Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg

Fe’i lluniwyd tua 1137

Marwysgafn Meilyr Brydydd

Y farwysgafn hynaf yn Gymraeg: mae Meilyr yn gofyn am faddeuant ac am fedd ymhlith seintiau Ynys Enlli, i ddisgwyl yno am yr atgyfodiad.

Llun: Cilfach greigiog ar Ynys Enlli, a’r goleudy yn y pellter · Robert Powell, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

BarddMeilyr Brydydd, ar ei wely angau
Mathmarwysgafn, cerdd a luniai bardd wrth wynebu angau
Dymuniadcael ei gladdu ar Ynys Enlli

Cerdd a lunia bardd pan ŵyr fod angau’n agos yw marwysgafn. Un Meilyr Brydydd yw’r hynaf a ddaeth i lawr atom. Ynddi mae’r bardd yn cyffesu ei bechodau i Dduw ac yn gofyn am faddeuant a lle ym Mharadwys.

Brenin y brenhinoedd

Mae’r gerdd yn agor yn Lladin, Rex regum, Brenin y brenhinoedd, ac yna’n troi i’r Gymraeg. Mae Meilyr yn galw ei hun yn bererin at Bedr, porthor y nef, ac yn cofio’r aur a’r brethyn main a enillodd gan frenhinoedd am ei gerddi. Mae ei dafod yn dlawd bellach, meddai, ac nid yw’n gofyn ond am fod yn barod pan gyfyd y meirw.

Ynys y saint

Ar y diwedd mae’r bardd yn gofyn i Grist ei gadw rhag tân uffern, ac yn gofyn i’r Duw a’i creodd adael iddo orffwys ymhlith beddau’r saint ar Ynys Enlli. Ynys Enlli oedd yr ynys sanctaidd ym mhen draw Llŷn, lle dywedid bod ugain mil o saint wedi’u claddu.

Ynys Fair firain

Ynys Veir uirein, ynys glan y glein,Ynys Fair firain, ynys lân y seintiau,gwrthrych dadwyrein, ys kein yndi.lle mae’n hyfryd disgwyl yr atgyfodiad.
Meilyr Brydydd, Marwysgafn, y llinellau olaf

Ymhlith gwerin Enlli

Kreawdyr am crewys am kynnwys iBoed i’r Creawdwr a’m creodd fy nghynnwys iym plith plwyf gwirin gwerin Enlli.ymhlith plwyf pur gwerin Enlli.
Meilyr Brydydd, Marwysgafn, y cwpled olaf

Lluniodd Beirdd y Tywysogion lawer o farwysgafnau ar ôl Meilyr. Lluniodd Cynddelw Brydydd Mawr a Bleddyn Fardd un yr un, ond un Meilyr, gyda’i darlun o’r ynys yn y môr, yw’r un a gofir orau.

Pobl y testun

Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf

Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (1)

Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan