Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Y gwrthryfel 1400–1415; copïwyd yn y 1500au

Annales Oweni Glyndwr

Cronicl Lladin byr o wrthryfel Owain, flwyddyn wrth flwyddyn, o’r ymosodiad cyntaf ar Ruthun hyd y geiriau olaf am y tywysog: bod y brudwyr yn dweud na fu farw.

Llun: Argraff o Sêl Fawr Owain Glyndŵr yn ei ddangos ar ei orsedd, yn Amgueddfa Henffordd · Hogyncymru, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Yn trafodgwrthryfel Owain Glyndŵr, 1400 hyd tua 1415
Cadwydyn Llawysgrif Peniarth 135, yn llaw y bardd Gruffudd Hiraethog, yn yr unfed ganrif ar bymtheg
IaithLladin

Cronicl byr o’r rhyfel dros ryddid Cymru, wedi’i osod flwyddyn wrth flwyddyn, yw Annales Oweni Glyndwr. Fe’i copïwyd yn yr unfed ganrif ar bymtheg gan Gruffudd Hiraethog, un o feirdd ac herodron mawr ei oes, i lawysgrif sydd heddiw yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Y gwrthryfel, flwyddyn wrth flwyddyn

Mae’n dechrau â’r diwrnod ym mis Medi 1400 pan gododd Owain a’i wŷr a dod i Ruthun, ac yn dilyn y rhyfel drwy ei flynyddoedd mawr: y fuddugoliaeth ym Mryn Glas, cipio Harlech ac Aberystwyth, seneddau’r tywysog, a blynyddoedd hir yr ymladd yn y bryniau.

Y geiriau olaf

Ei ddiweddglo yw’r peth enwocaf ynddo. Dywed i Owain fynd i guddio yn 1415, a bod llawer iawn yn dweud iddo farw; ond mae’r brudwyr, y vates, yn dweud na fu. Chwe chan mlynedd yn ddiweddarach, nid oes neb yn gwybod ble mae’r tywysog yn gorwedd, ac mae’r hen eiriau’n dal yn wir.

Pobl y testun

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan