Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

7 Awst 1485

Brenin o Gymro

Mae Harri Tudur yn glanio ger Dale yn Sir Benfro ac yn gorymdeithio drwy Gymru i ennill ym Mosworth.

Llun: Mill Bay, ger Dale, lle daeth Harri Tudur i’r lan ar 7 Awst 1485 · Eirian Evans, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 7 Awst 1485 daeth Harri Tudur adref. Hwyliodd o Ffrainc gyda llu bychan a glanio ym Mill Bay, ar lan ogleddol Aberdaugleddau ger Dale, yng ngwlad ei eni.

GlanioddMill Bay, ger Dale, 7 Awst 1485
Gydag efEi ewythr Siasbar Tudur ac iarll Rhydychen
Byddin ym MosworthTua 5,000–6,000

Adref i Gymru#

Ganed Harri yng nghastell Penfro a gadawodd Gymru’n fachgen pedair ar ddeg oed. Bu Cymru’n driw i dŷ Lancaster ers tro, ac i’w eni a’i waed Cymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd. Tuduriaid Môn oedd ei deulu, a olrheiniai eu llinach i Gadwaladr.

Glaniodd ei ewythr Siasbar Tudur gydag ef.

Castell a phentref Dale, a gymerwyd gan wŷr Harri y dydd y glaniasant
Castell a phentref Dale, a gymerwyd gan wŷr Harri y dydd y glaniasant · Llun: Jeremy Bolwell, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Yr ymdaith drwy Gymru#

Cymerodd ei wŷr gastell Dale yr un diwrnod. Yn Hwlffordd ni symudodd gŵr y brenin, Syr Walter Herbert, yn ei erbyn, a daeth dau o swyddogion Herbert drosodd at Harri gyda’u gwŷr.

Gorymdeithiodd Harri tua’r gogledd drwy Aberystwyth, tra cododd Rhys ap Thomas, gŵr mawr gorllewin Cymru, wŷr y de a dod ar hyd ffordd arall. Cyfarfu’r ddau ar Gefn Digoll ger y Trallwng, ac erbyn canol Awst roedd y fyddin dros y ffin ac ar ei ffordd i’r Amwythig.

Bythefnos wedi iddo lanio, roedd Harri’n frenin.

Lle digwyddodd

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Yr iarll Cymreig cyntaf

    Gwneir William Herbert o Raglan, noddwr y beirdd, yn Iarll Penfro, y Cymro cyntaf i ddod yn iarll yn Lloegr.

    Yr iarll Cymreig cyntaf
  2. Dianc o Ddinbych-y-pysgod

    Mae Siasbar Tudur a Harri ifanc yn dianc ar long o Ddinbych-y-pysgod i Lydaw, lle mae Harri’n tyfu i fyny yn alltud.

    Dianc o Ddinbych-y-pysgod
  3. Buddugoliaeth Bosworth

    Mae Harri Tudur, gyda Rhys ap Thomas a miloedd o Gymry dan y ddraig goch, yn ennill ym Mosworth ac yn cael ei goroni’n Harri VII.

    Buddugoliaeth Bosworth
  4. Tywysog o’r enw Arthur

    Mae Harri VII yn enwi ei fab cyntaf yn Arthur, er anrhydedd i frenin traddodiad Cymru.

    Tywysog o’r enw Arthur

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf