Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

13 Mai 1897

Radio dros y môr

Mae Guglielmo Marconi, gyda chymorth William Preece o Gaernarfon, yn anfon y signalau radio cyntaf dros y môr agored, rhwng Trwyn Larnog ac Ynys Echni.

Llun: Trwyn Larnog, lle derbyniwyd y signalau · Nadezna1971, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ym mis Mai 1897 anfonodd Guglielmo Marconi y negeseuon diwifr cyntaf dros y môr agored, ar draws Môr Hafren rhwng Ynys Echni a Thrwyn Larnog. Wrth ei ochr roedd prif beiriannydd y Swyddfa Bost, William Preece o Gaernarfon.

Dyddiadau10 i 13 Mai 1897
OYnys Echni
ITrwyn Larnog, ger Penarth
Y neges gyntaf“Are you ready”, wyt ti’n barod

Y gŵr o Gaernarfon#

Ganed William Henry Preece yng Nghaernarfon ar 15 Chwefror 1834, ac o 1892 ef oedd prif beiriannydd y Swyddfa Bost.

Yn 1892 roedd eisoes wedi anfon negeseuon drwy’r awyr dros yr un dŵr, rhwng Penarth ac Ynys Echni.

William Henry Preece o Gaernarfon, 1891
William Henry Preece o Gaernarfon, 1891 · Llun: Unknown photographer, Public domain, Wikimedia Commons

Daeth Preece yn un o gefnogwyr cryfaf Marconi ac enillodd iddo gymorth y Swyddfa Bost.

Peirianwyr y Swyddfa Bost yn archwilio cyfarpar Marconi, 1897
Peirianwyr y Swyddfa Bost yn archwilio cyfarpar Marconi, 1897 · Llun: Cardiff Council Flat Holm Project, CC BY 3.0, Wikimedia Commons

Pedwar diwrnod ym mis Mai#

Gosodwyd cyfarpar Preece ar Ynys Echni a chyfarpar Marconi yn Larnog. Codwyd erial hwy, a daeth y geiriau drwodd: “Are you ready?”, “Can you hear me?”, a’r ateb, “Yes, loud and clear.”

Ynys Echni ym Môr Hafren
Ynys Echni ym Môr Hafren · Llun: M J Richardson, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Y plac yn Larnog#

Yn 1948 gosododd Clwb Rotari Caerdydd blac efydd wrth yr eglwys yn Larnog.

Lle digwyddodd

Cyn ac wedyn

  1. Y Gymraeg yn y cyfrifiad

    Mae’r cyfrifiad yn holi am iaith am y tro cyntaf: mae mwy na hanner pobl Cymru yn siarad Cymraeg.

    Y Gymraeg yn y cyfrifiad
  2. Prifysgol Cymru

    Mae colegau Aberystwyth, Bangor a Chaerdydd yn uno i ffurfio prifysgol genedlaethol, a dalwyd yn rhannol gan gasgliadau’r capeli.

    Prifysgol Cymru
  3. Y Ffed

    Sefydlir Ffederasiwn Glowyr De Cymru. Daw’r ‘Ffed’ yn llais i’r maes glo am hanner canrif.

    Y Ffed
  4. Llechi Cymru ar eu hanterth

    Mae tua 17,000 o ddynion yn cynhyrchu tua hanner miliwn tunnell o lechi mewn blwyddyn, y prysuraf y bu’r diwydiant erioed.

    Llechi Cymru ar eu hanterth

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf