Maredudd ab Owain
Brenin y rhan fwyaf o Gymru (wedi’i gofnodi)Ŵyr Hywel Dda a reolodd Ddeheubarth a Gwynedd, brenin Cymreig mwyaf grymus ei ddydd. Safodd gyda’i bobl drwy flynyddoedd o ymosodiadau’r Llychlynwyr.
Maredudd ab Owain
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd
989 OC
Wedi i Lychlynwyr gludo dwy fil o bobl o Fôn, mae Maredudd ab Owain yn talu ceiniog y pen i ryddhau ei bobl.
Llun: Ceiniog arian Edward Ferthyr, brenin y Saeson 975–978: darn arian o ddyddiau Maredudd. · Sussex Archaeological Society, Portable Antiquities Scheme, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ymosododd Gwrthrych fab Harald a’i ‘lu du’ ar Fôn a chludo dwy fil o bobl ymaith. Talodd Maredudd ab Owain geiniog arian y pen i’r Llychlynwyr i ryddhau ei bobl.FfynonellauMaredudd ab Owain ↗Wikipedia (Saesneg)Ŵyr Hywel Dda; cipiodd Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf; ymosododd Gwrthrych fab Harald ar Fôn, gan ladd mil yn ôl y sôn a chludo dwy fil arall yn gaethion; talodd Maredudd bridwerth o geiniog arian y pen; ysbeiliodd drefi Mersiaidd ar ffin Maesyfed; bu farw tua 999; priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll.Brut y Tywysogion, the years 844 to 998 ↗John Williams ab Ithel (cyf.), Rolls Series, 1860; ar maryjones.us (Saesneg)844: Bu farw Merfyn Frych. 854: Bu farw Cyngen, brenin Powys, yn Rhufain. 877: Lladdwyd Rhodri a’i frawd Gwriad gan y Saeson. 880: Bu gwaith Conwy, i Dduw ddial Rhodri. 913: Bu farw Anarawd fab Rhodri, brenin y Brythoniaid. 926: Aeth y brenin Hywel Dda fab Cadell i Rufain. 948: Bu farw Hywel Dda fab y brenin Cadell, pennaf a gogoniant yr holl Frythoniaid. 972: Bu farw Morgan. 985: Trechodd Maredudd fab Owain Gadwallon fab Ieuaf a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostyngodd holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr. 986: Anrheithiodd Gwrthrych fab Harald Fôn gyda’r llu du; aeth Maredudd â gweddill y bobl gydag ef i Geredigion a Dyfed. 988: Talodd Maredudd fab Owain i’r Paganiaid duon deyrnged o geiniog am bob person. 993: newyn mawr yn nhir Maredudd. 998: Bu farw Maredudd fab Owain, enwocaf frenin y Brythoniaid. Mae blynyddoedd y Brut yn aml ddwy y tu ôl i’r gwir ddyddiadau.
| Pryd | Y cyrch tua 987; y pridwerth tua 989 |
|---|---|
| Ysbeiliwr | Gwrthrych fab Harald |
| Pris | Ceiniog arian am bob person |
Mae Brut y Tywysogion yn adrodd sut yr anrheithiodd Gwrthrych Fôn gyda’r llu du, ac aeth Maredudd â gweddill y bobl gydag ef i Geredigion a Dyfed. Dywed awduron diweddarach i fil gael eu lladd a dwy fil eu cymryd yn gaethion.FfynonellauBrut y Tywysogion, the years 844 to 998 ↗John Williams ab Ithel (cyf.), Rolls Series, 1860; ar maryjones.us (Saesneg)844: Bu farw Merfyn Frych. 854: Bu farw Cyngen, brenin Powys, yn Rhufain. 877: Lladdwyd Rhodri a’i frawd Gwriad gan y Saeson. 880: Bu gwaith Conwy, i Dduw ddial Rhodri. 913: Bu farw Anarawd fab Rhodri, brenin y Brythoniaid. 926: Aeth y brenin Hywel Dda fab Cadell i Rufain. 948: Bu farw Hywel Dda fab y brenin Cadell, pennaf a gogoniant yr holl Frythoniaid. 972: Bu farw Morgan. 985: Trechodd Maredudd fab Owain Gadwallon fab Ieuaf a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostyngodd holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr. 986: Anrheithiodd Gwrthrych fab Harald Fôn gyda’r llu du; aeth Maredudd â gweddill y bobl gydag ef i Geredigion a Dyfed. 988: Talodd Maredudd fab Owain i’r Paganiaid duon deyrnged o geiniog am bob person. 993: newyn mawr yn nhir Maredudd. 998: Bu farw Maredudd fab Owain, enwocaf frenin y Brythoniaid. Mae blynyddoedd y Brut yn aml ddwy y tu ôl i’r gwir ddyddiadau.Maredudd ab Owain ↗Wikipedia (Saesneg)Ŵyr Hywel Dda; cipiodd Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf; ymosododd Gwrthrych fab Harald ar Fôn, gan ladd mil yn ôl y sôn a chludo dwy fil arall yn gaethion; talodd Maredudd bridwerth o geiniog arian y pen; ysbeiliodd drefi Mersiaidd ar ffin Maesyfed; bu farw tua 999; priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll.

Y Brut: talodd Maredudd fab Owain i’r Paganiaid duon deyrnged o geiniog am bob person. Pridwerth ydoedd, ceiniog arian y pen am ei bobl ei hun.FfynonellauBrut y Tywysogion, the years 844 to 998 ↗John Williams ab Ithel (cyf.), Rolls Series, 1860; ar maryjones.us (Saesneg)844: Bu farw Merfyn Frych. 854: Bu farw Cyngen, brenin Powys, yn Rhufain. 877: Lladdwyd Rhodri a’i frawd Gwriad gan y Saeson. 880: Bu gwaith Conwy, i Dduw ddial Rhodri. 913: Bu farw Anarawd fab Rhodri, brenin y Brythoniaid. 926: Aeth y brenin Hywel Dda fab Cadell i Rufain. 948: Bu farw Hywel Dda fab y brenin Cadell, pennaf a gogoniant yr holl Frythoniaid. 972: Bu farw Morgan. 985: Trechodd Maredudd fab Owain Gadwallon fab Ieuaf a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostyngodd holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr. 986: Anrheithiodd Gwrthrych fab Harald Fôn gyda’r llu du; aeth Maredudd â gweddill y bobl gydag ef i Geredigion a Dyfed. 988: Talodd Maredudd fab Owain i’r Paganiaid duon deyrnged o geiniog am bob person. 993: newyn mawr yn nhir Maredudd. 998: Bu farw Maredudd fab Owain, enwocaf frenin y Brythoniaid. Mae blynyddoedd y Brut yn aml ddwy y tu ôl i’r gwir ddyddiadau.Maredudd ab Owain ↗Wikipedia (Saesneg)Ŵyr Hywel Dda; cipiodd Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf; ymosododd Gwrthrych fab Harald ar Fôn, gan ladd mil yn ôl y sôn a chludo dwy fil arall yn gaethion; talodd Maredudd bridwerth o geiniog arian y pen; ysbeiliodd drefi Mersiaidd ar ffin Maesyfed; bu farw tua 999; priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll.
Ffynonellau a darllen pellach
Ŵyr Hywel Dda a reolodd Ddeheubarth a Gwynedd, brenin Cymreig mwyaf grymus ei ddydd. Safodd gyda’i bobl drwy flynyddoedd o ymosodiadau’r Llychlynwyr.
Maredudd ab OwainMae Morgan Hen, a unodd Glywysing a Gwent yn un deyrnas, yn marw ar ôl teyrnasiad hir. Yn ôl traddodiad, ar ei ôl ef yr enwyd Morgannwg.
Morgan HenMae Maredudd, ŵyr Hywel, yn cipio Gwynedd ac yn ei huno â Deheubarth. Fe’i cofir fel brenin enwocaf y Brythoniaid yn ei ddydd.
Maredudd ab OwainMae Llywelyn ap Seisyll, brenin Gwynedd a Deheubarth, yn trechu hawliwr yn Abergwili. Dywed y croniclau fod y wlad yn gyfoethog ac mewn heddwch yn ei ddydd.
Llywelyn ap Seisyll yn ennill yn AbergwiliYn ei flwyddyn gyntaf yn frenin Gwynedd, mae Gruffudd ap Llywelyn yn chwalu’r Mersiaid yn Rhyd-y-groes ar afon Hafren.
Buddugoliaeth Rhyd-y-groesYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf