Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru Glyndŵr

1471

Dianc o Ddinbych-y-pysgod

Mae Siasbar Tudur a Harri ifanc yn dianc ar long o Ddinbych-y-pysgod i Lydaw, lle mae Harri’n tyfu i fyny yn alltud.

Llun: Cychod yn harbwr Dinbych-y-pysgod dan dai lliwgar yr hen dref a meindwr Eglwys y Santes Fair · Nilfanion, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1471 ffodd Siasbar Tudur a’i nai Harri, a oedd yn bedair ar ddeg, o Gymru ar long o Ddinbych-y-pysgod. Cysgododd Harri yn Ninbych-y-pysgod cyn hwylio i alltudiaeth, ac ni welai Gymru eto am bedair blynedd ar ddeg.

FfoiDinbych-y-pysgod, 1471
PwySiasbar Tudur a’r Harri ifanc
GlanioLlydaw

Y gwarchae ar Benfro#

Erbyn dechrau Mai 1471 roedd Siasbar a Harri yng nghastell Penfro, gyda gwŷr Edward IV dan Forgan ap Thomas o’i amgylch. Yna ymosododd Dafydd ap Thomas, brawd Morgan, ar y gwarchaewyr o’r tu ôl, codi’r gwarchae a mynd â’r ddau i Ddinbych-y-pysgod.

Siasbar Tudur mewn ffenestr liw yng nghastell Caerdydd
Siasbar Tudur mewn ffenestr liw yng nghastell Caerdydd · Llun: Xenophon, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Llong ar gyfeiliorn#

Buont ynghudd yn Ninbych-y-pysgod am rai dyddiau nes cael llong i’w cludo i Ffrainc. Chwythwyd hi oddi ar ei chwrs, a glaniasant yn Llydaw yn hytrach.

Yn ddiogel yn Llydaw#

Cadwodd y Dug François II hwy’n ddiogel a gwrthod eu rhoi i fyny i Edward IV. Treuliodd Harri’r rhan fwyaf o’r pedair blynedd ar ddeg nesaf dan ei nawdd.

Yn 1485 glaniodd Siasbar gydag ef ym Milffwrd ac ymladd wrth ei ochr ym Mosworth.

Sêl Siasbar Tudur, iarll Penfro, 1457
Sêl Siasbar Tudur, iarll Penfro, 1457 · Llun: Walter de Gray Birch, Public domain, Wikimedia Commons

Y bobl

c. 1431–1495

Siasbar Tudur

Iarll Penfro (wedi’i gofnodi)

Ewythr a gwarchodwr Harri Tudur, a gadwodd y bachgen yn ddiogel drwy bedair blynedd ar ddeg o alltudiaeth a’i ddwyn adref i ennill y goron.

Siasbar Tudur

Cyn ac wedyn

  1. Gwarchae Harlech

    Harlech yw’r castell Lancastraidd olaf i ildio yn Rhyfeloedd y Rhosynnau, ar ôl gwarchae saith mlynedd a gofir yn y gân ‘Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech’.

    Gwarchae Harlech
  2. Yr iarll Cymreig cyntaf

    Gwneir William Herbert o Raglan, noddwr y beirdd, yn Iarll Penfro, y Cymro cyntaf i ddod yn iarll yn Lloegr.

    Yr iarll Cymreig cyntaf
  3. Brenin o Gymro

    Mae Harri Tudur yn glanio ger Dale yn Sir Benfro ac yn gorymdeithio drwy Gymru i ennill ym Mosworth.

    Brenin o Gymro
  4. Buddugoliaeth Bosworth

    Mae Harri Tudur, gyda Rhys ap Thomas a miloedd o Gymry dan y ddraig goch, yn ennill ym Mosworth ac yn cael ei goroni’n Harri VII.

    Buddugoliaeth Bosworth

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf