Morgan Llwyd
Cyfriniwr Wrecsam (wedi’i gofnodi)Pregethwr Piwritanaidd ac awdur o Gynfal ym Meirionnydd y mae ei Lyfr y Tri Aderyn yn glasur o ryddiaith Gymraeg.
Morgan Llwyd

Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid
1653
Mae Morgan Llwyd o Wrecsam yn cyhoeddi Llyfr y Tri Aderyn, lle mae eryr, cigfran a cholomen yn trafod dyfodol Cymru.
Llun: Wynebddalen Llyfr y Tri Aderyn, o’r pedwerydd argraffiad, Wrecsam, 1778 · Photograph by Anatiomaros, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Yn 1653 cyhoeddodd Morgan Llwyd o Wrecsam Lyfr y Tri Aderyn. Ynddo mae Eryr, Cigfran a Cholomen yn ymddiddan. Dyma’i waith rhyddiaith pwysicaf.FfynhonnellMorgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Morgan Llwyd (1619–1659) ym mhlwyf Maentwrog, cafodd ei addysg yn Wrecsam, lle deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches; bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam yn 1656; Llyfr y Tri Aderyn yw ei waith rhyddiaith mwyaf: mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell a’r Golomen dros y Piwritaniaid; cydnabu John Gwilym Jones ddyled aruthrol iddo; ysgrifennodd hefyd Llythyr i’r Cymry Cariadus; bu farw yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.
| Cyhoeddwyd | 1653 |
|---|---|
| Awdur | Morgan Llwyd o Faentwrog a Wrecsam |
| Siaradwyr | Yr Eryr, y Gigfran a’r Golomen |
Mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell, a’r Golomen dros y Piwritaniaid.FfynhonnellMorgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Morgan Llwyd (1619–1659) ym mhlwyf Maentwrog, cafodd ei addysg yn Wrecsam, lle deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches; bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam yn 1656; Llyfr y Tri Aderyn yw ei waith rhyddiaith mwyaf: mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell a’r Golomen dros y Piwritaniaid; cydnabu John Gwilym Jones ddyled aruthrol iddo; ysgrifennodd hefyd Llythyr i’r Cymry Cariadus; bu farw yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.
Ganed Llwyd yn 1619 ym mhlwyf Maentwrog. Yn yr ysgol yn Wrecsam deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches. Bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac yn 1656 ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam.FfynhonnellMorgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Morgan Llwyd (1619–1659) ym mhlwyf Maentwrog, cafodd ei addysg yn Wrecsam, lle deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches; bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam yn 1656; Llyfr y Tri Aderyn yw ei waith rhyddiaith mwyaf: mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell a’r Golomen dros y Piwritaniaid; cydnabu John Gwilym Jones ddyled aruthrol iddo; ysgrifennodd hefyd Llythyr i’r Cymry Cariadus; bu farw yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.

Parhaodd ei ddylanwad. Cydnabu’r llenor John Gwilym Jones yn yr ugeinfed ganrif ddyled aruthrol i Lyfr y Tri Aderyn.FfynhonnellMorgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Morgan Llwyd (1619–1659) ym mhlwyf Maentwrog, cafodd ei addysg yn Wrecsam, lle deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches; bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam yn 1656; Llyfr y Tri Aderyn yw ei waith rhyddiaith mwyaf: mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell a’r Golomen dros y Piwritaniaid; cydnabu John Gwilym Jones ddyled aruthrol iddo; ysgrifennodd hefyd Llythyr i’r Cymry Cariadus; bu farw yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.
Bu farw Llwyd yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659, yn ddeugain oed, ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.FfynhonnellMorgan Llwyd ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Morgan Llwyd (1619–1659) ym mhlwyf Maentwrog, cafodd ei addysg yn Wrecsam, lle deffrôdd pregethu Walter Cradock ei ffydd, a dilynodd Cradock i Lanfaches; bu’n gaplan ym Myddin y Model Newydd ac ymsefydlodd yn weinidog yn Wrecsam yn 1656; Llyfr y Tri Aderyn yw ei waith rhyddiaith mwyaf: mae’r Gigfran yn sefyll dros yr Eglwys uchel a’r brenhinwyr, yr Eryr dros lywodraeth Cromwell a’r Golomen dros y Piwritaniaid; cydnabu John Gwilym Jones ddyled aruthrol iddo; ysgrifennodd hefyd Llythyr i’r Cymry Cariadus; bu farw yn Wrecsam ar 3 Mehefin 1659 ac mae’n gorwedd ym mynwent yr Anghydffurfwyr yn Rhosddu.
Ffynonellau a darllen pellach
Pregethwr Piwritanaidd ac awdur o Gynfal ym Meirionnydd y mae ei Lyfr y Tri Aderyn yn glasur o ryddiaith Gymraeg.
Morgan LlwydMae brwydr fwyaf y Rhyfeloedd Cartref yng Nghymru yn gorffen gyda threchu gwrthryfel y brenhinwyr.
Brwydr Sain FfaganMae Henry Vaughan, y Silwriad o ddyffryn Wysg, yn cyhoeddi Silex Scintillans, cerddi am oleuni a thragwyddoldeb.
Silex ScintillansMae Harri Morgan o Lanrhymni yn croesi’r culdir ac yn cipio Panama. Yn ddiweddarach fe’i gwneir yn farchog ac yn is-lywodraethwr Jamaica.
Harri Morgan yn PanamaMae Stephen Hughes yn cyhoeddi penillion y Ficer Rhys Prichard fel Canwyll y Cymry, un o’r llyfrau Cymraeg a ddarllenwyd fwyaf am ddwy ganrif.
Canwyll y CymryYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf