Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Seintiau

768 OC

Cymru’n derbyn Pasg Rhufain

Dan arweiniad yr Esgob Elfodd, mae eglwys Cymru yn cytuno i ddyddio’r Pasg yn null Rhufain, gan ddod â rhwyg hir â gweddill Cristnogaeth y gorllewin i ben.

Llun: Tabl Pasg o’r 800au, i gyfrif dydd y Pasg o flwyddyn i flwyddyn. · Stiftsbibliothek St. Gallen, Cod. Sang. 902, CC0 · Wikimedia Commons

768 OCOes y SeintiauAr y llinell amser (wedi’i gofnodi)
Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Am ganrifoedd cadwai eglwys y Brythoniaid y Pasg yn ôl ei chyfrif ei hun. Yn 768, medd Blwyddnodau Cymru, newidiwyd y Pasg ymhlith y Brythoniaid, ar y Sul, gydag Elfoddw, gwas Duw, yn ei gywiro.

Pryd768
PwyElfodd, ‘archesgob Gwynedd’
Bu farw809

Elfodd#

Mae Brut y Tywysogion yn galw Elfodd yn archesgob Gwynedd. Yn ŵr ifanc mae’n debyg iddo fod yn gysylltiedig â’r fynachlog yng Nghaergybi, a bu farw yn 809.

Galwodd awdur yr Historia Brittonum ei hun yn ddisgybl i Elfodd, a’i enwi’n esgob sanctaidd iawn a fu’n astudio gweithiau Beda.

Pam roedd y Pasg o bwys#

Pan gyfarfu Awstin â’r esgobion Brythonig, cadw’r Pasg ar yr amser priodol oedd y peth cyntaf a ofynnodd ganddynt, a gwrthodasant. Derbyniodd eglwys Lloegr y cyfrif Rhufeinig yn Synod Whitby yn 664. Dros ganrif a hanner wedi i’r esgobion sefyll yn gadarn, daeth Elfodd ag eglwys Cymru i gytgord â gweddill Cristnogaeth y gorllewin, yn ei hamser ei hun ac o’i dewis ei hun.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Cyn ac wedyn

  1. Cadwaladr (cronicl cynnar:Annales Cambriae, y 10fed ganrif)

    Mae Cadwaladr o Wynedd yn marw. Mae’r beirdd yn ei alw’n frenin olaf y Brythoniaid ac yn darogan ei ddychwelyd, ac yn ddiweddarach mae Harri Tudur yn cario ei ddraig goch.

    Cadwaladr
  2. Carreg Cadfan (wedi’i gofnodi)

    Cerfir colofn yn Nhywyn ym Meirionnydd â geiriau mewn Hen Gymraeg, yr arysgrif Gymraeg hynaf y gwyddys amdani.

    Carreg Cadfan
  3. Clawdd Offa (archaeoleg)

    Mae brenin Mersia yn codi clawdd ar hyd y ffin, gan nodi llinell rhwng y Cymry a’r Saeson sy’n dal yn fras hyd heddiw.

    Clawdd Offa
  4. Cymraeg ysgrifenedig cynnar (wedi’i gofnodi)

    Ysgrifennir nodyn am ddadl dros dir ar ymyl llyfr Efengylau Sant Teilo: un o’r darnau hynaf o Gymraeg ysgrifenedig sydd wedi goroesi.

    Cymraeg ysgrifenedig cynnar

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf