Yn 1205 priododd Llywelyn ab Iorwerth Joan, merch y brenin John. Yng Nghymru Siwan oedd hi, a daeth yn negesydd mwyaf dibynadwy ei gŵr i lys Lloegr.FfynonellauJoan (Siwan) (died 1237), princess and diplomat ↗Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ei dwyn o Normandi yn 1203; ei dyweddïo cyn 15 Hydref 1204; rhoi Ellesmere yn waddol, 16 Ebrill 1205; heddwch 1211 a’i llythyr yn 1212; cennad yng Nghaerwrangon 1224, Amwythig 1226, 1228 a 1232, Westminster 1228; ei chyhoeddi’n gyfreithlon 1226; Arglwyddes Cymru wedi 1230; bu farw yn Aber, 2 Chwefror 1237; ei chladdu yn Llan-faes.Joan, Lady of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Ei geni tua 1191, gorchymyn y Pab ym mis Ebrill 1226, y brodordy yn Llan-faes, yr arch garreg ym Miwmares, a drama Saunders Lewis, ‘Siwan’.
| Ganed | Tua 1191 |
|---|---|
| Priodi | 1205; rhoddwyd Ellesmere yn waddol iddi ar 16 Ebrill 1205 |
| Teitl | Arglwyddes Cymru, wedi 1230 |
Y tangnefeddwr#
Pan ymosododd y brenin John yn 1211, Siwan a wnaeth yr heddwch. Yn 1212 ysgrifennodd i rybuddio’i thad.FfynonellauJoan (Siwan) (died 1237), princess and diplomat ↗Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ei dwyn o Normandi yn 1203; ei dyweddïo cyn 15 Hydref 1204; rhoi Ellesmere yn waddol, 16 Ebrill 1205; heddwch 1211 a’i llythyr yn 1212; cennad yng Nghaerwrangon 1224, Amwythig 1226, 1228 a 1232, Westminster 1228; ei chyhoeddi’n gyfreithlon 1226; Arglwyddes Cymru wedi 1230; bu farw yn Aber, 2 Chwefror 1237; ei chladdu yn Llan-faes.Llywelyn the Great ↗Wikipedia (Saesneg)Ganwyd tua 1173, yn Nolwyddelan yn ôl pob tebyg, mab Iorwerth Drwyndwn; yn 1194 gyda’i gefndryd Gruffudd a Maredudd ap Cynan trechodd ei ewythr Dafydd ab Owain ym mrwydr Aberconwy; priododd Siwan yn 1205; yn 1211 ymosododd John ac ildiodd Llywelyn y tiroedd i’r dwyrain o Gonwy, a’r Brut yn dweud mai bwriad John oedd difeddiannu Llywelyn a’i ddifetha’n llwyr; yn 1212 enillodd Wynedd yn ôl gyda’r tywysogion eraill, cipiodd Ddegannwy a Rhuddlan yn 1213, a gwneud cynghrair â Philip II Augustus o Ffrainc; rhyddhaodd Magna Carta ei fab Gruffudd, gwystl ers 1211; yn Aberdyfi yn 1216 talodd y mân dywysogion wrogaeth, ac ysgrifennodd J. Beverley Smith fod ei hen gynghreiriaid yn awr yn ddeiliaid iddo; cadarnhaodd cytundeb Caerwrangon â Harri III yn 1218 ei holl goncwestau diweddar, a bu’n brif rym yng Nghymru hyd ei farw; o 1230 roedd yn Dywysog Aberffraw ac Arglwydd Eryri; bu farw yn Aberconwy ar 11 Ebrill 1240 wedi cymryd abid crefydd; mae ei arch garreg yn awr yn eglwys Sant Grwst, Llanrwst; Matthew Paris oedd y cyntaf i’w alw’n Fawr, a galwodd y Brut ef yn ail Achil.
Negesydd y tywysog#
Aeth dros Lywelyn i Gaerwrangon yn 1224, i Amwythig yn 1226, 1228 ac 1232, ac i San Steffan yn 1228. Yn 1226 cyhoeddodd y Pab ei bod wedi’i geni o fewn priodas.FfynonellauJoan (Siwan) (died 1237), princess and diplomat ↗Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ei dwyn o Normandi yn 1203; ei dyweddïo cyn 15 Hydref 1204; rhoi Ellesmere yn waddol, 16 Ebrill 1205; heddwch 1211 a’i llythyr yn 1212; cennad yng Nghaerwrangon 1224, Amwythig 1226, 1228 a 1232, Westminster 1228; ei chyhoeddi’n gyfreithlon 1226; Arglwyddes Cymru wedi 1230; bu farw yn Aber, 2 Chwefror 1237; ei chladdu yn Llan-faes.Joan, Lady of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Ei geni tua 1191, gorchymyn y Pab ym mis Ebrill 1226, y brodordy yn Llan-faes, yr arch garreg ym Miwmares, a drama Saunders Lewis, ‘Siwan’.

Llan-faes#
Bu farw Siwan yn Aber ar 2 Chwefror 1237 a’i chladdu yn Llan-faes ym Môn. Mae ei harch garreg yn awr yn yr eglwys ym Miwmares. Yn ein hoes ni ysgrifennodd Saunders Lewis ddrama amdani, ‘Siwan’.FfynonellauJoan (Siwan) (died 1237), princess and diplomat ↗Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol Cymru (Saesneg)Ei dwyn o Normandi yn 1203; ei dyweddïo cyn 15 Hydref 1204; rhoi Ellesmere yn waddol, 16 Ebrill 1205; heddwch 1211 a’i llythyr yn 1212; cennad yng Nghaerwrangon 1224, Amwythig 1226, 1228 a 1232, Westminster 1228; ei chyhoeddi’n gyfreithlon 1226; Arglwyddes Cymru wedi 1230; bu farw yn Aber, 2 Chwefror 1237; ei chladdu yn Llan-faes.Joan, Lady of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Ei geni tua 1191, gorchymyn y Pab ym mis Ebrill 1226, y brodordy yn Llan-faes, yr arch garreg ym Miwmares, a drama Saunders Lewis, ‘Siwan’.
Ffynonellau a darllen pellach





