Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

c. 974 OC

Morgan Hen

Mae Morgan Hen, a unodd Glywysing a Gwent yn un deyrnas, yn marw ar ôl teyrnasiad hir. Yn ôl traddodiad, ar ei ôl ef yr enwyd Morgannwg.

Llun: Arfordir Morgannwg yn Aberogwr, yn hen deyrnas Morgannwg. · MurphysGirl79, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

c. 974 OCOes y BrenhinoeddAr y llinell amser (wedi’i gofnodi)
Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Unodd Morgan Hen deyrnasoedd Gwent a Glywysing yn un, Morgannwg, a’i rheoli hyd ei farw yn 974 wedi teyrnasiad hir.

PrydGwent o tua 930; Morgannwg o 942 hyd 974
TeyrnasMorgannwg: Gwent a Glywysing ynghyd
Bu farw974

Cyfaill brenhinoedd Lloegr#

Yn 931 aeth i lys Æthelstan yn Henffordd, ac mae ei enw ymhlith tystion siarteri tri brenin Seisnig. Fel Hywel Dda, dewisodd gyfeillgarwch yn hytrach na rhyfel â hwy.

‘A bu farw Morgan’#

Mae Brut y Tywysogion yn rhoi ei farw mewn tri gair: a bu farw Morgan.

Gwlad Morgan#

Gwlad Morgan yw Morgannwg. Dywed rhai mai Morgan Hen yw’r Morgan; eraill mai brenin hŷn o’r wythfed ganrif ydyw, Morgan Mwynfawr.

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Y bobl

d. 974

Morgan Hen

Brenin Glywysing a Gwent (wedi’i gofnodi)

Y brenin hirhoedlog a reolodd dde-ddwyrain Cymru am ryw ddeugain mlynedd yn y ddegfed ganrif. Mae llawer yn credu mai ar ei ôl ef yr enwyd Morgannwg, gwlad Morgan.

Morgan Hen

Cyn ac wedyn

  1. Marw Hywel Dda (wedi’i gofnodi)

    Mae Hywel Dda yn marw, yr unig frenin o Gymro i gael ei alw’n ‘Dda’. Cedwir ei gyfreithiau yng Nghymru am bron i chwe chan mlynedd.

    Marw Hywel Dda
  2. Annales Cambriae (wedi’i gofnodi)

    Yn Nhyddewi, mae mynachod yn casglu Annales Cambriae ynghyd, cofnod blwyddyn wrth flwyddyn sy’n enwi Arthur ym Maddon a Chamlan.

    Annales Cambriae
  3. Maredudd ab Owain (wedi’i gofnodi)

    Mae Maredudd, ŵyr Hywel, yn cipio Gwynedd ac yn ei huno â Deheubarth. Fe’i cofir fel brenin enwocaf y Brythoniaid yn ei ddydd.

    Maredudd ab Owain
  4. Maredudd yn rhyddhau ei bobl (wedi’i gofnodi)

    Wedi i Lychlynwyr gludo dwy fil o bobl o Fôn, mae Maredudd ab Owain yn talu ceiniog y pen i ryddhau ei bobl.

    Maredudd yn rhyddhau ei bobl

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf