Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

1653

Llyfr y Tri Aderyn

Mae Morgan Llwyd o Wrecsam yn cyhoeddi Llyfr y Tri Aderyn, lle mae eryr, cigfran a cholomen yn trafod dyfodol Cymru.

Llun: Wynebddalen Llyfr y Tri Aderyn, o’r pedwerydd argraffiad, Wrecsam, 1778 · Photograph by Anatiomaros, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1653 cyhoeddodd Morgan Llwyd o Wrecsam Lyfr y Tri Aderyn. Ynddo mae Eryr, Cigfran a Cholomen yn ymddiddan. Dyma’i waith rhyddiaith pwysicaf.

Cyhoeddwyd1653
AwdurMorgan Llwyd o Faentwrog a Wrecsam
SiaradwyrYr Eryr, y Gigfran a’r Golomen

Y tri aderyn#

Mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell, a’r Golomen dros y Piwritaniaid.

Morgan Llwyd#

Ganed Llwyd yn 1619 ym mhlwyf Maentwrog. Yn yr ysgol yn Wrecsam deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches. Bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac yn 1656 ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam.

Y gofeb i Morgan Llwyd
Y gofeb i Morgan Llwyd · Llun: GeraintTudur2, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Meistr ar ryddiaith Gymraeg#

Parhaodd ei ddylanwad. Cydnabu’r llenor John Gwilym Jones yn yr ugeinfed ganrif ddyled aruthrol i Lyfr y Tri Aderyn.

Bu farw Llwyd yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659, yn ddeugain oed, ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.

Y bobl

1619–1659

Morgan Llwyd

Cyfriniwr Wrecsam (wedi’i gofnodi)

Pregethwr Piwritanaidd ac awdur o Gynfal ym Meirionnydd y mae ei Lyfr y Tri Aderyn yn glasur o ryddiaith Gymraeg.

Morgan Llwyd

Cyn ac wedyn

  1. Brwydr Sain Ffagan

    Mae brwydr fwyaf y Rhyfeloedd Cartref yng Nghymru yn gorffen gyda threchu gwrthryfel y brenhinwyr.

    Brwydr Sain Ffagan
  2. Silex Scintillans

    Mae Henry Vaughan, y Silwriad o ddyffryn Wysg, yn cyhoeddi Silex Scintillans, cerddi am oleuni a thragwyddoldeb.

    Silex Scintillans
  3. Harri Morgan yn Panama

    Mae Harri Morgan o Lanrhymni yn croesi’r culdir ac yn cipio Panama. Yn ddiweddarach fe’i gwneir yn farchog ac yn is-lywodraethwr Jamaica.

    Harri Morgan yn Panama
  4. Canwyll y Cymry

    Mae Stephen Hughes yn cyhoeddi penillion y Ficer Rhys Prichard fel Canwyll y Cymry, un o’r llyfrau Cymraeg a ddarllenwyd fwyaf am ddwy ganrif.

    Canwyll y Cymry

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf