Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Fe’i lluniwyd tua 1400–1430

Byd a Bywyd, gan Siôn Cent

Ble mae Selyf a Samson, Arthur a Chai, Alecsander a Hywel y Fwyall? Mae Siôn Cent yn galw gwŷr mawr y gorffennol i gof ac yn dweud wrthym ein bod oll yn rhedeg i’n bedd.

Llun: Bwâu tŵr mawr adfeiliedig Abaty Talyllychau · FruitMonkey, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

BarddSiôn Cent
Testunbyrder bywyd, a gwŷr mawr y gorffennol
Ffurfcywydd o tua chant o linellau

Yn Byd a Bywyd mae Siôn Cent yn gofyn pam yr ydym mor ffôl fel na ddeallwn y byd hwn a’r bywyd hwn. Cywilydd i ddyn na rydd ei dda, meddai, a byr fydd ei fara.

Ble mae’r cedyrn?

Yna mae’n galw gwŷr mawr y gorffennol i gof ac yn gofyn ble maen nhw nawr. Ble mae Selyf ddoeth, a Sibli? Ble mae Absalom a’i wallt hardd? Ble mae Samson, Cai ac Arthur, Gwalchmai a Gei o Warwig, Siarlymaen ac Alecsander Fawr, a Fyrsil, meistr pob dysg?

Mae Arthur?

Mae Samson, galon y gwŷrBle mae Samson, calon y gwŷrNerthol? Mae Cai neu Arthur?nerthol? Ble mae Cai neu Arthur?Mae Gwalchmai, ni ddaliai ddig,Ble mae Gwalchmai, na ddaliai ddig?
Siôn Cent, Byd a Bywyd

Dau arwr o Gymru

Yn eu plith mae Siôn Cent yn enwi dau Gymro: Hywel y Pedolau, y gŵr cryf y dywedid y torrai bedolau â’i ddwylo, a Syr Hywel y Fwyall, arwr Poitiers, â’i fwyell gron. Syrthiodd pob un ohonynt, bob yn ddau, a throi’n briddellau. Pwy a allai adnabod eu pridd rhag pridd y rhych?

Mae Hywel y Fwyall?

Mae Hywel y Pedolau,Ble mae Hywel y Pedolau,A’r llall a’r gron Fwyall grau?a’r llall â’r Fwyall gron waedlyd?Cwympason, ddewrion, bob ddau,Syrthiasant, y dewrion, bob yn ddau,Yn brudd oll, yn briddellau;oll yn brudd, yn briddellau.
Siôn Cent, Byd a Bywyd

Rhedwn i’n bedd

Nid yw’r byd hwn, medd Siôn Cent, yn para’n hwy na chipolwg mewn drych. Beth bynnag a wnawn, rhaid i ni farw.

Rhedwn i’n bedd

Rhodiwn, ceisiwn anrhydedd,Crwydrwn, ceisiwn anrhydedd,Rhodiwn bawb, rhedwn i’n bedd;crwydrwn bawb: rhedwn i’n bedd;Rhodiwn dir nid hir ein tw,crwydrwn y tir, nid hir yw ein twf,Rhodiwn fôr, rhaid in farw!crwydrwn y môr: rhaid i ni farw!
Siôn Cent, Byd a Bywyd

Tri gelyn a thri meddyg

Mae’r gerdd yn gorffen â gwers. Mae gan bob enaid dri gelyn, y cythraul dirgel, y cnawd a’r anudon, a thri meddyg: cardod, ympryd a chariad. Mae Siôn Cent yn gorffen gyda’r corn a fydd yn ein galw oll i’r farn, a gweddi y bydd Iesu’n ein harwain i lawenydd y nef.

Pobl y testun

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan