Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol

1911

Terfysgoedd Llanelli

Yn ystod streic genedlaethol y rheilffyrdd, mae milwyr yn saethu dau ddyn ifanc yn farw yn Llanelli. Bu farw pedwar arall pan aeth wagen o ffrwydron ar dân.

Llun: Y plac i’r rhai a fu farw yn streic reilffordd 1911, Llanelli · Jaggery, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 18 a 19 Awst 1911, yn ystod y streic reilffordd genedlaethol gyntaf, saethodd milwyr yn Llanelli ddau ddyn ifanc yn farw. Bu farw pedwar arall wedi i wagen o arfau ffrwydro.

Dyddiadau18 a 19 Awst 1911
StreicY streic reilffordd genedlaethol gyntaf
Saethwyd yn farwJohn “Jac” John, 21, a Leonard Worsell, 19
CofioPlac yn Llanelli

Atal y trên#

Ataliodd y streicwyr drên yn Llanelli a diffodd y tân yn ei injan.

Gorsaf reilffordd Llanelli yn 1971
Gorsaf reilffordd Llanelli yn 1971 · Llun: Roger Griffith, Public domain, Wikimedia Commons

Dau ddyn ifanc#

Gorchmynnwyd milwyr y Worcestershire Regiment, a oedd wedi’u cau mewn trychfa, i danio wedi darllen y Ddeddf Terfysg. Lladdwyd John John, gweithiwr tunplat 21 oed a elwid yn Jac, a Leonard Worsell, 19, a oedd wedi dod allan i’w ardd gefn wrth glywed y sŵn.

Bu farw pedwar arall wedi i wagen o arfau ffrwydro.

Eu cofio#

Mae plac yn Llanelli yn cofio’r rhai a fu farw.

Gorymdaith a rali flynyddol streic reilffordd 1911, Llanelli, 2015
Gorymdaith a rali flynyddol streic reilffordd 1911, Llanelli, 2015 · Llun: Jaggery, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Y pensiynau henoed cyntaf

    Telir y pensiynau henoed cyntaf, a gyflwynwyd gan y Canghellor o Gymro David Lloyd George.

    Y pensiynau henoed cyntaf
  2. Terfysgoedd Tonypandy

    Mae glowyr ar streic yn gwrthdaro â’r heddlu yn y Rhondda, ac anfonir milwyr i’r cymoedd.

    Terfysgoedd Tonypandy
  3. Senghennydd

    Mae ffrwydrad ym Mhwll yr Universal yn lladd 439 o ddynion a bechgyn, y trychineb glofaol gwaethaf ym Mhrydain. Mae cynnyrch glo Cymru ar ei uchaf yr un flwyddyn.

    Senghennydd
  4. Anterth y glo

    Mae maes glo’r de yn cyrraedd ei anterth: 56 miliwn tunnell o lo, a 232,800 o ddynion yn gweithio yn ei byllau.

    Anterth y glo

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf