Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

1056

Buddugoliaeth y Clas-ar-Wy

Yn y Clas-ar-Wy, mae Gruffudd ap Llywelyn yn chwalu byddin Seisnig ac yn lladd ei harweinydd, Leofgar, Esgob Henffordd.

Llun: Afon Gwy yn y Clas-ar-Wy. · John Lord, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn y Clas-ar-Wy, chwalodd Gruffudd ap Llywelyn fyddin Seisnig a lladd ei harweinydd, Leofgar, esgob ymladdgar Henffordd.

Pryd16 Mehefin 1056
BleY Clas-ar-Wy, Glasbury, ar y Fachawy
SyrthioddLeofgar, esgob Henffordd

Esgob â mwstás#

Bu Leofgar yn gaplan i Harold Godwinson. Wedi’i wneud yn esgob Henffordd ym Mawrth 1056, cadwodd ei fwstás, arwydd rhyfelwr, ac aeth i ryfel yn erbyn y Cymry.

Y frwydr#

Ar 16 Mehefin 1056 cyfarfu Gruffudd ag ef ger y Clas a’i ladd, gyda llawer o’i wŷr. Rhwystrodd y golled ymdrechion y Saeson i dawelu’r ffin, a dilynodd heddwch â Gruffudd.

Y bobl

d. 1063

Gruffudd ap Llywelyn

Brenin Cymru gyfan (wedi’i gofnodi)

Yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan, o 1055 nes iddo gael ei ladd gan ei wŷr ei hun.

Gruffudd ap Llywelyn

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Buddugoliaeth Llanllieni (wedi’i gofnodi)

    Mae Gruffudd ap Llywelyn yn trechu byddin o Saeson a Normaniaid ger Llanllieni.

    Buddugoliaeth Llanllieni
  2. Un brenin i Gymru gyfan (wedi’i gofnodi)

    Mae Gruffudd ap Llywelyn yn uno Cymru gyfan dan ei goron, yr unig frenin erioed i wneud hynny, hyd ei farwolaeth yn 1063.

    Un brenin i Gymru gyfan
  3. Cwymp brenin cyntaf Cymru gyfan (wedi’i gofnodi)

    Lleddir Gruffudd ap Llywelyn, yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan. Mae’r croniclwyr yn ei alw’n ben a tharian ac amddiffynnwr y Brythoniaid.

    Cwymp brenin cyntaf Cymru gyfan
  4. Y Normaniaid yng Nghas-gwent (wedi’i gofnodi)

    Mae William FitzOsbern yn dechrau codi castell carreg uwchben afon Gwy yng Nghas-gwent, un o’r cyntaf ym Mhrydain, wrth i’r Normaniaid wthio i mewn i Gymru.

    Y Normaniaid yng Nghas-gwent

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf