Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

1650

Silex Scintillans

Mae Henry Vaughan, y Silwriad o ddyffryn Wysg, yn cyhoeddi Silex Scintillans, cerddi am oleuni a thragwyddoldeb.

Llun: Wynebddalen Silex Scintillans · Henry Vaughan, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1650 cyhoeddodd Henry Vaughan o ddyffryn Wysg Silex Scintillans, llyfr o gerddi ffydd a goleuni tragwyddoldeb. Dilynodd ail ran yn 1655.

Cyhoeddwyd1650, ac ail ran yn 1655
BarddHenry Vaughan, y Silwriad
CartrefNewton ar Wysg, Llansantffraed

Y Silwriad#

Ganed Henry Vaughan yn 1621 yn Newton ar Wysg, ym mhlwyf Llansantffraed ym Mrycheiniog, gefell i’r athronydd Thomas Vaughan. Galwodd ei hun yn Silurist, y Silwriad, ar ôl y Silwriaid, hen bobl de-ddwyrain Cymru, o gariad at fynyddoedd Cymru a dyffryn Wysg.

Nid Saesneg oedd yr iaith y ganed ef iddi, ysgrifennodd ei frawd.

Cerddi goleuni#

Arweiniodd darllen cerddi George Herbert i Vaughan droi o “idle verse” at gerddi ffydd. Mae un o’r rhai mwyaf adnabyddus yn dechrau:

I saw Eternity the other night

Henry Vaughan, The World

Meddyg yn y dyffryn#

Bu Vaughan yn feddyg yn ei fro ei hun. Bu farw ar 23 Ebrill 1695 ac mae’n gorwedd ym mynwent eglwys Sant Ffraid, Llansantffraed.

Bedd Henry Vaughan yn Llansantffraed, ger afon Wysg
Bedd Henry Vaughan yn Llansantffraed, ger afon Wysg · Llun: Derek Harper, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Y bobl

1621–1695

Henry Vaughan

Y Silwriad (wedi’i gofnodi)

Bardd a meddyg o Lansanffraid ar lan Wysg, a alwai ei hun yn Silwriad ar ôl hen bobl ei wlad.

Henry Vaughan

Cyn ac wedyn

  1. Y capel cyntaf yn Llanfaches

    Mae William Wroth yn casglu’r gynulleidfa Anghydffurfiol gyntaf yng Nghymru, yn Sir Fynwy. Un dydd bydd capeli’n llunio’r wlad gyfan.

    Y capel cyntaf yn Llanfaches
  2. Brwydr Sain Ffagan

    Mae brwydr fwyaf y Rhyfeloedd Cartref yng Nghymru yn gorffen gyda threchu gwrthryfel y brenhinwyr.

    Brwydr Sain Ffagan
  3. Llyfr y Tri Aderyn

    Mae Morgan Llwyd o Wrecsam yn cyhoeddi Llyfr y Tri Aderyn, lle mae eryr, cigfran a cholomen yn trafod dyfodol Cymru.

    Llyfr y Tri Aderyn
  4. Harri Morgan yn Panama

    Mae Harri Morgan o Lanrhymni yn croesi’r culdir ac yn cipio Panama. Yn ddiweddarach fe’i gwneir yn farchog ac yn is-lywodraethwr Jamaica.

    Harri Morgan yn Panama

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf