yng Nghymru erbyn hyn.FfynhonnellHonourable Society of Cymmrodorion ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd yn 1751 gan y brodyr Lewis a Richard Morris o Fôn, yn gymdeithas gymdeithasol, ddiwylliannol, lenyddol a dyngarol, canolfan i’r Cymry yn Llundain; Richard Morris oedd ei llywydd cyntaf; daw’r enw o gynfrodorion, y brodorion cyntaf, y Cymry yn etifeddion yr hen Frythoniaid; fe’i hadfywiwyd yn 1820 ac eto yn 1873; cyhoeddodd Y Cymmrodor ac, er 1897, ei Thrafodion; mae’n dal yn Llundain, gyda dwy ran o dair o’i haelodau yng Nghymru.
Ffynonellau a darllen pellach





