Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Ugeinfed Ganrif

1 Gorffennaf 1969

Arwisgo yng Nghaernarfon

Arwisgir y Tywysog Charles yn Dywysog Cymru yng nghanol protestio a dathlu.

Llun: Y llwyfan llechi a’r seddau ar gyfer yr arwisgo yng Nghastell Caernarfon, Gorffennaf 1969 · Donald Champion, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 1 Gorffennaf 1969 arwisgwyd Charles, yn ugain oed ar y pryd, yn Dywysog Cymru o fewn muriau Castell Caernarfon, a miliynau’n gwylio gartref.

Dyddiad1 Gorffennaf 1969
LleCastell Caernarfon
Ar y teleduTua 19 miliwn yn y Deyrnas Unedig, 500 miliwn drwy’r byd
Yn y drefTua 90,000 o bobl, yn erbyn 250,000 a ddisgwylid

Wedi’i lwyfannu i’r camerâu#

Cynlluniodd yr Arglwydd Snowdon y diwrnod ar gyfer y teledu, ar lwyfan crwn o lechi dan ganopi perspex. Darlledodd y BBC ac ITV ef yn fyw.

Naw wythnos yn Aberystwyth#

Cyn hynny treuliodd Charles naw wythnos yn Aberystwyth yn dysgu Cymraeg gan Dr Tedi Millward, ac ar y diwrnod siaradodd yn Gymraeg yn ogystal ag yn Saesneg.

Porth y Frenhines Eleanor, Castell Caernarfon, wedi’i dynnu gan Geoff Charles
Porth y Frenhines Eleanor, Castell Caernarfon, wedi’i dynnu gan Geoff Charles · Llun: Geoff Charles, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Cofia 1282#

Nid oedd Cymru gyfan yn dathlu. Tua 90,000 a ddaeth i Gaernarfon, llawer llai na’r 250,000 a ddisgwylid.

Daeth cân Dafydd Iwan yn erbyn yr Arwisgo yn anthem y cyfnod, a chynhaliodd Cymdeithas yr Iaith ei rali ei hun yng Nghilmeri, lle lladdwyd Llywelyn ein Llyw Olaf.

Cofia 1282: protest yn erbyn yr arwisgo, wedi’i thynnu gan Geoff Charles
Cofia 1282: protest yn erbyn yr arwisgo, wedi’i thynnu gan Geoff Charles · Llun: Geoff Charles, CC0, Wikimedia Commons

Cyn ac wedyn

  1. Adroddiad Tribiwnlys Aberfan

    Mae’r Tribiwnlys dan yr Arglwydd Ustus Edmund Davies yn canfod mai ar y Bwrdd Glo Cenedlaethol y mae’r bai am y trychineb, ac y gellid a dylid bod wedi atal trychineb Aberfan.

    Adroddiad Tribiwnlys Aberfan
  2. Bom yn y Deml Heddwch

    Mae MAC yn bomio’r Deml Heddwch yng Nghaerdydd ar y bore yr oedd pwyllgor i gwrdd yno i gynllunio Arwisgo’r Tywysog Charles. Dyma ddechrau ymgyrch John Jenkins yn erbyn yr Arwisgo.

    Bom yn y Deml Heddwch
  3. Merthyron Abergele

    Ar noswyl yr Arwisgo lleddir dau o ddynion MAC, Alwyn Jones a George Taylor, yn Abergele pan fo’r bom y maent yn ei gario yn ffrwydro’n rhy gynnar. Fe’u cofir fel Merthyron Abergele.

    Merthyron Abergele
  4. Diwedd achos Byddin Rhyddid Cymru

    Ar ddydd yr Arwisgo daw achos 53 diwrnod yn Abertawe i ben. Dedfrydir Cayo Evans a Dennis Coslett o Fyddin Rhyddid Cymru i bymtheg mis o garchar yr un.

    Diwedd achos Byddin Rhyddid Cymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf