Ganed Harri Tudur, y Brenin Harri VII, yng nghastell Penfro, yn ŵyr i Owain Tudur o Fôn. Wedi pedair blynedd ar ddeg yn alltud glaniodd yng Nghymru ym mis Awst 1485, gorymdeithiodd drwy’r wlad gan gasglu’r Cymry at ei faner, ac enillodd goron Lloegr ym Mosworth. I feirdd Cymru ef oedd y mab darogan, y Cymro a ddaeth i’w etifeddiaeth.FfynonellauHenry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.Henry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.Harri VII, brenin Lloegr ↗Wicipedia CymraegHarri Tudur, y Brenin Harri VII (28 Ionawr 1457 – 21 Ebrill 1509), brenin Lloegr o 1485; mab Edmwnd Tudur, un o feibion Owain Tudur, a Margaret Beaufort, gyda Siasbar Tudur yn frawd i’w dad; yng nghastell Penfro, pencadlys ei ewythr Siasbar, y cafodd ei eni a’i fagu; rhoddodd derfyn ar Ryfeloedd y Rhosynnau drwy briodi’r aeres Iorcaidd Elisabeth o Efrog, a chreodd berthynas dda rhwng Lloegr a’r Alban drwy briodi ei ferch Marged ag Iago IV; roedd y Cymry a’i dilynodd i faes Bosworth yn gobeithio mai Harri oedd y Mab Darogan, fel Owain Lawgoch ac Owain Glyn Dŵr o’i flaen, a fyddai’n adfer Ynys Brydain i’r Brythoniaid, sef y Cymry, ac erys ar glawr nifer o frudiau o’r cyfnod; yn ôl yr hanesydd Chris Skidmore fe’i nyrsiwyd am flynyddoedd gan wraig Philip ap Howel o Gaerfyrddin a fyddai ‘fwy na thebyg’ wedi ei ddysgu i ddeall a siarad Cymraeg; mae Skidmore yn ei alw’n Gymro drwy gydol ei waith.
Ganed Harri yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457. Roedd ei dad Edmwnd Tudur wedi marw yng Nghaerfyrddin dri mis ynghynt, a dim ond tair ar ddeg oed oedd ei fam Margaret Beaufort. Cymerodd ei ewythr Siasbar Tudur, iarll Penfro, y fam a’r plentyn dan ei nawdd, a threuliodd y bachgen ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru yng ngofal Siasbar.FfynonellauHenry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.Henry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.Birthplace of Henry VII ↗Ymddiriedolaeth Castell Penfro (Saesneg)Ganed Harri VII yn y castell ar 28 Ionawr 1457; Margaret Beaufort yn weddw ifanc ar ôl i Edmwnd farw yn 1456; rhoddwyd y castell a’r iarllaeth i Siasbar Tudur yn 1454; Tŵr Harri VII, neu efallai blasty Tuduraidd wrth ei droed.
Pan enillodd tŷ York yr orsedd yn 1461, aeth Penfro i Wiliam Herbert, a magwyd Harri ar aelwyd yr Herbertiaid yn Rhaglan hyd 1469, ymhlith beirdd Cymru. Ysgrifenna’r hanesydd Chris Skidmore iddo gael ei nyrsio am flynyddoedd gan wraig Philip ap Howel o Gaerfyrddin, a fyddai ‘fwy na thebyg’ wedi ei ddysgu i ddeall a siarad Cymraeg, ac mae Skidmore yn ei alw’n Gymro drwy gydol ei waith.FfynonellauHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.Being loyal to the royals rewards ambitious Welshman (Raglan Castle) ↗Cadw, cadw.gov.wales (Saesneg)Syr Wiliam Herbert a gododd y rhan fwyaf o’r castell sy’n sefyll heddiw, gan ychwanegu porthdy newydd a dau gwrt mawr o ystafelloedd at waith ei dad; canmolodd y bardd Dafydd Llwyd ei ‘gant o ystafelloedd’ yn llawn gwledd; magwyd y Harri Tudur ifanc yn Rhaglan; yn 1468 fe’i gwnaed yn iarll Penfro am gipio Harlech, y cyntaf o uchelwyr Cymru i ddod yn un o arglwyddi Lloegr; wedi’i ddal yn Edgecote yn 1469 a’i ddienyddio drannoeth, fe’i claddwyd yn Nhyndyrn.Harri VII, brenin Lloegr ↗Wicipedia CymraegHarri Tudur, y Brenin Harri VII (28 Ionawr 1457 – 21 Ebrill 1509), brenin Lloegr o 1485; mab Edmwnd Tudur, un o feibion Owain Tudur, a Margaret Beaufort, gyda Siasbar Tudur yn frawd i’w dad; yng nghastell Penfro, pencadlys ei ewythr Siasbar, y cafodd ei eni a’i fagu; rhoddodd derfyn ar Ryfeloedd y Rhosynnau drwy briodi’r aeres Iorcaidd Elisabeth o Efrog, a chreodd berthynas dda rhwng Lloegr a’r Alban drwy briodi ei ferch Marged ag Iago IV; roedd y Cymry a’i dilynodd i faes Bosworth yn gobeithio mai Harri oedd y Mab Darogan, fel Owain Lawgoch ac Owain Glyn Dŵr o’i flaen, a fyddai’n adfer Ynys Brydain i’r Brythoniaid, sef y Cymry, ac erys ar glawr nifer o frudiau o’r cyfnod; yn ôl yr hanesydd Chris Skidmore fe’i nyrsiwyd am flynyddoedd gan wraig Philip ap Howel o Gaerfyrddin a fyddai ‘fwy na thebyg’ wedi ei ddysgu i ddeall a siarad Cymraeg; mae Skidmore yn ei alw’n Gymro drwy gydol ei waith.
Yn 1471 aeth Siasbar â Harri, a oedd yn bedair ar ddeg, o Ddinbych-y-pysgod i Lydaw, lle cadwodd y Dug François II ef yn ddiogel. Unwaith, pan drosglwyddodd gweinidogion Llydaw ef i lysgenhadon o Loegr yn Saint-Malo, cymerodd Harri arno fod ganddo grampiau yn ei stumog nes i’r llong golli’r llanw, yna sleifiodd i fynachlog a hawlio noddfa. Ddydd Nadolig 1483, yn eglwys gadeiriol Rennes, addawodd briodi Elisabeth o Efrog.FfynonellauHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.Jasper Tudor: the end of Lancaster ↗Tudor Times, tudortimes.co.uk (Saesneg)Erbyn dechrau Mai 1471 roedd Siasbar a Harri, a oedd yn bedair ar ddeg, yng nghastell Penfro, yn cynllunio dianc dros y môr; amgylchynwyd y castell gan wŷr Edward IV dan Forgan ap Thomas; ymosododd Dafydd ap Thomas, brawd Morgan, ar y gwarchaewyr o’r tu ôl, codi’r gwarchae a mynd â Siasbar a Harri i Ddinbych-y-pysgod; buont ynghudd yno am rai dyddiau nes cael llong i’w cludo i Ffrainc; chwythwyd hi oddi ar ei chwrs, a glaniasant yn Llydaw, lle cadwodd y Dug François II hwy’n ddiogel a gwrthod eu rhoi i fyny.Tenby ↗Wikipedia (Saesneg)Cysgododd Harri Tudur, Harri VII i ddod, yn Ninbych-y-pysgod cyn hwylio i alltudiaeth yn 1471; mae muriau’r dref o’r drydedd ganrif ar ddeg, gyda phorth y Pum Bwa, yn amgáu’r hen dref o hyd.
Ar 7 Awst 1485 glaniodd Harri ym Mill Bay ger Dale, yn agos at fan ei eni, gyda’i ewythr Siasbar a llu bychan. Roedd Cymru wedi sefyll gyda Lancaster ers tro, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd ar ei ymdaith. Hawliai ei deulu eu bod yn disgyn o Gadwaladr, yr olaf o hen frenhinoedd y Brythoniaid. Daeth Rhys ap Thomas â gwŷr y de-orllewin, ac ar Gefn Digoll ger y Trallwng ymunodd lluoedd Cymru ag ef.FfynonellauHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.Battle of Bosworth Field ↗Wikipedia (Saesneg)Glaniodd Harri yn ei Gymru enedigol, ym Mill Bay ger Dale, ar 7 Awst 1485 a chymryd castell Dale; yn Hwlffordd methodd Syr Walter Herbert â symud yn ei erbyn ac aeth dau o’i swyddogion drosodd at Harri; gorymdeithiodd Harri drwy Aberystwyth tra cymerodd Rhys ap Thomas, prif ŵr gorllewin Cymru, ffordd ddeheuol, gan godi gwŷr ar ei daith, gyda llu o 500 neu 2,000 yn ôl gwahanol amcangyfrifon; roedd Harri wedi cynnig iddo raglawiaeth Cymru gyfan; cyfarfuant ar Gefn Digoll, y Trallwng, ac erbyn 15 neu 16 Awst roeddent ar eu ffordd i’r Amwythig; ymladdwyd y frwydr ar 22 Awst 1485; ysgrifennodd y croniclwr Molinet mai Cymro a darodd yr ergyd angheuol â halbard, ac awgryma cerdd Guto’r Glyn mai gwŷr dan Rhys ap Thomas a wnaeth; cyhoeddwyd Harri’n frenin ar Crown Hill ger Stoke Golding.Henry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.
Ar 22 Awst 1485, gyda byddin o ryw bump neu chwe mil, cyfarfu Harri â Rhisiart III ym Mosworth. Lladdwyd Rhisiart a chyhoeddwyd Harri’n frenin ar y maes. Ef oedd brenin olaf Lloegr i ennill ei orsedd mewn brwydr. Yng Nghymru teimlid bod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth, fel y rhagfynegodd brudiau’r beirdd.FfynonellauHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.Henry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.Mab Darogan ↗Wikipedia (Saesneg)Y Mab Darogan yw gwaredwr cerddi brud y Cymry; aeth y gobaith at Owain Lawgoch yn y bedwaredd ganrif ar ddeg; galwyd Owain Glyndŵr yn Fab Darogan yn ei ddydd ei hun; hawliodd cefnogwyr Harri Tudur a beirdd Cymru mai ef oedd y Mab Darogan cyn Bosworth yn 1485, a galwodd ei fab cyntaf yn Arthur.
Nid anghofiodd Harri o ble y daeth. Cariodd ddraig goch Cymru wrth ochr baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi Bosworth. Yn 1486 priododd Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn Fawr, a galwodd eu mab cyntaf yn Arthur, enw a ddewiswyd i ddangos gwreiddiau Cymreig y Tuduriaid.FfynonellauHenry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.Henry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.Arthur, Prince of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Arthur ar noson 19/20 Medi 1486 ym Mhriordy San Swithun yng Nghaerwynt, a gysylltid â Chamelot; dewiswyd yr enw a’r lle i bwysleisio tras Gymreig y Tuduriaid; sefydlwyd Cyngor Cymru a’r Gororau ar ei gyfer yn 1490 dan Siasbar Tudur, ac erbyn 1493 roedd yn byw yn Llwydlo; priododd Gatrin o Aragon yn eglwys Sant Paul ar 14 Tachwedd 1501, bu farw yn Llwydlo ar 2 Ebrill 1502, chwe mis cyn ei ben-blwydd yn un ar bymtheg, a’i gladdu yn Eglwys Gadeiriol Caerwrangon.
Roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn yn ei deyrnasiad, ac ni anghofiodd Harri ei ddyled i wŷr de Cymru. Rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion ac o’r cyfreithiau cosbol a osodwyd arnynt. Rhoddodd derfyn ar Ryfeloedd y Rhosynnau, daeth â heddwch a llywodraeth gref, a phan fu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509 daeth ei fab Harri VIII i’r orsedd mewn heddwch.FfynonellauHenry VII (1457–1509), king of England ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGaned yng nghastell Penfro ar 28 Ionawr 1457, mab Edmwnd Tudur, a fu farw cyn ei eni, a Margaret Beaufort, a nai Siasbar Tudur; disgynnai drwy ei daid Owain Tudur o hen deuluoedd brenhinol Cymru, a chryfhawyd y cysylltiad gan ei briodas ar 18 Ionawr 1486 ag Elisabeth o Efrog, a oedd hithau’n ddisgynnydd i Lywelyn ap Iorwerth ac i’r Mortimeriaid; treuliodd ei flynyddoedd cynnar yng Nghymru, yn bennaf dan ofal Siasbar; wedi 1471 ffodd ef a Siasbar i Lydaw, hyd y glanio yn Aberdaugleddau ar 7 Awst 1485 a’r ymdaith i’r Amwythig a arweiniodd at fuddugoliaeth Bosworth ar 22 Awst; teimlid bellach fod Cymru wedi adennill ei hen annibyniaeth fel y rhagfynegwyd yng nghanu brud y beirdd; ni anghofiodd ei gysylltiadau Cymreig na’i ddyled i wŷr De Cymru, ac roedd gwŷr llys o Gymry’n niferus iawn; rhyddhaodd cyfres o siarteri lawer o Gymry o hen arferion a chyfyngiadau cosbol; bu farw yn Richmond ar 21 Ebrill 1509.Henry VII of England ↗Wikipedia (Saesneg)Hwyliodd Harri gyda llu bychan o Ffrainc a’r Alban a glanio ym Mill Bay ger Dale, Sir Benfro, gan orymdeithio gyda’i ewythr Siasbar ac iarll Rhydychen; roedd Cymru’n gadarnle i Lancaster, ac i’w eni a’i dras Gymreig y talai Harri am y gefnogaeth a gafodd; hawliai ei deulu, hen deulu o Fôn, eu bod yn disgyn o Gadwaladr; casglodd tua 5,000–6,000 o filwyr ac enillodd ym Mosworth ar 22 Awst 1485; cariodd y ddraig goch gyda baner San Siôr yn ei orymdaith drwy Lundain wedi’r fuddugoliaeth; ei fab Arthur, a anwyd 19 Medi 1486, a enwyd ar ôl y Brenin Arthur.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.