Hanes Cymru / Llinell amser / Cymru’r Tuduriaid a’r Stiwartiaid

20 Medi 1486

Tywysog o’r enw Arthur

Mae Harri VII yn enwi ei fab cyntaf yn Arthur, er anrhydedd i frenin traddodiad Cymru.

Llun: Arthur, Tywysog Cymru, tua 1500, yn gwisgo coler o rosynnau coch a gwyn · Unknown artist, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar noson 19 i 20 Medi 1486 ganed mab cyntaf Harri, ym Mhriordy San Swithun yng Nghaerwynt. Fe’i henwyd yn Arthur.

GanedCaerwynt, 19/20 Medi 1486
Tywysog CymruCadwodd ei lys yn Llwydlo
Bu farwLlwydlo, 2 Ebrill 1502

Pam Arthur#

Credid mai Caerwynt oedd Camelot, a dewiswyd yr enw a’r lle i ddangos gwreiddiau Cymreig y Tuduriaid.

Roedd beirdd Cymru wedi cyfarch Harri’n Fab Darogan, a galwodd ei fab cyntaf yn Arthur.

Y tywysog yn Llwydlo#

Yn 1490 sefydlwyd Cyngor Cymru a’r Gororau ar gyfer Arthur, gyda’i hen ewythr Siasbar Tudur yn ben arno. Erbyn 1493 roedd y bachgen yn byw yng nghastell Llwydlo gyda’i aelwyd ei hun.

Castell Llwydlo, lle cadwodd Arthur ei lys yn Dywysog Cymru ac lle bu farw yn 1502
Castell Llwydlo, lle cadwodd Arthur ei lys yn Dywysog Cymru ac lle bu farw yn 1502 · Llun: John Chapman, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ar 14 Tachwedd 1501 priododd Arthur Gatrin o Aragon yn eglwys Sant Paul, ac aeth y ddau i fyw i Lwydlo. Lai na phum mis yn ddiweddarach, ar 2 Ebrill 1502, bu farw Arthur yno, chwe mis cyn ei ben-blwydd yn un ar bymtheg. Mae’n gorwedd yn Eglwys Gadeiriol Caerwrangon.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Y bobl

c. 605–655

Arthur

Brenin y Brythoniaid (cronicl cynnar:Historia Brittonum, 829; Llyfr Llandaf, tua 1125)

Yn ôl traddodiad Cymru, Athrwys ap Meurig ydoedd, brenin Gwent a Glywysing, a’i lys yng Nghaerllion.

Arthur
1457–1509

Harri Tudur

Sylfaenydd y Tuduriaid (wedi’i gofnodi)

Fe’i ganed yng Nghastell Penfro. Glaniodd yng Nghymru yn 1485, enillodd ym Mosworth a sefydlu llinach y Tuduriaid.

Harri Tudur

Cyn ac wedyn

  1. Brenin o Gymro

    Mae Harri Tudur yn glanio ger Dale yn Sir Benfro ac yn gorymdeithio drwy Gymru i ennill ym Mosworth.

    Brenin o Gymro
  2. Buddugoliaeth Bosworth

    Mae Harri Tudur, gyda Rhys ap Thomas a miloedd o Gymry dan y ddraig goch, yn ennill ym Mosworth ac yn cael ei goroni’n Harri VII.

    Buddugoliaeth Bosworth
  3. Richard Amerike a Cabot

    Mae Richard Amerike, swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig, yn helpu i ariannu mordaith John Cabot i Ogledd America. Mae rhai haneswyr yn credu mai ar ei ôl ef yr enwyd y wlad newydd.

    Richard Amerike a Cabot
  4. Y twrnamaint yng Nghaeriw

    Mae Syr Rhys ap Thomas yn cynnal twrnamaint mawr pum diwrnod yng Nghastell Caeriw, yr olaf o’i fath ym Mhrydain.

    Y twrnamaint yng Nghaeriw

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf