Maredudd ab Owain
Brenin y rhan fwyaf o Gymru (wedi’i gofnodi)Ŵyr Hywel Dda a reolodd Ddeheubarth a Gwynedd, brenin Cymreig mwyaf grymus ei ddydd. Safodd gyda’i bobl drwy flynyddoedd o ymosodiadau’r Llychlynwyr.
Maredudd ab Owain
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd
986 OC
Mae Maredudd, ŵyr Hywel, yn cipio Gwynedd ac yn ei huno â Deheubarth. Fe’i cofir fel brenin enwocaf y Brythoniaid yn ei ddydd.
Llun: Gorthwr crwn a muriau Castell Dinefwr ar ei fryn uwchben dyffryn Tywi · Andrew Bone, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Cymerodd Maredudd ab Owain, ŵyr Hywel Dda, Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf a’i huno â Deheubarth. Mae Brut y Tywysogion yn ei alw’n enwocaf frenin y Brythoniaid.FfynonellauMaredudd ab Owain ↗Wikipedia (Saesneg)Ŵyr Hywel Dda; cipiodd Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf; ymosododd Gwrthrych fab Harald ar Fôn, gan ladd mil yn ôl y sôn a chludo dwy fil arall yn gaethion; talodd Maredudd bridwerth o geiniog arian y pen; ysbeiliodd drefi Mersiaidd ar ffin Maesyfed; bu farw tua 999; priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll.Brut y Tywysogion, the years 844 to 998 ↗John Williams ab Ithel (cyf.), Rolls Series, 1860; ar maryjones.us (Saesneg)844: Bu farw Merfyn Frych. 854: Bu farw Cyngen, brenin Powys, yn Rhufain. 877: Lladdwyd Rhodri a’i frawd Gwriad gan y Saeson. 880: Bu gwaith Conwy, i Dduw ddial Rhodri. 913: Bu farw Anarawd fab Rhodri, brenin y Brythoniaid. 926: Aeth y brenin Hywel Dda fab Cadell i Rufain. 948: Bu farw Hywel Dda fab y brenin Cadell, pennaf a gogoniant yr holl Frythoniaid. 972: Bu farw Morgan. 985: Trechodd Maredudd fab Owain Gadwallon fab Ieuaf a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostyngodd holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr. 986: Anrheithiodd Gwrthrych fab Harald Fôn gyda’r llu du; aeth Maredudd â gweddill y bobl gydag ef i Geredigion a Dyfed. 988: Talodd Maredudd fab Owain i’r Paganiaid duon deyrnged o geiniog am bob person. 993: newyn mawr yn nhir Maredudd. 998: Bu farw Maredudd fab Owain, enwocaf frenin y Brythoniaid. Mae blynyddoedd y Brut yn aml ddwy y tu ôl i’r gwir ddyddiadau.
| Pryd | 986 |
|---|---|
| Taid | Hywel Dda |
| Bu farw | Tua 999 |
Dywed y Brut iddo drechu Cadwallon a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostwng holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr.FfynhonnellBrut y Tywysogion, the years 844 to 998 ↗John Williams ab Ithel (cyf.), Rolls Series, 1860; ar maryjones.us (Saesneg)844: Bu farw Merfyn Frych. 854: Bu farw Cyngen, brenin Powys, yn Rhufain. 877: Lladdwyd Rhodri a’i frawd Gwriad gan y Saeson. 880: Bu gwaith Conwy, i Dduw ddial Rhodri. 913: Bu farw Anarawd fab Rhodri, brenin y Brythoniaid. 926: Aeth y brenin Hywel Dda fab Cadell i Rufain. 948: Bu farw Hywel Dda fab y brenin Cadell, pennaf a gogoniant yr holl Frythoniaid. 972: Bu farw Morgan. 985: Trechodd Maredudd fab Owain Gadwallon fab Ieuaf a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostyngodd holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr. 986: Anrheithiodd Gwrthrych fab Harald Fôn gyda’r llu du; aeth Maredudd â gweddill y bobl gydag ef i Geredigion a Dyfed. 988: Talodd Maredudd fab Owain i’r Paganiaid duon deyrnged o geiniog am bob person. 993: newyn mawr yn nhir Maredudd. 998: Bu farw Maredudd fab Owain, enwocaf frenin y Brythoniaid. Mae blynyddoedd y Brut yn aml ddwy y tu ôl i’r gwir ddyddiadau.
Blynyddoedd caled oedd ei rai ef. Ymosododd y Llychlynwyr ar Fôn dro ar ôl tro, ac mae’r Brut yn sôn am newyn mawr yn ei dir. Aeth â rhyfel at y Saeson hefyd, gan ysbeilio tiroedd Mersia ar ffin Maesyfed.FfynonellauBrut y Tywysogion, the years 844 to 998 ↗John Williams ab Ithel (cyf.), Rolls Series, 1860; ar maryjones.us (Saesneg)844: Bu farw Merfyn Frych. 854: Bu farw Cyngen, brenin Powys, yn Rhufain. 877: Lladdwyd Rhodri a’i frawd Gwriad gan y Saeson. 880: Bu gwaith Conwy, i Dduw ddial Rhodri. 913: Bu farw Anarawd fab Rhodri, brenin y Brythoniaid. 926: Aeth y brenin Hywel Dda fab Cadell i Rufain. 948: Bu farw Hywel Dda fab y brenin Cadell, pennaf a gogoniant yr holl Frythoniaid. 972: Bu farw Morgan. 985: Trechodd Maredudd fab Owain Gadwallon fab Ieuaf a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostyngodd holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr. 986: Anrheithiodd Gwrthrych fab Harald Fôn gyda’r llu du; aeth Maredudd â gweddill y bobl gydag ef i Geredigion a Dyfed. 988: Talodd Maredudd fab Owain i’r Paganiaid duon deyrnged o geiniog am bob person. 993: newyn mawr yn nhir Maredudd. 998: Bu farw Maredudd fab Owain, enwocaf frenin y Brythoniaid. Mae blynyddoedd y Brut yn aml ddwy y tu ôl i’r gwir ddyddiadau.Maredudd ab Owain ↗Wikipedia (Saesneg)Ŵyr Hywel Dda; cipiodd Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf; ymosododd Gwrthrych fab Harald ar Fôn, gan ladd mil yn ôl y sôn a chludo dwy fil arall yn gaethion; talodd Maredudd bridwerth o geiniog arian y pen; ysbeiliodd drefi Mersiaidd ar ffin Maesyfed; bu farw tua 999; priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll.

Priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll, a’u mab oedd Gruffudd ap Llywelyn, unig frenin Cymru gyfan.FfynonellauMaredudd ab Owain ↗Wikipedia (Saesneg)Ŵyr Hywel Dda; cipiodd Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf; ymosododd Gwrthrych fab Harald ar Fôn, gan ladd mil yn ôl y sôn a chludo dwy fil arall yn gaethion; talodd Maredudd bridwerth o geiniog arian y pen; ysbeiliodd drefi Mersiaidd ar ffin Maesyfed; bu farw tua 999; priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll.Llywelyn ap Seisyll ↗Wikipedia (Saesneg)Brenin Gwynedd a reolai Wynedd, Powys a Deheubarth; priododd Angharad ferch Maredudd ab Owain; yn 1018 gorchfygodd Aeddan ap Blegywryd a chymryd Gwynedd a Phowys; lladdwyd Rhain, a honnai ei fod yn fab i Faredudd, yn y frwydr yn Abergwili yn 1022, gan adael Llywelyn yn feistr ar Ddeheubarth; yn ôl y Brut roedd ei deyrnasiad yn llewyrchus; bu farw yn 1023; ei fab oedd Gruffudd ap Llywelyn.
Ffynonellau a darllen pellach
Ŵyr Hywel Dda a reolodd Ddeheubarth a Gwynedd, brenin Cymreig mwyaf grymus ei ddydd. Safodd gyda’i bobl drwy flynyddoedd o ymosodiadau’r Llychlynwyr.
Maredudd ab OwainYn Nhyddewi, mae mynachod yn casglu Annales Cambriae ynghyd, cofnod blwyddyn wrth flwyddyn sy’n enwi Arthur ym Maddon a Chamlan.
Annales CambriaeMae Morgan Hen, a unodd Glywysing a Gwent yn un deyrnas, yn marw ar ôl teyrnasiad hir. Yn ôl traddodiad, ar ei ôl ef yr enwyd Morgannwg.
Morgan HenWedi i Lychlynwyr gludo dwy fil o bobl o Fôn, mae Maredudd ab Owain yn talu ceiniog y pen i ryddhau ei bobl.
Maredudd yn rhyddhau ei boblMae Llywelyn ap Seisyll, brenin Gwynedd a Deheubarth, yn trechu hawliwr yn Abergwili. Dywed y croniclau fod y wlad yn gyfoethog ac mewn heddwch yn ei ddydd.
Llywelyn ap Seisyll yn ennill yn AbergwiliYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf