Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1920–2003
Mab glöwr o Abersychan a newidiodd gyfreithiau Prydain tuag at gymdeithas fwy goddefgar fel Ysgrifennydd Cartref, ac a fu’r unig Brydeiniwr yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Daeth Roy Jenkins, mab i arweinydd y glowyr o Abersychan ger Pont-y-pŵl, yn Ysgrifennydd Cartref, yn Ganghellor y Trysorlys ac yn unig Lywydd Prydeinig y Comisiwn Ewropeaidd. Aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, sefydlodd blaid wleidyddol newydd, ac ysgrifennodd gofiannau enwog i Gladstone a Churchill.FfynonellauRoy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.Jenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.
| Ganed | 11 Tachwedd 1920, Greenlands, Abersychan, ger Pont-y-pŵl |
|---|---|
| Ysgol | Ysgol Ramadeg Sir Abersychan |
| Prifysgol | Coleg Balliol, Rhydychen, dosbarth cyntaf mewn PPE |
| Rhyfel | Swyddog magnelau; torrwr codau yn Bletchley Park |
| Swyddi | Ysgrifennydd Cartref; Canghellor y Trysorlys, 1967 hyd 1970 |
| Ewrop | Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977 hyd 1981 |
| Bu farw | 5 Ionawr 2003, East Hendred, Swydd Rydychen |
Ganed Roy Harris Jenkins ar 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Harriet Harris ac Arthur Jenkins, glöwr ac arweinydd undeb llafur a ddaeth yn Aelod Seneddol Pont-y-pŵl. Aeth i Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan.FfynonellauJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.Roy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.Roy Jenkins ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: gwleidydd, Roy Harris Jenkins, Arglwydd Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003); ganed yn Abersychan, Sir Fynwy (Torfaen bellach); Canghellor y Trysorlys rhwng 1967 a 1970.
Wedi chwe mis o ddosbarthiadau yng ngholeg y brifysgol yng Nghaerdydd, aeth i Goleg Balliol, Rhydychen, a chael dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg. Yn yr Ail Ryfel Byd gwasanaethodd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park.FfynonellauJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.Roy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.
Yn 1940 cyfarfu â Jennifer Morris, a phriodasant ar 20 Ionawr 1945. Cawsant ddau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia.FfynhonnellJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.
Aeth i’r Senedd dros Southwark Central yn 1948 ac eisteddodd dros Stechford yn Birmingham o 1950 hyd 1977. Drwy’r cyfan ysgrifennai: Mr Balfour’s Poodle, am argyfwng 1910 a 1911, cofiant i Syr Charles Dilke, ac yn 1964 gofiant i’r Prif Weinidog Rhyddfrydol Asquith.FfynonellauJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.Roy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.
Wedi etholiad 1964 gwnaeth Harold Wilson ef yn Weinidog Awyrennau, ac yn 1965 yn Ysgrifennydd Cartref. Aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n gymdeithas wâr: daeth y gosb eithaf i ben, diddymwyd sensoriaeth y theatr, diwygiwyd deddf ysgariad, ataliwyd y gansen fedw, ac ad-drefnwyd yr heddlu. Yn ei ail dymor yn y Swyddfa Gartref, o 1974 hyd 1976, pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhwng y rhywiau a’r hiliau.FfynonellauRoy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.Jenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.
Ym mis Tachwedd 1967 daeth yn Ganghellor y Trysorlys, ac mewn tair blynedd yn y Trysorlys adferodd hyder yn yr economi wedi dibrisio’r bunt. O 1970 hyd 1972 bu’n Ddirprwy Arweinydd y Blaid Lafur.FfynonellauJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.Roy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.Roy Jenkins ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: gwleidydd, Roy Harris Jenkins, Arglwydd Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003); ganed yn Abersychan, Sir Fynwy (Torfaen bellach); Canghellor y Trysorlys rhwng 1967 a 1970.
Arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975, ac o 1977 hyd 1981 bu’n Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd ym Mrwsel, yr unig Brydeiniwr erioed i ddal y swydd.FfynonellauJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.Roy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.
Yn ei Ddarlith Dimbleby yn 1979 galwodd am wleidyddiaeth newydd y canol. Yn 1981 sefydlodd ef a thri arall, y ‘Gang of Four’, y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac ef oedd ei harweinydd cyntaf. Yn 1982 enillodd is-etholiad Glasgow Hillhead, ac eisteddodd drosti hyd 1987.FfynhonnellJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.
Yn 1987 aeth i Dŷ’r Arglwyddi yn Arglwydd Jenkins o Hillhead, arweiniodd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol o 1988 hyd 1997, ac etholwyd ef yn Ganghellor Prifysgol Rhydychen. Bu hefyd yn Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol.FfynhonnellJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.
Yn ei flynyddoedd olaf ysgrifennodd ei atgofion, A Life at the Centre, a chofiannau mawr i Gladstone yn 1995 a Churchill yn 2001, ac roedd bron â gorffen cofiant i Franklin Roosevelt pan fu farw.FfynhonnellJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.
Bu farw Roy Jenkins yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, ar 5 Ionawr 2003, yn wyth deg dau oed, a’i gladdu ym mynwent eglwys y pentref.FfynonellauJenkins, Roy Harris, Baron Jenkins of Hillhead (1920 – 2003), politician and author ↗Marc Collinson, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned 11 Tachwedd 1920 yn Greenlands, Snatchwood Road, Abersychan, ger Pont-y-pŵl, unig fab Arthur Jenkins, undebwr llafur ac AS Pont-y-pŵl 1935–46, a Harriet Harris; Ysgol Gynradd Pentwyn ac Ysgol Ramadeg Sir Abersychan; chwe mis yng Ngholeg Prifysgol De Cymru a Mynwy, Caerdydd; Coleg Balliol, Rhydychen, 1938–41, gradd dosbarth cyntaf mewn Gwleidyddiaeth, Athroniaeth ac Economeg; yn yr Ail Ryfel Byd yn swyddog magnelau ac, o 1944, yn torri codau yn Bletchley Park; priododd Jennifer Morris ar 20 Ionawr 1945, dau fab, Charles ac Edward, a merch, Cynthia; economegydd a newyddiadurwr; AS Southwark Central o 1948 a Stechford, Birmingham, 1950–77; llyfrau Mr Balfour’s Poodle (1954), Dilke (1958) ac Asquith (1964); Gweinidog Awyrennau 1964–65, Ysgrifennydd Cartref 1965–67 a 1974–76, Canghellor y Trysorlys 1967–70, Dirprwy Arweinydd y Blaid Lafur 1970–72; fel Ysgrifennydd Cartref diwygiodd y deddfau ar ysgariad a materion eraill, diddymodd y gosb eithaf ac ad-drefnu’r heddlu; fel Canghellor adferodd hyder wedi’r dibrisio; pasiodd ddeddfau pwysig ar gydraddoldeb rhywedd a hil; arweiniodd yr ymgyrch Ie yn refferendwm Ewrop 1975; yr unig Brydeiniwr i fod yn Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd, 1977–81; darlith Dimbleby 1979; un o’r ‘Gang of Four’ a sefydlodd y Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ei harweinydd cyntaf 1982–83; enillodd Glasgow Hillhead yn 1982 a’i dal hyd 1987; Tŷ’r Arglwyddi 1987; arweinydd arglwyddi’r Democratiaid Rhyddfrydol 1988–97; Canghellor Prifysgol Rhydychen o 1987; Llywydd y Gymdeithas Lenyddiaeth Frenhinol o 1988; A Life at the Centre (1991), Gladstone (1995) a Churchill (2001); bu farw 5 Ionawr 2003 yn ei gartref yn East Hendred, Swydd Rydychen, claddwyd ym mynwent eglwys y pentref.Roy Jenkins ↗Wikipedia (Saesneg)Roy Harris Jenkins, Barwn Jenkins o Hillhead (11 Tachwedd 1920 – 5 Ionawr 2003), gwladweinydd ac awdur, Llywydd y Comisiwn Ewropeaidd 1977–81; AS dros y Blaid Lafur a’r Blaid Ddemocrataidd Gymdeithasol, ac arglwydd Democrataidd Rhyddfrydol; Canghellor y Trysorlys ac Ysgrifennydd Cartref dan Wilson a Callaghan; mab Arthur Jenkins, glöwr ac AS Llafur; addysgwyd yn Rhydychen, swyddog cudd-wybodaeth yn yr Ail Ryfel Byd; AS Southwark Central 1948 a Birmingham Stechford 1950; Gweinidog Awyrennau wedi etholiad 1964, yna Ysgrifennydd Cartref, lle aeth ati i adeiladu’r hyn a alwai’n ‘gymdeithas wâr’, gan ddod â’r gosb eithaf a sensoriaeth y theatr i ben i bob pwrpas, llacio deddf ysgariad ac atal y gansen fedw, ymhlith diwygiadau eraill; Canghellor y Trysorlys o Dachwedd 1967.
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf