Cododd Offa, brenin Mersia o 757 i 796, glawdd a ffos fawr ar hyd y ffin â Chymru. Clawdd Offa yw ei enw yn Gymraeg, ac mae’r ffin rhwng Cymru a Lloegr yn dal i redeg o fewn ychydig filltiroedd iddo gan mwyaf.FfynhonnellOffa’s Dyke ↗Wikipedia (Saesneg)Clawdd Offa, a briodolir yn draddodiadol i Offa, brenin Mersia 757–796, a ddyddir fel arfer tua 784 er bod ei ddechreuad yn gynharach; mae’n dilyn y ffin rhwng Cymru a Lloegr yn fras, ac mae’r ffin yn rhedeg o fewn ychydig filltiroedd iddo o hyd gan mwyaf; dywedodd Asser ei fod yn rhedeg o fôr i fôr, ond mae ymchwil diweddarach yn awgrymu llinell fyrrach; tua 20 m o led gyda’i ffos a thua 2.4 m o uchder, a’r ffos ar ochr Cymru a’r clawdd ar ochr Mersia; 82 milltir o wrthglawdd; dyddiodd astudiaeth radiocarbon yn y Waun yn 2014 rai rhannau i 430–652; dyddiwyd rhan o Glawdd Wat i’r cyfnod ôl-Rufeinig; Llwybr Clawdd Offa, a agorwyd yn 1971, yn llwybr cenedlaethol tua 177 milltir o aber Hafren i arfordir y gogledd.
| Pryd | Fe’i dyddir fel arfer i tua 784 |
|---|---|
| Hyd | 82 milltir o wrthglawdd |
| Maint | Tua 20 metr o led gyda’i ffos, a thua 2.4 metr o uchder |
Clawdd a ffos#
Mae’r ffos ar ochr Cymru a’r clawdd ar ochr Mersia. Ysgrifennodd Asser, yr ysgolhaig o Dyddewi a wasanaethodd y Brenin Alffred, i Offa ei godi o fôr i fôr, er bod astudiaeth ddiweddarach yn awgrymu llinell fyrrach.FfynhonnellOffa’s Dyke ↗Wikipedia (Saesneg)Clawdd Offa, a briodolir yn draddodiadol i Offa, brenin Mersia 757–796, a ddyddir fel arfer tua 784 er bod ei ddechreuad yn gynharach; mae’n dilyn y ffin rhwng Cymru a Lloegr yn fras, ac mae’r ffin yn rhedeg o fewn ychydig filltiroedd iddo o hyd gan mwyaf; dywedodd Asser ei fod yn rhedeg o fôr i fôr, ond mae ymchwil diweddarach yn awgrymu llinell fyrrach; tua 20 m o led gyda’i ffos a thua 2.4 m o uchder, a’r ffos ar ochr Cymru a’r clawdd ar ochr Mersia; 82 milltir o wrthglawdd; dyddiodd astudiaeth radiocarbon yn y Waun yn 2014 rai rhannau i 430–652; dyddiwyd rhan o Glawdd Wat i’r cyfnod ôl-Rufeinig; Llwybr Clawdd Offa, a agorwyd yn 1971, yn llwybr cenedlaethol tua 177 milltir o aber Hafren i arfordir y gogledd.
Mae Blwyddnodau Cymru yn dangos pam y cofiai’r Cymry Offa: yn 778 maent yn cofnodi Offa’n anrheithio’r Brythoniaid deheuol, ac yn 784 Offa’n anrheithio Prydain yn yr haf.FfynhonnellAnnales Cambriae, the years 447 to 798 ↗Internet Medieval Sourcebook, Prifysgol Fordham (Saesneg)516: Brwydr Baddon, lle cariodd Arthur Groes ein Harglwydd Iesu Grist am dri diwrnod a thair nos ar ei ysgwyddau, a’r Brythoniaid a orfu. 537: Gwaith Camlan, lle syrthiodd Arthur a Medrawd, a bu pla ym Mhrydain ac Iwerddon. 547: y farwolaeth fawr y bu farw Maelgwn, brenin Gwynedd, ynddi, gydag ychwanegiad diweddarach am ei hun yn llys Rhos a’r fad felen. 570: bu farw Gildas, doethaf y Brythoniaid. 573: brwydr Arfderydd rhwng meibion Eliffer a Gwenddolau fab Ceidio, lle syrthiodd Gwenddolau, a Myrddin yn gwallgofi. 580: bu farw Gwrgi a Peredur, meibion Eliffer. 584: claddu Deiniol y Bangorau. Wedi 601: bu farw Gregori yng Nghrist, a’r esgob Dewi o Fynyw hefyd. 612: marw Cyndeyrn a’r esgob Dyfrig. 613: brwydr Caerlleon; yno bu farw Selyf fab Cynan, a hunodd Iago fab Beli. 629: gwarchae ar y brenin Cadwallon yn ynys Glannog. 630: brwydr Meigen, lle lladdwyd Edwin a’i ddau fab. 682: pla mawr ym Mhrydain, y bu farw Cadwaladr fab Cadwallon ynddo. 768: newidiwyd y Pasg ymhlith y Brythoniaid, ar y Sul, gydag Elfoddw, gwas Duw, yn ei gywiro. 778: Offa’n anrheithio’r Brythoniaid deheuol. 784: Offa’n anrheithio Prydain yn yr haf.
Hŷn nag Offa#
Mae dyddiadau radiocarbon o’r Waun, a gyhoeddwyd yn 2014, yn dangos i rai rhannau gael eu codi rhwng 430 a 652, felly efallai i Offa gysylltu a helaethu gwaith hŷn. Dyddiwyd rhan o Glawdd Wat gerllaw hefyd i’r blynyddoedd wedi Rhufain.FfynhonnellOffa’s Dyke ↗Wikipedia (Saesneg)Clawdd Offa, a briodolir yn draddodiadol i Offa, brenin Mersia 757–796, a ddyddir fel arfer tua 784 er bod ei ddechreuad yn gynharach; mae’n dilyn y ffin rhwng Cymru a Lloegr yn fras, ac mae’r ffin yn rhedeg o fewn ychydig filltiroedd iddo o hyd gan mwyaf; dywedodd Asser ei fod yn rhedeg o fôr i fôr, ond mae ymchwil diweddarach yn awgrymu llinell fyrrach; tua 20 m o led gyda’i ffos a thua 2.4 m o uchder, a’r ffos ar ochr Cymru a’r clawdd ar ochr Mersia; 82 milltir o wrthglawdd; dyddiodd astudiaeth radiocarbon yn y Waun yn 2014 rai rhannau i 430–652; dyddiwyd rhan o Glawdd Wat i’r cyfnod ôl-Rufeinig; Llwybr Clawdd Offa, a agorwyd yn 1971, yn llwybr cenedlaethol tua 177 milltir o aber Hafren i arfordir y gogledd.
Er 1971 mae Llwybr Clawdd Offa, llwybr cenedlaethol tua 177 milltir, wedi rhedeg o aber Hafren i arfordir y gogledd.FfynhonnellOffa’s Dyke ↗Wikipedia (Saesneg)Clawdd Offa, a briodolir yn draddodiadol i Offa, brenin Mersia 757–796, a ddyddir fel arfer tua 784 er bod ei ddechreuad yn gynharach; mae’n dilyn y ffin rhwng Cymru a Lloegr yn fras, ac mae’r ffin yn rhedeg o fewn ychydig filltiroedd iddo o hyd gan mwyaf; dywedodd Asser ei fod yn rhedeg o fôr i fôr, ond mae ymchwil diweddarach yn awgrymu llinell fyrrach; tua 20 m o led gyda’i ffos a thua 2.4 m o uchder, a’r ffos ar ochr Cymru a’r clawdd ar ochr Mersia; 82 milltir o wrthglawdd; dyddiodd astudiaeth radiocarbon yn y Waun yn 2014 rai rhannau i 430–652; dyddiwyd rhan o Glawdd Wat i’r cyfnod ôl-Rufeinig; Llwybr Clawdd Offa, a agorwyd yn 1971, yn llwybr cenedlaethol tua 177 milltir o aber Hafren i arfordir y gogledd.
Ffynonellau a darllen pellach




