

Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
1230
Llywelyn ab Iorwerth at Stephen de Segrave
Llythyr gan Lywelyn Fawr, Tywysog Cymru, a ysgrifennwyd yn 1230 at ustus Lloegr ar ôl marwolaeth Gwilym Brewys.
Llun: Pen carreg cerfiedig o Gastell Degannwy y credir ei fod yn darlunio Llywelyn Fawr, yn Sain Ffagan heddiw · Tipcake, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
| Ysgrifennwyd | 1230 |
|---|---|
| Oddi wrth | Llywelyn ab Iorwerth, Tywysog Aberffraw ac Arglwydd Eryri |
| At | Stephen de Segrave, ustus Lloegr |
| Cedwir yn | yr Archifau Cenedlaethol, Kew, ymhlith llythyrau’r brenin |
| Cyhoeddwyd | gan J. J. Crump yn Historical Research, 2000 |
Teyrnasodd Llywelyn ab Iorwerth, Llywelyn Fawr, dros y rhan fwyaf o Gymru am ddeugain mlynedd, a llywodraethai drwy lythyrau gymaint â thrwy’r cleddyf. Mae llawer ohonynt wedi goroesi yn archifau coron Lloegr. Ysgrifennwyd un, a gyhoeddwyd gan yr hanesydd J. J. Crump yn 2000, yn 1230 at Stephen de Segrave, yr ustus a redai lywodraeth Lloegr dros y Brenin Harri III.FfynhonnellRepercussions of the execution of William de Braose: a letter from Llywelyn ab Iorwerth to Stephen de SegraveJ. J. Crump, Historical Research 73 (2000) (Saesneg)Y llythyr ei hun, a gafwyd ymhlith llythyrau’r brenin yn yr Archifau Cenedlaethol, a’r hyn y mae’n ei ddangos.
Y flwyddyn 1230
Yn 1228 daliodd lluoedd Llywelyn Wilym Brewys, arglwydd Brycheiniog ac Abergavenny, yn yr ymladd yng Ngheri. Yn rhan o’i bridwerth cytunodd Gwilym y byddai ei ferch Isabella yn priodi mab ac etifedd Llywelyn, Dafydd. Adeg y Pasg 1230 daeth Gwilym i lys Llywelyn, a’i gael gyda gwraig Llywelyn, Siwan; ac ar 2 Mai 1230 fe’i crogwyd.FfynhonnellWilliam de Braose (died 1230) ↗Wikipedia (Saesneg)Arglwydd Brycheiniog ac Abergavenny, ei ddal yn 1228 a’i farwolaeth yn 1230. Ni allai gŵr mor nerthol â Brewys, a chanddo geraint ymhlith arglwyddi mwyaf Lloegr, farw heb i’r Mers cyfan a llys Lloegr sylwi.
Beth a wna’r llythyr
Mae’r llythyr at Segrave yn dangos Llywelyn yn gweithredu ar unwaith i gadw’r heddwch a adeiladodd. Ysgrifennodd at brif weinidog y brenin i esbonio’r hyn a wnaed ac i sicrhau na fyddai’n torri’r cytundeb rhwng Cymru a Lloegr, a daliodd at briodas Dafydd ac Isabella, a aeth yn ei blaen. Safodd arglwyddi Cymru gydag ef, ac nid aeth y Mers i ryfel.FfynhonnellRepercussions of the execution of William de Braose: a letter from Llywelyn ab Iorwerth to Stephen de SegraveJ. J. Crump, Historical Research 73 (2000) (Saesneg)Y llythyr ei hun, a gafwyd ymhlith llythyrau’r brenin yn yr Archifau Cenedlaethol, a’r hyn y mae’n ei ddangos. Mae’r llythyr yn dangos tywysog a ddeallai rym: cadarn yn yr hyn a wnaeth, a gofalus i sicrhau etifeddiaeth ei fab a heddwch ei wlad.
Siwan
Nid yw stori’r flwyddyn honno erioed wedi gadael llenyddiaeth Gymraeg. Gwnaeth Saunders Lewis hi’n destun ei ddrama Siwan yn 1956, un o ddramâu mwyaf yr iaith Gymraeg, lle cymodir Llywelyn a Siwan ar ôl marwolaeth Gwilym Brewys.
Llywelyn Fawr → Dogfennau hanes Cymru → Pob hen destun Cymraeg →
Pobl y testun
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


