Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

928 OC

Hywel yn mynd i Rufain

Mae Hywel Dda yn mynd ar y bererindod hir i Rufain, arwydd o ba mor sefydlog a diogel yw ei deyrnas.

Llun: Hywel Dda fel y dychmygwyd ef yn yr Historie of Cambria, 1584. · Humphrey Llwyd and David Powel, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

928 OCOes y BrenhinoeddAr y llinell amser (wedi’i gofnodi)
Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 928 aeth Hywel Dda, brenin Deheubarth, ar y bererindod hir i Rufain, y brenin Cymreig cyntaf y gwyddys iddo fynd yno a dod adref eto.

Pryd928; mae’r Brut yn rhoi 926
PwyHywel ap Cadell, ŵyr Rhodri Mawr
TeyrnasDeheubarth: Seisyllwg a Dyfed

‘Aeth Hywel i Rufain’#

Blwyddnodau Cymru: aeth Hywel i Rufain. Brut y Tywysogion: aeth y brenin Hywel Dda fab Cadell i Rufain.

Teyrnas mewn heddwch#

I adael ei dir am gynifer o fisoedd, roedd rhaid i frenin fod yn sicr ohono. Roedd Hywel wedi gwneud Deheubarth drwy uno Seisyllwg ei dad â Dyfed, a ddaeth iddo drwy ei briodas, a chadwai gysylltiad agos ag Æthelstan o Loegr.

Cerflun marmor Hywel Dda yn Neuadd Farmor Neuadd y Ddinas, Caerdydd
Cerflun marmor Hywel Dda yn Neuadd Farmor Neuadd y Ddinas, Caerdydd · Llun: F. W. Pomeroy, Public domain, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Yn ôl traed Cyngen#

Roedd yn dilyn Cyngen o Bowys, a fu farw yn Rhufain yn 854.

Y bobl

d. 950

Hywel Dda

Brenin y Deheubarth (wedi’i gofnodi)

Rhoddwyd ei enw ar gyfraith frodorol Cymru, sy’n nodedig am hawliau eiddo i fenywod ac am iawndal yn lle dial.

Hywel Dda

Cyn ac wedyn

  1. Asser yn ysgrifennu buchedd Alffred (wedi’i gofnodi)

    Mae Asser, ysgolhaig o Dyddewi, yn ysgrifennu buchedd Alffred Fawr, yr ymunodd â’i lys. Dyma’r cofiant cyntaf i frenin o Sais.

    Asser yn ysgrifennu buchedd Alffred
  2. Gyrru’r Llychlynwyr o Fôn (wedi’i gofnodi)

    Mae llynges Lychlynnaidd dan arweiniad Ingimundr yn glanio ar Ynys Môn. Mae’r Cymry yn eu gyrru i ffwrdd, ac maent yn hwylio ymlaen i ymsefydlu ger Caer.

    Gyrru’r Llychlynwyr o Fôn
  3. Armes Prydein (wedi’i gofnodi)

    Mae bardd yn canu Armes Prydein, gan alw ar y Cymry, y Gwyddelod, yr Albanwyr, y Cernywiaid a Llychlynwyr Dulyn i uno a gyrru’r Saeson allan.

    Armes Prydein
  4. Hywel yn rheoli’r rhan fwyaf o Gymru (wedi’i gofnodi)

    Mae Hywel Dda yn ychwanegu Gwynedd a Phowys at Ddeheubarth ac yn rheoli bron y cyfan o Gymru mewn heddwch, a dyma’r unig frenin o Gymro y gwyddys iddo fathu ei geiniog arian ei hun.

    Hywel yn rheoli’r rhan fwyaf o Gymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf