Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

893 OC

Asser yn ysgrifennu buchedd Alffred

Mae Asser, ysgolhaig o Dyddewi, yn ysgrifennu buchedd Alffred Fawr, yr ymunodd â’i lys. Dyma’r cofiant cyntaf i frenin o Sais.

Llun: Dechrau Buchedd y Brenin Alfred gan Asser, o ffacsimili printiedig o’r llawysgrif goll · Asser, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ysgrifennodd Asser, mynach o Dyddewi, fuchedd Alffred Fawr, yr ymunodd â’i lys. Nid oes brenin Seisnig cynnar yr ydym yn ei adnabod cystal ag Alffred, a hynny diolch i Gymro.

Pryd893
PwyAsser o Dyddewi, esgob Sherborne yn ddiweddarach
Bu farw908 neu 909

O Fynyw i Wessex#

Roedd Asser yn perthyn i Nobis, esgob Tyddewi. Tua 885 gofynnodd Alffred iddo ymuno â’r gwŷr dysgedig yn ei lys, ac yn y 890au daeth yn esgob Sherborne. Mae Blwyddnodau Cymru yn nodi ei farw: bu farw’r esgob Asser.

Brenhinoedd Cymru yn ei lyfr#

Mae Asser yn adrodd sut y trodd brenhinoedd de Cymru at Alffred oherwydd trais chwe mab Rhodri, a sut y derbyniodd Alffred Anarawd yn fab bedydd esgob.

Tudalen gyntaf llawysgrif goll Buchedd Alffred gan Asser, o gopi a dynnwyd yn 1722, cyn y tân.
Tudalen gyntaf llawysgrif goll Buchedd Alffred gan Asser, o gopi a dynnwyd yn 1722, cyn y tân. · Llun: After the lost Cotton manuscript, Public domain, Wikimedia Commons

Llyfr a fu bron â diflannu#

Dim ond un llawysgrif a ddaeth i lawr o’r Oesoedd Canol, a llosgwyd hi yn y tân yn Ashburnham House ar 23 Hydref 1731.

Lle digwyddodd

Y bobl

d. c. 909

Asser

Ysgolhaig Cymreig Alffred (wedi’i gofnodi)

Mynach o Dyddewi a ddaeth yn gynghorydd i Alffred Fawr ac a ysgrifennodd y cofiant cyntaf i frenin o Sais.

Asser

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Cwymp Rhodri Mawr (wedi’i gofnodi)

    Mae Rhodri Mawr yn marw yn ymladd y Mersiaid. Mae ei feibion yn rhannu ei deyrnasoedd, ac mae ei ddisgynyddion yn rheoli yng Nghymru am bedwar can mlynedd.

    Cwymp Rhodri Mawr
  2. Dial Rhodri (wedi’i gofnodi)

    Mae Anarawd fab Rhodri yn trechu’r Mersiaid yn aber afon Conwy. Mae’r croniclau’n ei alw’n ‘ddial Duw am Rodri’.

    Dial Rhodri
  3. Gyrru’r Llychlynwyr o Fôn (wedi’i gofnodi)

    Mae llynges Lychlynnaidd dan arweiniad Ingimundr yn glanio ar Ynys Môn. Mae’r Cymry yn eu gyrru i ffwrdd, ac maent yn hwylio ymlaen i ymsefydlu ger Caer.

    Gyrru’r Llychlynwyr o Fôn
  4. Hywel yn mynd i Rufain (wedi’i gofnodi)

    Mae Hywel Dda yn mynd ar y bererindod hir i Rufain, arwydd o ba mor sefydlog a diogel yw ei deyrnas.

    Hywel yn mynd i Rufain

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf