Asser
Ysgolhaig Cymreig Alffred (wedi’i gofnodi)Mynach o Dyddewi a ddaeth yn gynghorydd i Alffred Fawr ac a ysgrifennodd y cofiant cyntaf i frenin o Sais.
Asser

Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd
893 OC
Mae Asser, ysgolhaig o Dyddewi, yn ysgrifennu buchedd Alffred Fawr, yr ymunodd â’i lys. Dyma’r cofiant cyntaf i frenin o Sais.
Llun: Dechrau Buchedd y Brenin Alfred gan Asser, o ffacsimili printiedig o’r llawysgrif goll · Asser, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Ysgrifennodd Asser, mynach o Dyddewi, fuchedd Alffred Fawr, yr ymunodd â’i lys. Nid oes brenin Seisnig cynnar yr ydym yn ei adnabod cystal ag Alffred, a hynny diolch i Gymro.FfynhonnellAsser ↗Wikipedia (Saesneg)Mynach o Gymro o Dyddewi yn Nyfed; perthynas i’r esgob Nobis; tua 885 gofynnodd Alffred iddo ymuno â’i gylch o wŷr dysgedig; esgob Sherborne yn y 890au; yn 893 ysgrifennodd Fuchedd Alffred, sy’n rhoi llawer mwy am Alffred nag sy’n hysbys am unrhyw frenin Seisnig cynnar arall; dinistriwyd yr unig lawysgrif, Cotton Otho A xii, yn y tân yn Ashburnham House ar 23 Hydref 1731; bu farw yn 908 neu 909.
| Pryd | 893 |
|---|---|
| Pwy | Asser o Dyddewi, esgob Sherborne yn ddiweddarach |
| Bu farw | 908 neu 909 |
Roedd Asser yn perthyn i Nobis, esgob Tyddewi. Tua 885 gofynnodd Alffred iddo ymuno â’r gwŷr dysgedig yn ei lys, ac yn y 890au daeth yn esgob Sherborne. Mae Blwyddnodau Cymru yn nodi ei farw: bu farw’r esgob Asser.FfynonellauAsser ↗Wikipedia (Saesneg)Mynach o Gymro o Dyddewi yn Nyfed; perthynas i’r esgob Nobis; tua 885 gofynnodd Alffred iddo ymuno â’i gylch o wŷr dysgedig; esgob Sherborne yn y 890au; yn 893 ysgrifennodd Fuchedd Alffred, sy’n rhoi llawer mwy am Alffred nag sy’n hysbys am unrhyw frenin Seisnig cynnar arall; dinistriwyd yr unig lawysgrif, Cotton Otho A xii, yn y tân yn Ashburnham House ar 23 Hydref 1731; bu farw yn 908 neu 909.Annales Cambriae, the years 807 to 954 ↗Internet Medieval Sourcebook, Prifysgol Fordham (Saesneg)825: Bu farw Hywel. 844: Bu farw Merfyn. 853: Môn wedi’i hanrheithio gan y cenhedloedd duon. 871: Boddwyd Gwgon brenin Ceredigion. 877: Lladdwyd Rhodri a’i fab Gwriad gan y Saeson. 880: Gwaith Conwy. Dial Rhodri drwy law Duw. 902: Daeth Igmwnd i Fôn a chymryd Maes Osfeilion. 908: Bu farw’r esgob Asser. 915: Bu farw Anarawd brenin y Brythoniaid. 928: Aeth Hywel i Rufain. 938: Brwydr Brune. Lladdwyd Idwal fab Rhodri a’i fab Elisedd gan y Saeson (dan 943). 950: Bu farw Hywel brenin y Brythoniaid, a elwir y Da. 954: Bu farw Rhodri fab Hywel. Gall blynyddoedd y testun hwn fod flwyddyn neu ragor y tu ôl i’r dyddiadau a ddefnyddia haneswyr.
Mae Asser yn adrodd sut y trodd brenhinoedd de Cymru at Alffred oherwydd trais chwe mab Rhodri, a sut y derbyniodd Alffred Anarawd yn fab bedydd esgob.FfynhonnellAsser’s Life of King Alfred: the Welsh kings ↗Asser o Dyddewi, tua 893; cyfieithiad Saesneg J. A. Giles, 1848; Internet Medieval Sourcebook, Prifysgol Fordham (Saesneg)Trodd Hyfaidd o Ddyfed a brenhinoedd y de at Alffred oherwydd nerth chwe mab Rhodri. Derbyniodd Alffred Anarawd yn fab iddo yn ei fedydd esgob, a rhoi iddo lawer o roddion, ar yr un telerau ag Æthelred o Fersia.

Dim ond un llawysgrif a ddaeth i lawr o’r Oesoedd Canol, a llosgwyd hi yn y tân yn Ashburnham House ar 23 Hydref 1731.FfynhonnellAsser ↗Wikipedia (Saesneg)Mynach o Gymro o Dyddewi yn Nyfed; perthynas i’r esgob Nobis; tua 885 gofynnodd Alffred iddo ymuno â’i gylch o wŷr dysgedig; esgob Sherborne yn y 890au; yn 893 ysgrifennodd Fuchedd Alffred, sy’n rhoi llawer mwy am Alffred nag sy’n hysbys am unrhyw frenin Seisnig cynnar arall; dinistriwyd yr unig lawysgrif, Cotton Otho A xii, yn y tân yn Ashburnham House ar 23 Hydref 1731; bu farw yn 908 neu 909.
Mynach o Dyddewi a ddaeth yn gynghorydd i Alffred Fawr ac a ysgrifennodd y cofiant cyntaf i frenin o Sais.
AsserMae Rhodri Mawr yn marw yn ymladd y Mersiaid. Mae ei feibion yn rhannu ei deyrnasoedd, ac mae ei ddisgynyddion yn rheoli yng Nghymru am bedwar can mlynedd.
Cwymp Rhodri MawrMae Anarawd fab Rhodri yn trechu’r Mersiaid yn aber afon Conwy. Mae’r croniclau’n ei alw’n ‘ddial Duw am Rodri’.
Dial RhodriMae llynges Lychlynnaidd dan arweiniad Ingimundr yn glanio ar Ynys Môn. Mae’r Cymry yn eu gyrru i ffwrdd, ac maent yn hwylio ymlaen i ymsefydlu ger Caer.
Gyrru’r Llychlynwyr o FônMae Hywel Dda yn mynd ar y bererindod hir i Rufain, arwydd o ba mor sefydlog a diogel yw ei deyrnas.
Hywel yn mynd i RufainYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf