Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1870

Little Wonder

Mae injan ddwbl Robert Fairlie, Little Wonder, yn tynnu 112 o wagenni i fyny Rheilffordd Ffestiniog o flaen Comisiwn Ymerodrol Rwsia a pheirianwyr o India. Mae rheilffyrdd cul yn lledu ar draws y byd.

Llun: Little Wonder, Fairlie dwbl cyntaf Rheilffordd Ffestiniog, 1871 · Unknown photographer, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1870 rhoddwyd injan ddwbl Robert Fairlie, Little Wonder, ar brawf ar Reilffordd Ffestiniog, o flaen peirianwyr a chomisiynwyr o Rwsia ac India.

AdeiladwydGeorge England, 1869
CynllunInjan ddwbl Robert Fairlie, gyda dwy ffwrnais
Llwyth y prawf112 o wagenni, 206 tunnell, ar 12½ milltir yr awr
Tynnwyd o wasanaeth1882

Dwy injan yn un#

Adeiladwyd Little Wonder gan George England a’i danfon ym mis Gorffennaf 1869. Fairlie dwbl ydoedd, wedi’i gynllunio gan Robert Francis Fairlie, gyda dwy ffwrnais.

Robert Francis Fairlie, a gynlluniodd yr injan ddwbl
Robert Francis Fairlie, a gynlluniodd yr injan ddwbl · Llun: Unknown photographer, Public domain, Wikimedia Commons

Treialon 1870#

Yn gwylio roedd ail Ddug Sutherland, Comisiynwyr Ymerodrol Rwsia, Comisiynwyr Llywodraeth India a Chapten Tyler o’r Bwrdd Masnach.

Tynnodd Little Wonder 112 o wagenni, 206 tunnell i gyd, ar 12½ milltir yr awr. Prin y gallai’r hen injan Welsh Pony dynnu 26 o wagenni, 73 tunnell, ar 5 milltir yr awr.

Little Wonder, wedi’i thynnu gan John Thomas tua 1875
Little Wonder, wedi’i thynnu gan John Thomas tua 1875 · Llun: John Thomas, Public domain, Wikimedia Commons

Lein y daeth y byd i’w gweld#

Cyfrifwyd y treialon yn llwyddiant mawr a thynnwyd sylw o bob cwr o’r byd. Tynnwyd Little Wonder ei hun o wasanaeth a’i chwalu yn 1882.

Fairlie dwbl heddiw: y James Spooner newydd, 2024
Fairlie dwbl heddiw: y James Spooner newydd, 2024 · Llun: Peter Broster, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Cyn ac wedyn

  1. Y Welsh Not

    Mewn llawer o ysgolion rhaid i blentyn a ddelir yn siarad Cymraeg wisgo pren â’r llythrennau ‘WN’. Mae’r iaith yn goroesi yng nghartrefi, capeli a strydoedd Cymru.

    Y Welsh Not
  2. Frances Hoggan, meddyg

    Mae Frances Hoggan o Aberhonddu yn ennill doethuriaeth mewn meddygaeth yn Zurich, y fenyw gyntaf o Brydain i wneud hynny.

    Frances Hoggan, meddyg
  3. Y Ddeddf Addysg

    Mae’r Ddeddf Addysg Elfennol yn sefydlu byrddau ysgol i roi ysgol o fewn cyrraedd pob plentyn yng Nghymru a Lloegr. Nid yw’n dweud gair am y Gymraeg: Saesneg yw’r gwersi, y llyfrau a’r profion.

    Y Ddeddf Addysg
  4. Prifysgol i Gymru

    Mae Coleg Prifysgol Cymru yn agor yn Aberystwyth, wedi’i dalu’n rhannol gan geiniogau aelodau’r capeli.

    Prifysgol i Gymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf