Gruffudd ap Llywelyn
Brenin Cymru gyfan (wedi’i gofnodi)Yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan, o 1055 nes iddo gael ei ladd gan ei wŷr ei hun.
Gruffudd ap Llywelyn
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd
1056
Yn y Clas-ar-Wy, mae Gruffudd ap Llywelyn yn chwalu byddin Seisnig ac yn lladd ei harweinydd, Leofgar, Esgob Henffordd.
Llun: Afon Gwy yn y Clas-ar-Wy. · John Lord, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Yn y Clas-ar-Wy, chwalodd Gruffudd ap Llywelyn fyddin Seisnig a lladd ei harweinydd, Leofgar, esgob ymladdgar Henffordd.FfynonellauLeofgar of Hereford ↗Wikipedia (Saesneg)Caplan Harold Godwinson, cysegrwyd yn esgob Henffordd ym Mawrth 1056; nid oedd Cronicl yr Eingl-Saeson yn fodlon, ond oherwydd cyrchoedd y Cymry roedd angen gŵr mwy rhyfelgar; cadwodd ei fwstás yn esgob, arwydd rhyfelwr; lladdwyd ar 16 Mehefin 1056 yn y Clas-ar-Wy mewn brwydr â Gruffudd ap Llywelyn; rhwystrodd y golled ymdrechion y Saeson i dawelu’r ffin.Gruffudd ap Llywelyn (d. 1063), king of Gwynedd and Powys, and from 1055 king of all Wales ↗Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruEi fuddugoliaethau yn Rhyd-y-groes (1039) a’r Fachawy (16 Mehefin 1056), cipio Deheubarth a Henffordd yn 1055, ei heddwch â’r Brenin Edward, a geiriau’r Brut am ei farw: “pen a tharian ac amddiffynnwr y Brytaniaid”.
| Pryd | 16 Mehefin 1056 |
|---|---|
| Ble | Y Clas-ar-Wy, Glasbury, ar y Fachawy |
| Syrthiodd | Leofgar, esgob Henffordd |
Bu Leofgar yn gaplan i Harold Godwinson. Wedi’i wneud yn esgob Henffordd ym Mawrth 1056, cadwodd ei fwstás, arwydd rhyfelwr, ac aeth i ryfel yn erbyn y Cymry.FfynhonnellLeofgar of Hereford ↗Wikipedia (Saesneg)Caplan Harold Godwinson, cysegrwyd yn esgob Henffordd ym Mawrth 1056; nid oedd Cronicl yr Eingl-Saeson yn fodlon, ond oherwydd cyrchoedd y Cymry roedd angen gŵr mwy rhyfelgar; cadwodd ei fwstás yn esgob, arwydd rhyfelwr; lladdwyd ar 16 Mehefin 1056 yn y Clas-ar-Wy mewn brwydr â Gruffudd ap Llywelyn; rhwystrodd y golled ymdrechion y Saeson i dawelu’r ffin.
Ar 16 Mehefin 1056 cyfarfu Gruffudd ag ef ger y Clas a’i ladd, gyda llawer o’i wŷr. Rhwystrodd y golled ymdrechion y Saeson i dawelu’r ffin, a dilynodd heddwch â Gruffudd.FfynonellauLeofgar of Hereford ↗Wikipedia (Saesneg)Caplan Harold Godwinson, cysegrwyd yn esgob Henffordd ym Mawrth 1056; nid oedd Cronicl yr Eingl-Saeson yn fodlon, ond oherwydd cyrchoedd y Cymry roedd angen gŵr mwy rhyfelgar; cadwodd ei fwstás yn esgob, arwydd rhyfelwr; lladdwyd ar 16 Mehefin 1056 yn y Clas-ar-Wy mewn brwydr â Gruffudd ap Llywelyn; rhwystrodd y golled ymdrechion y Saeson i dawelu’r ffin.Gruffudd ap Llywelyn (d. 1063), king of Gwynedd and Powys, and from 1055 king of all Wales ↗Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruEi fuddugoliaethau yn Rhyd-y-groes (1039) a’r Fachawy (16 Mehefin 1056), cipio Deheubarth a Henffordd yn 1055, ei heddwch â’r Brenin Edward, a geiriau’r Brut am ei farw: “pen a tharian ac amddiffynnwr y Brytaniaid”.
Ffynonellau a darllen pellach
Yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan, o 1055 nes iddo gael ei ladd gan ei wŷr ei hun.
Gruffudd ap LlywelynMae Gruffudd ap Llywelyn yn trechu byddin o Saeson a Normaniaid ger Llanllieni.
Buddugoliaeth LlanllieniMae Gruffudd ap Llywelyn yn uno Cymru gyfan dan ei goron, yr unig frenin erioed i wneud hynny, hyd ei farwolaeth yn 1063.
Un brenin i Gymru gyfanLleddir Gruffudd ap Llywelyn, yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan. Mae’r croniclwyr yn ei alw’n ben a tharian ac amddiffynnwr y Brythoniaid.
Cwymp brenin cyntaf Cymru gyfanMae William FitzOsbern yn dechrau codi castell carreg uwchben afon Gwy yng Nghas-gwent, un o’r cyntaf ym Mhrydain, wrth i’r Normaniaid wthio i mewn i Gymru.
Y Normaniaid yng Nghas-gwentYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf