Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Tywysogion

15 Mehefin 1215

Cymru yn y Magna Carta

Mae’r Magna Carta yn addo dychwelyd mab Llywelyn a’r gwystlon Cymreig, ac y bydd dadleuon am dir yng Nghymru yn cael eu barnu yn ôl cyfraith Cymru.

Llun: Magna Carta 1215, y copi yn y Llyfrgell Brydeinig. · King John’s chancery, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ym Mehefin 1215 seliodd y brenin John Magna Carta. Mae tri o’i chymalau am Gymru, ac fe’u henillwyd gan Lywelyn a’i gynghreiriaid.

PrydMehefin 1215
Cymalau56, 57 a 58
I GymruTiroedd yn ôl, cyfraith Cymru, gwystlon yn rhydd

Cyfraith Cymru#

Os ydym wedi difeddiannu Cymry o diroedd neu ryddid neu unrhyw beth arall, heb farn gyfreithlon eu cymheiriaid, yn Lloegr neu yng Nghymru, fe’u dychwelir iddynt ar unwaith.

Magna Carta, cymal 56

Roedd dadleuon i’w barnu, am diroedd Cymreig, yn ôl cyfraith Cymru, ac roedd tiroedd Cymreig a gymerwyd dan Harri II a Rhisiart I i gael cyfiawnder yn ôl cyfraith Cymru hefyd.

Mab Llywelyn#

Fe ildiwn ar unwaith fab Llywelyn a holl wystlon Cymru, a’r siarteri a roddwyd i ni yn feichiau dros heddwch.

Magna Carta, cymal 58

Gruffudd oedd y mab, a fu’n wystl ers 1211.

Cyn ac wedyn

  1. Llywelyn yn priodi Siwan

    Mae Llywelyn ab Iorwerth yn priodi Siwan, merch y Brenin John. Daw Siwan yn llysgennad ffyddlon iddo yn llys Lloegr.

    Llywelyn yn priodi Siwan
  2. Llywelyn yn taro’n ôl

    Mae Llywelyn Fawr yn uno tywysogion Cymru ac yn adennill y cyfan a gollodd, ac yn gwneud cynghrair â Philippe o Ffrainc.

    Llywelyn yn taro’n ôl
  3. Y cyngor yn Aberdyfi

    Mae Llywelyn Fawr yn galw tywysogion Cymru i Aberdyfi ac yn rhannu Deheubarth rhyngddynt, gan weithredu fel arweinydd cenedl Gymreig.

    Y cyngor yn Aberdyfi
  4. Llywelyn Fawr yn ben

    Mae Cytundeb Caerwrangon yn cadarnhau Llywelyn Fawr yn brif reolwr Cymru.

    Llywelyn Fawr yn ben

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf