Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

986 OC

Maredudd ab Owain

Mae Maredudd, ŵyr Hywel, yn cipio Gwynedd ac yn ei huno â Deheubarth. Fe’i cofir fel brenin enwocaf y Brythoniaid yn ei ddydd.

Llun: Gorthwr crwn a muriau Castell Dinefwr ar ei fryn uwchben dyffryn Tywi · Andrew Bone, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

986 OCOes y BrenhinoeddAr y llinell amser (wedi’i gofnodi)
Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Cymerodd Maredudd ab Owain, ŵyr Hywel Dda, Wynedd oddi ar ei brenin Cadwallon ab Ieuaf a’i huno â Deheubarth. Mae Brut y Tywysogion yn ei alw’n enwocaf frenin y Brythoniaid.

Pryd986
TaidHywel Dda
Bu farwTua 999

Meistr ar Wynedd#

Dywed y Brut iddo drechu Cadwallon a chymryd Môn a Meirionnydd, a darostwng holl ardaloedd Gwynedd drwy ddichell a chyfrwystra mawr.

Blynyddoedd caled#

Blynyddoedd caled oedd ei rai ef. Ymosododd y Llychlynwyr ar Fôn dro ar ôl tro, ac mae’r Brut yn sôn am newyn mawr yn ei dir. Aeth â rhyfel at y Saeson hefyd, gan ysbeilio tiroedd Mersia ar ffin Maesyfed.

Maredudd ab Owain fel y dychmygwyd ef yn yr Historie of Cambria, 1584.
Maredudd ab Owain fel y dychmygwyd ef yn yr Historie of Cambria, 1584. · Llun: David Powel and Humphrey Llwyd, Public domain, Wikimedia Commons

Ei ferch#

Priododd ei ferch Angharad â Llywelyn ap Seisyll, a’u mab oedd Gruffudd ap Llywelyn, unig frenin Cymru gyfan.

Y bobl

d. 999

Maredudd ab Owain

Brenin y rhan fwyaf o Gymru (wedi’i gofnodi)

Ŵyr Hywel Dda a reolodd Ddeheubarth a Gwynedd, brenin Cymreig mwyaf grymus ei ddydd. Safodd gyda’i bobl drwy flynyddoedd o ymosodiadau’r Llychlynwyr.

Maredudd ab Owain

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Annales Cambriae (wedi’i gofnodi)

    Yn Nhyddewi, mae mynachod yn casglu Annales Cambriae ynghyd, cofnod blwyddyn wrth flwyddyn sy’n enwi Arthur ym Maddon a Chamlan.

    Annales Cambriae
  2. Morgan Hen (wedi’i gofnodi)

    Mae Morgan Hen, a unodd Glywysing a Gwent yn un deyrnas, yn marw ar ôl teyrnasiad hir. Yn ôl traddodiad, ar ei ôl ef yr enwyd Morgannwg.

    Morgan Hen
  3. Maredudd yn rhyddhau ei bobl (wedi’i gofnodi)

    Wedi i Lychlynwyr gludo dwy fil o bobl o Fôn, mae Maredudd ab Owain yn talu ceiniog y pen i ryddhau ei bobl.

    Maredudd yn rhyddhau ei bobl
  4. Llywelyn ap Seisyll yn ennill yn Abergwili (wedi’i gofnodi)

    Mae Llywelyn ap Seisyll, brenin Gwynedd a Deheubarth, yn trechu hawliwr yn Abergwili. Dywed y croniclau fod y wlad yn gyfoethog ac mewn heddwch yn ei ddydd.

    Llywelyn ap Seisyll yn ennill yn Abergwili

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf