Hywel Harris
Diwygiwr (wedi’i gofnodi)Pregethwr tanbaid y diwygiad Methodistaidd a sefydlodd gymuned grefyddol yn Nhrefeca.
Hywel Harris
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes yr Adfywiad
1752
Mae Howel Harris yn casglu cymuned o dros gant o bobl yn Nhrefeca, yn byw ac yn gweithio gyda’i gilydd mewn ffydd.
Llun: Trefeca, cartref cymuned Howell Harris, o Cartrefi Cymru Owen M. Edwards, 1896 · Owen Morgan Edwards, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Yn 1752 casglodd Howell Harris yn ei gartref yn Nhrefeca, ger Talgarth, gymuned Gristnogol, Teulu Trefeca, ar batrwm cymuned y Morafiaid yn Herrnhut.FfynonellauColeg Trefeca ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1752 sefydlodd Howell Harris gymuned Gristnogol yn Nhrefeca, Teulu Trefeca, ar batrwm cymuned y Morafiaid yn Herrnhut; helaethwyd y tŷ mewn arddull neo-Gothig, a orffennwyd erbyn 1772, un o’r enghreifftiau cyntaf yng Nghymru; bu coleg Iarlles Huntingdon yno o 1768 hyd 1792; agorwyd coleg yn hen gartref Harris yn 1842 ac ychwanegwyd capel coffa yn 1872; heddiw mae’n ganolfan hyfforddi i Eglwys Bresbyteraidd Cymru, gydag Amgueddfa Howell Harris.Trefeca ↗Wikipedia (Saesneg)Rhwng Talgarth a Llyn Syfaddan; man geni a chartref Howell Harris; sefydlu Teulu Trefeca yn 1752 ar batrwm y Morafiaid; pregethodd Wesley yno yn 1769; coleg Iarlles Huntingdon o 1768; coleg 1842; heddiw Coleg Trefeca, gydag Amgueddfa Howell Harris.
| Sefydlwyd | 1752 |
|---|---|
| Sylfaenydd | Howell Harris |
| Ar ei anterth | Tua 120 o bobl a hyd at 60 o grefftau |
Daeth tua 120 o bobl i fyw a gweithio gyda’i gilydd yn Nhrefeca, gyda hyd at drigain o grefftau yn eu plith. Helpodd rhodd o £900 gan Madam Sidney Griffith i godi’r capel, y clafdy, y baddondy, y golomenfa a’r pwll pysgod, o 1752 hyd 1759, mewn arddull ‘Modern Gothick’.FfynhonnellColeg Trefeca, listed building 6637 ↗Cadw, adroddiad llawn ar adeiladau rhestredig (Saesneg)Gradd II*; rhodd £900 Madam Sidney Griffith; capel, clafdy, tŷ ymolchi, colomendy a phwll pysgod yn null y ‘Modern Gothick’, 1752 i 1759; y gymdeithas amaethyddol gyntaf yng Nghymru 1754; ysgol wlân ag wyth gwŷdd 1756; gwasg argraffu 1758 i 1806; tua 120 o bobl a hyd at 60 o grefftau.

Dechreuodd y Teulu y gymdeithas amaethyddol gyntaf yng Nghymru yn 1754 ac ysgol wehyddu gydag wyth gwŷdd yn 1756. O 1758 hyd 1806 roedd gan Drefeca ei gwasg argraffu ei hun.FfynhonnellColeg Trefeca, listed building 6637 ↗Cadw, adroddiad llawn ar adeiladau rhestredig (Saesneg)Gradd II*; rhodd £900 Madam Sidney Griffith; capel, clafdy, tŷ ymolchi, colomendy a phwll pysgod yn null y ‘Modern Gothick’, 1752 i 1759; y gymdeithas amaethyddol gyntaf yng Nghymru 1754; ysgol wlân ag wyth gwŷdd 1756; gwasg argraffu 1758 i 1806; tua 120 o bobl a hyd at 60 o grefftau.
Cadwodd Iarlles Huntingdon goleg yn Nhrefeca o 1768. Yn 1842 agorwyd coleg yn hen gartref Harris, ac ychwanegwyd capel coffa yn 1872. Heddiw mae Coleg Trefeca yn ganolfan i Eglwys Bresbyteraidd Cymru, gydag amgueddfa i Howell Harris.FfynhonnellColeg Trefeca ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1752 sefydlodd Howell Harris gymuned Gristnogol yn Nhrefeca, Teulu Trefeca, ar batrwm cymuned y Morafiaid yn Herrnhut; helaethwyd y tŷ mewn arddull neo-Gothig, a orffennwyd erbyn 1772, un o’r enghreifftiau cyntaf yng Nghymru; bu coleg Iarlles Huntingdon yno o 1768 hyd 1792; agorwyd coleg yn hen gartref Harris yn 1842 ac ychwanegwyd capel coffa yn 1872; heddiw mae’n ganolfan hyfforddi i Eglwys Bresbyteraidd Cymru, gydag Amgueddfa Howell Harris.

Ffynonellau a darllen pellach
Pregethwr tanbaid y diwygiad Methodistaidd a sefydlodd gymuned grefyddol yn Nhrefeca.
Hywel HarrisMae Lewis Morris o Fôn yn cyhoeddi ei siartiau o harbyrau a baeau Cymru, yr arolwg iawn cyntaf o’r arfordir.
Siartiau arfordir CymruMae Cymry Llundain yn sefydlu Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion i astudio a dathlu iaith, llên a hanes Cymru.
Y CymmrodorionSefydlir gwaith haearn Dowlais. O fewn degawdau, Merthyr Tudful yw tref fwyaf Cymru.
Haearn ym MerthyrMae Anthony Bacon yn sefydlu gwaith haearn Cyfarthfa ym Merthyr, sy’n tyfu’n un o’r gweithfeydd haearn mwyaf yn y byd.
CyfarthfaYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf