Gruffudd ap Llywelyn
Brenin Cymru gyfan (wedi’i gofnodi)Yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan, o 1055 nes iddo gael ei ladd gan ei wŷr ei hun.
Gruffudd ap Llywelyn
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd
1052
Mae Gruffudd ap Llywelyn yn trechu byddin o Saeson a Normaniaid ger Llanllieni.
Llun: Eglwys y priordy yn Llanllieni, yn Swydd Henffordd. · Hugh Llewelyn, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Trawodd Gruffudd ap Llywelyn yn ddwfn i Swydd Henffordd a threchu byddin o Saeson a Normaniaid ger Llanllieni.FfynhonnellGruffydd ap Llywelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Yr unig frenin Cymreig i uno Cymru gyfan; synnodd fyddin Fersiaidd yn Rhyd y Groes ger y Trallwng, gan ladd Edwin brawd yr iarll Leofric; yn Llanllieni yn 1052 gorchfygodd ei wŷr lu cymysg o Normaniaid a Saeson; yn 1055 lladdodd Ruffudd ap Rhydderch a chymryd Deheubarth, yna gydag Ælfgar o Fersia trechodd yr iarll Ralph ac ysbeilio dinas Henffordd; priododd Ealdgyth ferch Ælfgar; ymosododd Harold ar ei lys yn Rhuddlan ddiwedd 1062; yn 1063 gyrrwyd ef i Eryri, lle bu farw ar 5 Awst, ac anfonwyd ei ben a delw blaen ei long at Harold; galwodd John Davies ef yr unig frenin Cymreig erioed i reoli holl diriogaeth Cymru.
| Pryd | 1052 |
|---|---|
| Ble | Ger Llanllieni, Leominster, yn Swydd Henffordd |
| Yn erbyn | Llu cymysg o Normaniaid a Saeson |
Roedd Normaniaid yn ymladd ar y ffin bedair blynedd ar ddeg cyn Hastings. Yn Llanllieni trechodd gwŷr Gruffudd lu cymysg o Normaniaid a Saeson.FfynhonnellGruffydd ap Llywelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Yr unig frenin Cymreig i uno Cymru gyfan; synnodd fyddin Fersiaidd yn Rhyd y Groes ger y Trallwng, gan ladd Edwin brawd yr iarll Leofric; yn Llanllieni yn 1052 gorchfygodd ei wŷr lu cymysg o Normaniaid a Saeson; yn 1055 lladdodd Ruffudd ap Rhydderch a chymryd Deheubarth, yna gydag Ælfgar o Fersia trechodd yr iarll Ralph ac ysbeilio dinas Henffordd; priododd Ealdgyth ferch Ælfgar; ymosododd Harold ar ei lys yn Rhuddlan ddiwedd 1062; yn 1063 gyrrwyd ef i Eryri, lle bu farw ar 5 Awst, ac anfonwyd ei ben a delw blaen ei long at Harold; galwodd John Davies ef yr unig frenin Cymreig erioed i reoli holl diriogaeth Cymru.
Dair blynedd yn ddiweddarach trechodd Gruffudd a’i gynghreiriad Ælfgar yr iarll Ralph o Henffordd ac ysbeilio’r ddinas.FfynhonnellGruffydd ap Llywelyn ↗Wikipedia (Saesneg)Yr unig frenin Cymreig i uno Cymru gyfan; synnodd fyddin Fersiaidd yn Rhyd y Groes ger y Trallwng, gan ladd Edwin brawd yr iarll Leofric; yn Llanllieni yn 1052 gorchfygodd ei wŷr lu cymysg o Normaniaid a Saeson; yn 1055 lladdodd Ruffudd ap Rhydderch a chymryd Deheubarth, yna gydag Ælfgar o Fersia trechodd yr iarll Ralph ac ysbeilio dinas Henffordd; priododd Ealdgyth ferch Ælfgar; ymosododd Harold ar ei lys yn Rhuddlan ddiwedd 1062; yn 1063 gyrrwyd ef i Eryri, lle bu farw ar 5 Awst, ac anfonwyd ei ben a delw blaen ei long at Harold; galwodd John Davies ef yr unig frenin Cymreig erioed i reoli holl diriogaeth Cymru.
Ffynonellau a darllen pellach
Yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan, o 1055 nes iddo gael ei ladd gan ei wŷr ei hun.
Gruffudd ap LlywelynMae Llywelyn ap Seisyll, brenin Gwynedd a Deheubarth, yn trechu hawliwr yn Abergwili. Dywed y croniclau fod y wlad yn gyfoethog ac mewn heddwch yn ei ddydd.
Llywelyn ap Seisyll yn ennill yn AbergwiliYn ei flwyddyn gyntaf yn frenin Gwynedd, mae Gruffudd ap Llywelyn yn chwalu’r Mersiaid yn Rhyd-y-groes ar afon Hafren.
Buddugoliaeth Rhyd-y-groesMae Gruffudd ap Llywelyn yn uno Cymru gyfan dan ei goron, yr unig frenin erioed i wneud hynny, hyd ei farwolaeth yn 1063.
Un brenin i Gymru gyfanYn y Clas-ar-Wy, mae Gruffudd ap Llywelyn yn chwalu byddin Seisnig ac yn lladd ei harweinydd, Leofgar, Esgob Henffordd.
Buddugoliaeth y Clas-ar-WyYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf