Yn Eglwys Cadfan Sant yn Nhywyn, ym Meirionnydd, saif colofn dal o garreg â geiriau Hen Gymraeg wedi’u cerfio arni. Dyma’r arysgrif gynharaf y gwyddys amdani yn yr iaith Gymraeg.FfynhonnellCadfan Stone ↗Wikipedia (Saesneg)Yn Eglwys Sant Cadfan, Tywyn, Gwynedd: yr arysgrif gynharaf y gwyddys amdani yn y Gymraeg, yn Hen Gymraeg, o’r seithfed i’r nawfed ganrif; dros 2.3 m o uchder unwaith, 2.18 m yn awr; dyddiodd Ifor Williams hi i’r wythfed ganrif, Kenneth Jackson i ddiwedd y seithfed neu ddechrau’r wythfed, Nancy Edwards i’r nawfed; ar un wyneb mae “Cun ben Celen // tricet nitanam”, am wraig (neu wraig Celyn) a chlwyf angheuol yn aros; ar un arall “Tengr(um)ui cimalted gu(reic) / Adgan”, Tengrumui, gwraig briod Adgan; tybid unwaith ei bod yn nodi bedd Cadfan Sant, ac felly fe’i dyddid i’r chweched ganrif.
| Pryd | Rhwng y 600au a’r 800au; y 700au yn ôl Ifor Williams |
|---|---|
| Ble | Eglwys Cadfan Sant, Tywyn |
| Uchder | 2.18 metr yn awr; dros 2.3 unwaith |
Y geiriau ar y garreg#
Mae’r geiriau’n cofio pobl a gladdwyd gerllaw. Ar un ochr mae ‘Tengr(um)ui cimalted gu(reic) Adgan’: Tengrumui, gwraig briod Adgan. Ar un arall mae ‘Cun ben Celen … tricet nitanam’, a ddarllenwyd fel sôn am wraig, neu wraig Celyn, a chlwyf angheuol sy’n aros.FfynhonnellCadfan Stone ↗Wikipedia (Saesneg)Yn Eglwys Sant Cadfan, Tywyn, Gwynedd: yr arysgrif gynharaf y gwyddys amdani yn y Gymraeg, yn Hen Gymraeg, o’r seithfed i’r nawfed ganrif; dros 2.3 m o uchder unwaith, 2.18 m yn awr; dyddiodd Ifor Williams hi i’r wythfed ganrif, Kenneth Jackson i ddiwedd y seithfed neu ddechrau’r wythfed, Nancy Edwards i’r nawfed; ar un wyneb mae “Cun ben Celen // tricet nitanam”, am wraig (neu wraig Celyn) a chlwyf angheuol yn aros; ar un arall “Tengr(um)ui cimalted gu(reic) / Adgan”, Tengrumui, gwraig briod Adgan; tybid unwaith ei bod yn nodi bedd Cadfan Sant, ac felly fe’i dyddid i’r chweched ganrif.
Dyddiodd Ifor Williams y geiriau i’r 700au, Kenneth Jackson i ddiwedd y 600au neu ddechrau’r 700au, a Nancy Edwards i’r 800au. Pa un bynnag sy’n iawn, dyma’r geiriau Cymraeg hynaf a dorrwyd ar garreg.FfynhonnellCadfan Stone ↗Wikipedia (Saesneg)Yn Eglwys Sant Cadfan, Tywyn, Gwynedd: yr arysgrif gynharaf y gwyddys amdani yn y Gymraeg, yn Hen Gymraeg, o’r seithfed i’r nawfed ganrif; dros 2.3 m o uchder unwaith, 2.18 m yn awr; dyddiodd Ifor Williams hi i’r wythfed ganrif, Kenneth Jackson i ddiwedd y seithfed neu ddechrau’r wythfed, Nancy Edwards i’r nawfed; ar un wyneb mae “Cun ben Celen // tricet nitanam”, am wraig (neu wraig Celyn) a chlwyf angheuol yn aros; ar un arall “Tengr(um)ui cimalted gu(reic) / Adgan”, Tengrumui, gwraig briod Adgan; tybid unwaith ei bod yn nodi bedd Cadfan Sant, ac felly fe’i dyddid i’r chweched ganrif.

Carreg Cadfan#
Tybid unwaith fod y golofn yn nodi bedd Cadfan Sant, sylfaenydd yr eglwys, ac felly fe’i dyddid i’r 500au. Dyna pam y’i gelwir o hyd yn Garreg Cadfan.FfynhonnellCadfan Stone ↗Wikipedia (Saesneg)Yn Eglwys Sant Cadfan, Tywyn, Gwynedd: yr arysgrif gynharaf y gwyddys amdani yn y Gymraeg, yn Hen Gymraeg, o’r seithfed i’r nawfed ganrif; dros 2.3 m o uchder unwaith, 2.18 m yn awr; dyddiodd Ifor Williams hi i’r wythfed ganrif, Kenneth Jackson i ddiwedd y seithfed neu ddechrau’r wythfed, Nancy Edwards i’r nawfed; ar un wyneb mae “Cun ben Celen // tricet nitanam”, am wraig (neu wraig Celyn) a chlwyf angheuol yn aros; ar un arall “Tengr(um)ui cimalted gu(reic) / Adgan”, Tengrumui, gwraig briod Adgan; tybid unwaith ei bod yn nodi bedd Cadfan Sant, ac felly fe’i dyddid i’r chweched ganrif.
Ffynonellau a darllen pellach





