Syr John Edward Lloyd
Hanesydd y tywysogion (wedi’i gofnodi)Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward Lloyd
Hanes Cymru / Cymru’r Ugeinfed Ganrif
1921–1984
Digrifwr o Gaerffili mewn ffez goch y gwnaeth ei driciau hud a âi’n ogoneddus o chwith ef yn un o ddiddanwyr anwylaf pob oes.
Llun: Tai yng nghwm Tryweryn yng Nghapel Celyn, a dynnwyd gan Geoff Charles yn 1957 cyn boddi’r pentref · Geoff Charles, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Roedd Tommy Cooper o Gaerffili, y dyn tal yn y fez coch yr oedd ei driciau hud bob amser fel petaent yn mynd o chwith, ar ei anterth yn un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd. Pleidleisiodd comedïwyr eu hunain ef yn un o’r actau comedi gorau erioed.FfynonellauTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.Tommy Cooper ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Thomas Frederick ‘Tommy’ Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), digrifwr a chonsuriwr o Gymru; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd ym Myddin Prydain am saith mlynedd cyn datblygu ei sgiliau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; daeth i amlygrwydd rhyngwladol ar y teledu gyda London Weekend Television a Thames Television; er ei fod yn gonsuriwr crefftus daeth yn adnabyddus am driciau hud a oedd fel petaent wedi methu; ganed yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili; ei dad yn sarsiant recriwtio o Gymro a ddaeth yn löwr; symudodd y teulu i Gaerwysg, Dyfnaint, pan oedd yn dair oed.
| Ganed | 19 Mawrth 1921, 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili |
|---|---|
| Tad | Thomas H. Cooper, sarjant yn y fyddin a glöwr o Gymro |
| Byddin | Royal Horse Guards, 1940 hyd 1947, yn yr Aifft |
| Nod amgen | Y fez coch, a fenthycwyd gyntaf yng Nghairo |
| Teledu | London Weekend Television 1968 hyd 1972; Thames 1973 hyd 1980 |
| Anrhydedd | Cerflun yng Nghaerffili, a ddadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008 |
| Bu farw | 15 Ebrill 1984, Llundain |
Ganed Thomas Frederick Cooper ar 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili. Cymro oedd ei dad, Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio yn y fyddin a fu wedyn yn gweithio fel glöwr; o Crediton yn Nyfnaint y deuai ei fam, Catherine Gertrude Wright. Pan oedd Tommy’n dair cafodd ei dad swydd newydd a symudodd y teulu i Gaerwysg.FfynonellauTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.Tommy Cooper ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Thomas Frederick ‘Tommy’ Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), digrifwr a chonsuriwr o Gymru; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd ym Myddin Prydain am saith mlynedd cyn datblygu ei sgiliau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; daeth i amlygrwydd rhyngwladol ar y teledu gyda London Weekend Television a Thames Television; er ei fod yn gonsuriwr crefftus daeth yn adnabyddus am driciau hud a oedd fel petaent wedi methu; ganed yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili; ei dad yn sarsiant recriwtio o Gymro a ddaeth yn löwr; symudodd y teulu i Gaerwysg, Dyfnaint, pan oedd yn dair oed.
Flynyddoedd wedyn, ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed, gofynnwyd iddo a oedd yn ei ystyried ei hun yn Gymro. ‘Wel ydw,’ meddai, ‘Cymro yw fy nhad.’FfynhonnellTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.
Pan oedd yn wyth oed rhoddodd modryb set hud iddo, a threuliodd oriau yn perffeithio’r triciau. Wedi gadael yr ysgol daeth yn saer llongau yn Southampton.FfynhonnellTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.
Yn 1940 galwyd ef i’r Royal Horse Guards a gwasanaethodd am saith mlynedd, gan ymuno â’r Desert Rats yn yr Aifft. Mewn parti adloniant yn y fyddin lluniodd act o driciau hud wedi’u cymysgu â chomedi. Un noson yng Nghairo, wedi anghofio’r helmed haul yr oedd ei wisg ei hangen, benthycodd fez gan weinydd a oedd yn mynd heibio. Cafodd chwerthin mawr, a gwisgodd fez byth wedyn, prop a alwyd yn eicon comedi’r ugeinfed ganrif.FfynhonnellTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.
Ar 24 Chwefror 1947 priododd Gwen Henty yn Nicosia, Cyprus.FfynhonnellTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.
Aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, gan chwarae theatrau amrywiaeth ledled y wlad a chlybiau nos yn Llundain, weithiau hyd at hanner cant a dwy o sioeau mewn wythnos. Yn gonsuriwr medrus ac yn aelod o The Magic Circle, adeiladodd ei act ar driciau a oedd fel petaent yn methu, a chadwai ei gynulleidfa ar flaenau eu traed drwy wneud ambell un a weithiai pan oeddent yn ei ddisgwyl leiaf.FfynonellauTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.Tommy Cooper ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Thomas Frederick ‘Tommy’ Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), digrifwr a chonsuriwr o Gymru; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd ym Myddin Prydain am saith mlynedd cyn datblygu ei sgiliau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; daeth i amlygrwydd rhyngwladol ar y teledu gyda London Weekend Television a Thames Television; er ei fod yn gonsuriwr crefftus daeth yn adnabyddus am driciau hud a oedd fel petaent wedi methu; ganed yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili; ei dad yn sarsiant recriwtio o Gymro a ddaeth yn löwr; symudodd y teulu i Gaerwysg, Dyfnaint, pan oedd yn dair oed.
Ymddangosodd gyntaf ar y teledu ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948 a chyn hir roedd yn serennu yn ei sioeau ei hun. Gwnaeth ei raglenni i London Weekend Television o 1968 hyd 1972 ac i Thames Television o 1973 hyd 1980 ef yn enwog drwy Brydain, ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i ddeugain mlynedd.FfynonellauTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.Tommy Cooper ↗Wicipedia CymraegErthygl Gymraeg: Thomas Frederick ‘Tommy’ Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), digrifwr a chonsuriwr o Gymru; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd ym Myddin Prydain am saith mlynedd cyn datblygu ei sgiliau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; daeth i amlygrwydd rhyngwladol ar y teledu gyda London Weekend Television a Thames Television; er ei fod yn gonsuriwr crefftus daeth yn adnabyddus am driciau hud a oedd fel petaent wedi methu; ganed yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili; ei dad yn sarsiant recriwtio o Gymro a ddaeth yn löwr; symudodd y teulu i Gaerwysg, Dyfnaint, pan oedd yn dair oed.
Roedd i’w lyfr, a gyhoeddwyd yn 1975, y teitl sydd wedi ei ddilyn byth ers hynny: just like that!FfynhonnellTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.
Bu farw Tommy Cooper yn Llundain ar 15 Ebrill 1984, yn drigain a thair oed. Yn 2005 pleidleisiodd comedïwyr a phobl y byd comedi ef y chweched act gomedi orau erioed yn y bleidlais The Comedians’ Comedian.FfynhonnellTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.
Yn 2008 dadorchuddiwyd cerflun ohono gan James Done yng Nghaerffili, ei fan geni, gan Syr Anthony Hopkins, noddwr Cymdeithas Tommy Cooper. Yn 2016 gosodwyd plac glas ar ei gartref yn Chiswick, a chymerodd Amgueddfa Victoria ac Albert 116 o focsys o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ffeil o jôcs.FfynhonnellTommy Cooper ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Frederick Cooper (19 Mawrth 1921 – 15 Ebrill 1984), comedïwr propiau, actor, diddanwr a dewin o Gymro; 6 troedfedd 4 modfedd o daldra, gwisgai fez coch wrth berfformio; gwasanaethodd yn y fyddin am saith mlynedd cyn datblygu ei ddoniau consurio a dod yn aelod o The Magic Circle; triciau hud a oedd fel petaent yn methu oedd ei arbenigedd; daeth yn enwog drwy’r byd ar y teledu gyda London Weekend Television (1968–72) a Thames Television (1973–80); ganed 19 Mawrth 1921 yn 19 Stryd Llwyn-On, Caerffili, mab Thomas H. Cooper, sarjant recriwtio o Gymro a glöwr wedyn, a Catherine Gertrude Wright o Crediton, Dyfnaint; symudodd y teulu i Gaerwysg pan oedd yn dair; pan ofynnwyd iddo ar ymweliad â’r tŷ lle’i ganed a oedd yn Gymro: ‘Well yes, my father’s Welsh … and my mother’s from Devon’; rhoddodd modryb set hud iddo yn wyth oed; saer llongau yn Southampton; galwyd i’r Royal Horse Guards yn 1940, gan wasanaethu saith mlynedd, gyda’r Desert Rats yn yr Aifft; mewn parti adloniant NAAFI lluniodd act o driciau hud a chomedi; yng Nghairo, wedi anghofio helmed haul, benthycodd fez gan weinydd, a chafodd chwerthin mawr, a gwisgodd un byth wedyn, ‘eicon comedi’r ugeinfed ganrif’; priododd Gwen Henty yn Nicosia ar 24 Chwefror 1947; aeth i fyd y sioeau ar Noswyl Nadolig 1947, hyd at 52 sioe mewn wythnos; ymddangosodd gyntaf ar raglen dalent y BBC New to You ym Mawrth 1948; Miff Ferrie yn asiant iddo am 37 mlynedd; ar ei anterth un o’r comedïwyr mwyaf adnabyddus yn y byd; bu farw 15 Ebrill 1984 yn Her Majesty’s Theatre, Llundain; cerflun yng Nghaerffili gan James Done, dadorchuddiwyd gan Syr Anthony Hopkins yn 2008; chweched ym mhleidlais 2005 The Comedians’ Comedian; plac glas yn Chiswick, Mai 2016; prynodd y V&A 116 bocs o’i bapurau a’i bropiau, gan gynnwys ei ‘ffeil jôcs’, yn 2016; Syr Anthony Hopkins yw noddwr Cymdeithas Tommy Cooper; ei lyfr just like that! (1975); i gadw’r gynulleidfa ar flaenau eu traed gwnâi ambell dric a weithiai pan na ddisgwylid hynny; cododd y teledu ef i amlygrwydd cenedlaethol ac arhosodd yn boblogaidd gyda chynulleidfaoedd am bron i 40 mlynedd.
Ffynonellau a darllen pellach
Oxford Dictionary of National Biography (Saesneg) ↗Wicipedia ↗
Yr hanesydd a ysgrifennodd yr hanes llawn cyntaf o Gymru o’r cyfnod cynharaf hyd 1282, ac a olygodd y Bywgraffiadur Cymreig.
Syr John Edward LloydFe’i magwyd yn Llandudno, yn fab i saer o Gaergybi, ac arweiniodd Awstralia drwy’r Rhyfel Byd Cyntaf yn Brif Weinidog o 1915 i 1923.
Billy HughesPrif weinidog Cymraeg ei iaith rhwng 1916 a 1922, y gosododd ei Gyllideb y Bobl yn 1909 seiliau’r wladwriaeth les.
David Lloyd GeorgeAthro Bangor a ysgrifennodd ramadeg mawr y Gymraeg, gosod rheolau’r gynghanedd yn Cerdd Dafod, a rhoi i’r Gymraeg yr orgraff a ddefnyddia heddiw.
Syr John Morris-JonesYsgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf