
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Canwyd yn 1137
Marwnad Gruffudd ap Cynan
Cerdd fawr gyntaf Beirdd y Tywysogion: galargerdd Meilyr Brydydd i’r brenin a wasanaethodd, a enillodd Wynedd yn ôl ac a wnaeth Aberffraw yn fawr eto.
Llun: Pentref Aberffraw a’i hen bont, unwaith yn llys brenhinol tywysogion Gwynedd · Chris Heaton, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
| Bardd | Meilyr Brydydd, pencerdd llys Gwynedd |
|---|---|
| I | Gruffudd ap Cynan, brenin Gwynedd, a fu farw yn 1137 |
| Ffurf | awdl mewn tair rhan |
Meilyr Brydydd yw’r cyntaf o Feirdd y Tywysogion y mae ei waith gennym o hyd. Ef oedd pencerdd Gruffudd ap Cynan, y brenin a ymladdodd ei ffordd yn ôl i orsedd Gwynedd ac a’i rheolodd hyd 1137. Pan fu farw’r hen frenin, lluniodd Meilyr ei farwnad, ar gyfer yr angladd ei hun yn ôl pob tebyg neu’n fuan wedyn.FfynhonnellMeilyr Brydydd ↗Wicipedia CymraegY cyntaf o Feirdd y Tywysogion, ei deulu a’i dair cerdd.
Bardd wrth ochr ei frenin
Mae’r gerdd yn moli dewrder Gruffudd a’i haelioni, ac mae’n enwi’r brwydrau a ymladdodd. Mae hefyd yn dangos mor agos at ei arglwydd y safai bardd. Yfai Meilyr gyda’r brenin o gyrn euraid ac eisteddai ar lwth wrth ei ochr yn llys Aberffraw.FfynonellauMeilyr Brydydd ↗Wicipedia CymraegY cyntaf o Feirdd y Tywysogion, ei deulu a’i dair cerdd.Marwnad Gruffudd ap Cynan ↗WicidestunTestun Cymraeg Canol cyfan marwnad Meilyr.
Wrth ochr y brenin
Rhyfeloedd Gruffudd
Mae Meilyr yn cofio Mynydd Carn, lle syrthiodd Trahaearn ac yr enillodd Gruffudd ei deyrnas yn 1081. Mae’n cofio’r ymladd ym Mhowys, Meirionnydd, Ceredigion ac Iwerddon, a’r dydd yr arweiniodd brenin Lloegr ei lu i Wynedd a gorfod mynd adref heb ddim.FfynhonnellMarwnad Gruffudd ap Cynan ↗WicidestunTestun Cymraeg Canol cyfan marwnad Meilyr.
Daeth brenin Lloegr
Yr olyniaeth yn parhau
Mae’r gerdd yn edrych ymlaen hefyd. Mae’n enwi Owain a Chadwaladr, meibion Gruffudd, ac mae’n dweud y bydd Owain yn codi yn erbyn ei elynion. Owain Gwynedd fyddai Owain, a Gwalchmai fab Meilyr fyddai ei fardd. Cedwir y testun cyfan yn Llawysgrif Hendregadredd.FfynonellauMarwnad Gruffudd ap Cynan ↗WicidestunTestun Cymraeg Canol cyfan marwnad Meilyr.Llawysgrif Hendregadredd ↗Wicipedia CymraegLlyfr mawr Beirdd y Tywysogion a’i hanes hir.
Meilyr Brydydd → Marwysgafn Meilyr → Llawysgrif Hendregadredd → Yr hen destunau Cymraeg →
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (4)
- Tudalen o Lawysgrif Hendregadredd — Medieval scribe; National Library of Wales · Parth cyhoeddus
- Paentiad Thomas Prytherch (1900) o ryddhau Gruffudd ap Cynan o’i garchar yng Nghaer — Thomas Prytherch · Parth cyhoeddus
- Darlun arlunydd o Owain Gwynedd (1909), yn y Llyfrgell Genedlaethol — Hugh Williams · Parth cyhoeddus
- Cadwaladr Fendigaid mewn ffenestr yn ei eglwys yn Llangadwaladr, Môn. — Tipcake · CC0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan



