Daeth Cyndeyrn, sant Glasgow, i Gymru’n alltud o Ystrad Clud a sefydlu eglwys yn Llanelwy. Daeth Asaph ar ei ôl, a daeth y lle’n ddinas gadeiriol Llanelwy.FfynonellauKentigern ↗Wikipedia (Saesneg)Cyndeyrn, neu Mungo, cenhadwr yn Ystrad Clud ar ddiwedd y chweched ganrif, a sylfaenydd a nawddsant Glasgow; ei fam Teneu yn dywysoges; magwyd ef gan Serf Sant; gyrrodd gelyniaeth un o’r brenhinoedd lleol ef i Gymru, lle sefydlodd eglwys yn Llanelwy ac aeth ar bererindod i Rufain; dychwelodd i Ystrad Clud ar wahoddiad y Brenin Rhydderch Hael; bu farw’n hen, yn 603 neu 612, a’r Annales Cambriae yn rhoi 612; ei Fuchedd gan Jocelin o Furness tua 1185; ei ŵyl ar 13 Ionawr.St Asaph Cathedral ↗Wikipedia (Saesneg)Eglwys Gadeiriol Llanelwy; codwyd eglwys ar y safle neu’n agos ato gan Gyndeyrn Sant yn y chweched ganrif, ac Asaph Sant a ddaeth wedyn; llosgwyd yr eglwys gadeiriol garreg gyntaf gan filwyr y Brenin Edward I yn 1282; gadawodd gwrthryfel Glyndŵr ran ohoni’n adfail am saith deg mlynedd; roedd William Morgan, y cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg, yn esgob yma, ac mae ei Feibl i’w weld yn yr eglwys gadeiriol.
| Pryd | Y 500au |
|---|---|
| Ble | Llanelwy |
| Pwy | Cyndeyrn ac Asaph |
Cyndeyrn yn alltud#
Roedd Cyndeyrn, a elwir hefyd yn Mungo, yn fab i dywysoges, Teneu. Dechreuodd ei genhadaeth o amgylch Glasgow, nes i elyniaeth un o’r brenhinoedd lleol ei yrru i Gymru. Wedi ei gyfnod yn Llanelwy aeth ar bererindod i Rufain, ac yn ddiweddarach aeth adref i Ystrad Clud ar alwad y Brenin Rhydderch Hael. Mae Blwyddnodau Cymru yn cofnodi ei farw yn 612.FfynonellauKentigern ↗Wikipedia (Saesneg)Cyndeyrn, neu Mungo, cenhadwr yn Ystrad Clud ar ddiwedd y chweched ganrif, a sylfaenydd a nawddsant Glasgow; ei fam Teneu yn dywysoges; magwyd ef gan Serf Sant; gyrrodd gelyniaeth un o’r brenhinoedd lleol ef i Gymru, lle sefydlodd eglwys yn Llanelwy ac aeth ar bererindod i Rufain; dychwelodd i Ystrad Clud ar wahoddiad y Brenin Rhydderch Hael; bu farw’n hen, yn 603 neu 612, a’r Annales Cambriae yn rhoi 612; ei Fuchedd gan Jocelin o Furness tua 1185; ei ŵyl ar 13 Ionawr.Annales Cambriae, the years 447 to 798 ↗Internet Medieval Sourcebook, Prifysgol Fordham (Saesneg)516: Brwydr Baddon, lle cariodd Arthur Groes ein Harglwydd Iesu Grist am dri diwrnod a thair nos ar ei ysgwyddau, a’r Brythoniaid a orfu. 537: Gwaith Camlan, lle syrthiodd Arthur a Medrawd, a bu pla ym Mhrydain ac Iwerddon. 547: y farwolaeth fawr y bu farw Maelgwn, brenin Gwynedd, ynddi, gydag ychwanegiad diweddarach am ei hun yn llys Rhos a’r fad felen. 570: bu farw Gildas, doethaf y Brythoniaid. 573: brwydr Arfderydd rhwng meibion Eliffer a Gwenddolau fab Ceidio, lle syrthiodd Gwenddolau, a Myrddin yn gwallgofi. 580: bu farw Gwrgi a Peredur, meibion Eliffer. 584: claddu Deiniol y Bangorau. Wedi 601: bu farw Gregori yng Nghrist, a’r esgob Dewi o Fynyw hefyd. 612: marw Cyndeyrn a’r esgob Dyfrig. 613: brwydr Caerlleon; yno bu farw Selyf fab Cynan, a hunodd Iago fab Beli. 629: gwarchae ar y brenin Cadwallon yn ynys Glannog. 630: brwydr Meigen, lle lladdwyd Edwin a’i ddau fab. 682: pla mawr ym Mhrydain, y bu farw Cadwaladr fab Cadwallon ynddo. 768: newidiwyd y Pasg ymhlith y Brythoniaid, ar y Sul, gydag Elfoddw, gwas Duw, yn ei gywiro. 778: Offa’n anrheithio’r Brythoniaid deheuol. 784: Offa’n anrheithio Prydain yn yr haf.
Eglwys gadeiriol Llanelwy#
Daeth eglwys Cyndeyrn ac Asaph yn Eglwys Gadeiriol Llanelwy. Llosgwyd ei heglwys gadeiriol garreg gyntaf gan filwyr Edward I yn 1282, ac yn amser gwrthryfel Glyndŵr bu rhan ohoni’n adfail am saith deg mlynedd.FfynhonnellSt Asaph Cathedral ↗Wikipedia (Saesneg)Eglwys Gadeiriol Llanelwy; codwyd eglwys ar y safle neu’n agos ato gan Gyndeyrn Sant yn y chweched ganrif, ac Asaph Sant a ddaeth wedyn; llosgwyd yr eglwys gadeiriol garreg gyntaf gan filwyr y Brenin Edward I yn 1282; gadawodd gwrthryfel Glyndŵr ran ohoni’n adfail am saith deg mlynedd; roedd William Morgan, y cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg, yn esgob yma, ac mae ei Feibl i’w weld yn yr eglwys gadeiriol.
Yma bu William Morgan yn esgob, y gŵr a gyfieithodd y Beibl cyfan i’r Gymraeg gyntaf, ac mae ei Feibl i’w weld yn yr eglwys gadeiriol.FfynhonnellSt Asaph Cathedral ↗Wikipedia (Saesneg)Eglwys Gadeiriol Llanelwy; codwyd eglwys ar y safle neu’n agos ato gan Gyndeyrn Sant yn y chweched ganrif, ac Asaph Sant a ddaeth wedyn; llosgwyd yr eglwys gadeiriol garreg gyntaf gan filwyr y Brenin Edward I yn 1282; gadawodd gwrthryfel Glyndŵr ran ohoni’n adfail am saith deg mlynedd; roedd William Morgan, y cyntaf i gyfieithu’r Beibl cyfan i’r Gymraeg, yn esgob yma, ac mae ei Feibl i’w weld yn yr eglwys gadeiriol.
Ffynonellau a darllen pellach




