Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Glyndŵr

1468

Yr iarll Cymreig cyntaf

Gwneir William Herbert o Raglan, noddwr y beirdd, yn Iarll Penfro, y Cymro cyntaf i ddod yn iarll yn Lloegr.

Llun: Castell Rhaglan, y cartref a wnaeth Wiliam Herbert yn fawr · Tyssil, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 8 Medi 1468 gwnaed Wiliam Herbert o Raglan yn iarll Penfro. Ef oedd y cyntaf o uchelwyr Cymru i ddod yn un o arglwyddi Lloegr.

Iarll Penfro8 Medi 1468
TadSyr Wiliam ap Thomas o Raglan
TaidDafydd Gam, drwy ei fam Gwladus

Teulu o Gymry’n codi#

Roedd yn fab i Syr Wiliam ap Thomas o Raglan ac i Wladus, merch Dafydd Gam. Cymerodd ochr York yn Rhyfeloedd y Rhosynnau, a gwnaeth Edward IV ef yn arglwydd Herbert o Raglan.

Rhaglan#

Herbert a gododd y rhan fwyaf o’r castell sy’n sefyll yn Rhaglan heddiw, gyda’i borthdy a’i ddau gwrt mawr. Canmolodd y bardd Dafydd Llwyd ei ‘gant o ystafelloedd’ yn llawn gwledd.

Galwad y beirdd#

Roedd Herbert yn noddwr i’r beirdd. Galwodd Guto’r Glyn arno i fod yn arweinydd cenedlaethol a gyrru swyddogion Seisnig o Gymru.

Yr iarllaeth oedd ei wobr am gipio Harlech. O fewn blwyddyn roedd wedi marw, wedi’i drechu yn Edgecote ym mis Gorffennaf 1469 a’i ddienyddio drannoeth. Fe’i claddwyd yn Nhyndyrn.

Tŵr Mawr Rhaglan, a ddechreuwyd gan dad Herbert, Syr Wiliam ap Thomas
Tŵr Mawr Rhaglan, a ddechreuwyd gan dad Herbert, Syr Wiliam ap Thomas · Llun: Rob Farrow, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Lle digwyddodd

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Geni Harri Tudur

    Genir Harri Tudur yng Nghastell Penfro. Cyn hir mae’r beirdd yn ei gyfarch fel y mab darogan.

    Geni Harri Tudur
  2. Gwarchae Harlech

    Harlech yw’r castell Lancastraidd olaf i ildio yn Rhyfeloedd y Rhosynnau, ar ôl gwarchae saith mlynedd a gofir yn y gân ‘Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech’.

    Gwarchae Harlech
  3. Dianc o Ddinbych-y-pysgod

    Mae Siasbar Tudur a Harri ifanc yn dianc ar long o Ddinbych-y-pysgod i Lydaw, lle mae Harri’n tyfu i fyny yn alltud.

    Dianc o Ddinbych-y-pysgod
  4. Brenin o Gymro

    Mae Harri Tudur yn glanio ger Dale yn Sir Benfro ac yn gorymdeithio drwy Gymru i ennill ym Mosworth.

    Brenin o Gymro

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf