
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Fe’i lluniwyd tua 1400–1430
Byd a Bywyd, gan Siôn Cent
Ble mae Selyf a Samson, Arthur a Chai, Alecsander a Hywel y Fwyall? Mae Siôn Cent yn galw gwŷr mawr y gorffennol i gof ac yn dweud wrthym ein bod oll yn rhedeg i’n bedd.
Llun: Bwâu tŵr mawr adfeiliedig Abaty Talyllychau · FruitMonkey, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Siôn Cent |
|---|---|
| Testun | byrder bywyd, a gwŷr mawr y gorffennol |
| Ffurf | cywydd o tua chant o linellau |
Yn Byd a Bywyd mae Siôn Cent yn gofyn pam yr ydym mor ffôl fel na ddeallwn y byd hwn a’r bywyd hwn. Cywilydd i ddyn na rydd ei dda, meddai, a byr fydd ei fara.FfynhonnellByd a Bywyd ↗WicidestunTestun cyfan Byd a Bywyd gan Siôn Cent.
Ble mae’r cedyrn?
Yna mae’n galw gwŷr mawr y gorffennol i gof ac yn gofyn ble maen nhw nawr. Ble mae Selyf ddoeth, a Sibli? Ble mae Absalom a’i wallt hardd? Ble mae Samson, Cai ac Arthur, Gwalchmai a Gei o Warwig, Siarlymaen ac Alecsander Fawr, a Fyrsil, meistr pob dysg?FfynhonnellByd a Bywyd ↗WicidestunTestun cyfan Byd a Bywyd gan Siôn Cent.
Mae Arthur?
Dau arwr o Gymru
Yn eu plith mae Siôn Cent yn enwi dau Gymro: Hywel y Pedolau, y gŵr cryf y dywedid y torrai bedolau â’i ddwylo, a Syr Hywel y Fwyall, arwr Poitiers, â’i fwyell gron. Syrthiodd pob un ohonynt, bob yn ddau, a throi’n briddellau. Pwy a allai adnabod eu pridd rhag pridd y rhych?FfynonellauByd a Bywyd ↗WicidestunTestun cyfan Byd a Bywyd gan Siôn Cent.Hywel y Fwyall ↗Wicipedia CymraegSyr Hywel ym Mhoitiers, ei fwyell, ei flynyddoedd yn gwnstabl Cricieth a cherdd Iolo tua 1376.
Mae Hywel y Fwyall?
Rhedwn i’n bedd
Nid yw’r byd hwn, medd Siôn Cent, yn para’n hwy na chipolwg mewn drych. Beth bynnag a wnawn, rhaid i ni farw.FfynhonnellByd a Bywyd ↗WicidestunTestun cyfan Byd a Bywyd gan Siôn Cent.
Rhedwn i’n bedd
Tri gelyn a thri meddyg
Mae’r gerdd yn gorffen â gwers. Mae gan bob enaid dri gelyn, y cythraul dirgel, y cnawd a’r anudon, a thri meddyg: cardod, ympryd a chariad. Mae Siôn Cent yn gorffen gyda’r corn a fydd yn ein galw oll i’r farn, a gweddi y bydd Iesu’n ein harwain i lawenydd y nef.FfynhonnellByd a Bywyd ↗WicidestunTestun cyfan Byd a Bywyd gan Siôn Cent.
Gwagedd y Byd, gan Siôn Cent → Moliant Syr Hywel y Fwyall, gan Iolo Goch → Syr Hywel y Fwyall → Yr hen destunau Cymraeg →
Pobl y testun
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)
- Castell Cricieth, a ddaliodd Syr Hywel yn gwnstabl — Barry Skeates · CC BY 2.0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan
