Beuno Sant
Sefydlydd Clynnog Fawr (cronicl cynnar:Buchedd Beuno, 1346)Sant Clynnog Fawr yn Llŷn, y daeth ei eglwys yn arhosfan fawr ar ffordd y pererinion i Enlli. Yn ôl traddodiad Cymru adferodd ei nith Gwenfrewi yn fyw.
Beuno Sant
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Seintiau
c. 630 OC
Mae Sant Beuno yn sefydlu ei eglwys yng Nghlynnog Fawr yn Arfon. Mae pererinion ar y ffordd i Ynys Enlli yn aros wrth ei greirfa am fil o flynyddoedd.
Llun: Eglwys Sant Beuno, Clynnog Fawr · Rhion, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Sefydlodd Beuno Sant ei fynachlog yng Nghlynnog Fawr, ar arfordir Arfon, ar dir a roddwyd i Dduw a Beuno am byth. Am ganrifoedd arhosai pererinion ar y ffordd i Enlli wrth ei eglwys.FfynonellauBeuno ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir iddo gael ei eni yn Aberriw ym Mhowys; addysgwyd ac urddwyd ef ym Mangor; cefnogodd y Brenin Cadfan o Wynedd ei waith; rhoddodd Gwyddaint, cefnder Cadwallon, dir Clynnog Fawr i Dduw a Beuno am byth, a sefydlodd ei fynachlog yno; priodolir iddo atgyfodi saith o bobl, gan gynnwys ei nith Gwenfrewi; mae un ar ddeg o eglwysi yn ei enw; bu farw yn 640; ei ŵyl ar 21 Ebrill; mae capel ei fedd yng Nghlynnog wedi goroesi; mae Sant Beuno yn Nhremeirchion yn ganolfan ysbrydol i’r Iesuwyr.Clynnog Fawr ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir mai safle mynachlog a sefydlwyd gan Feuno ar ddechrau’r seithfed ganrif ydyw; man aros pwysig i bererinion ar eu ffordd i Enlli; Cyff Beuno, cist bren hynafol wedi’i naddu o un darn o onnen; deial haul o ddiwedd y ddegfed ganrif i ddechrau’r ddeuddegfed; Ffynnon Beuno ym mhen de-orllewinol y pentref; erbyn diwedd y 15fed ganrif eglwys golegol, un o chwech yn unig yng Nghymru.
| Pryd | Dechrau’r 600au; bu farw Beuno yn 640 |
|---|---|
| Ble | Clynnog Fawr, Arfon |
| Dydd gŵyl | 21 Ebrill |
Dywedir i Feuno gael ei eni yn Aberriw ym Mhowys, a’i ddysgu a’i urddo ym Mangor. Cefnogodd y Brenin Cadfan o Wynedd ei waith, a rhoddodd Gwyddaint, cefnder y Brenin Cadwallon, dir Clynnog Fawr i Dduw a Beuno am byth.FfynhonnellBeuno ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir iddo gael ei eni yn Aberriw ym Mhowys; addysgwyd ac urddwyd ef ym Mangor; cefnogodd y Brenin Cadfan o Wynedd ei waith; rhoddodd Gwyddaint, cefnder Cadwallon, dir Clynnog Fawr i Dduw a Beuno am byth, a sefydlodd ei fynachlog yno; priodolir iddo atgyfodi saith o bobl, gan gynnwys ei nith Gwenfrewi; mae un ar ddeg o eglwysi yn ei enw; bu farw yn 640; ei ŵyl ar 21 Ebrill; mae capel ei fedd yng Nghlynnog wedi goroesi; mae Sant Beuno yn Nhremeirchion yn ganolfan ysbrydol i’r Iesuwyr.
Priodolir iddo atgyfodi saith o bobl, ei nith Gwenfrewi yn eu plith, ac mae un ar ddeg o eglwysi yn dwyn ei enw.FfynhonnellBeuno ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir iddo gael ei eni yn Aberriw ym Mhowys; addysgwyd ac urddwyd ef ym Mangor; cefnogodd y Brenin Cadfan o Wynedd ei waith; rhoddodd Gwyddaint, cefnder Cadwallon, dir Clynnog Fawr i Dduw a Beuno am byth, a sefydlodd ei fynachlog yno; priodolir iddo atgyfodi saith o bobl, gan gynnwys ei nith Gwenfrewi; mae un ar ddeg o eglwysi yn ei enw; bu farw yn 640; ei ŵyl ar 21 Ebrill; mae capel ei fedd yng Nghlynnog wedi goroesi; mae Sant Beuno yn Nhremeirchion yn ganolfan ysbrydol i’r Iesuwyr.
Mae capel ei fedd yn sefyll yng Nghlynnog o hyd. Erbyn diwedd y 1400au roedd Clynnog yn eglwys golegol, un o chwech yn unig yng Nghymru. Y tu mewn mae Cyff Beuno, cist bren hynafol wedi’i naddu o un darn o onnen, ac yn y fynwent mae deial haul a wnaed rhwng diwedd y 900au a dechrau’r 1100au.FfynonellauBeuno ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir iddo gael ei eni yn Aberriw ym Mhowys; addysgwyd ac urddwyd ef ym Mangor; cefnogodd y Brenin Cadfan o Wynedd ei waith; rhoddodd Gwyddaint, cefnder Cadwallon, dir Clynnog Fawr i Dduw a Beuno am byth, a sefydlodd ei fynachlog yno; priodolir iddo atgyfodi saith o bobl, gan gynnwys ei nith Gwenfrewi; mae un ar ddeg o eglwysi yn ei enw; bu farw yn 640; ei ŵyl ar 21 Ebrill; mae capel ei fedd yng Nghlynnog wedi goroesi; mae Sant Beuno yn Nhremeirchion yn ganolfan ysbrydol i’r Iesuwyr.Clynnog Fawr ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir mai safle mynachlog a sefydlwyd gan Feuno ar ddechrau’r seithfed ganrif ydyw; man aros pwysig i bererinion ar eu ffordd i Enlli; Cyff Beuno, cist bren hynafol wedi’i naddu o un darn o onnen; deial haul o ddiwedd y ddegfed ganrif i ddechrau’r ddeuddegfed; Ffynnon Beuno ym mhen de-orllewinol y pentref; erbyn diwedd y 15fed ganrif eglwys golegol, un o chwech yn unig yng Nghymru.

Mae Ffynnon Beuno, ei ffynnon sanctaidd, ym mhen de-orllewinol y pentref.FfynhonnellClynnog Fawr ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir mai safle mynachlog a sefydlwyd gan Feuno ar ddechrau’r seithfed ganrif ydyw; man aros pwysig i bererinion ar eu ffordd i Enlli; Cyff Beuno, cist bren hynafol wedi’i naddu o un darn o onnen; deial haul o ddiwedd y ddegfed ganrif i ddechrau’r ddeuddegfed; Ffynnon Beuno ym mhen de-orllewinol y pentref; erbyn diwedd y 15fed ganrif eglwys golegol, un o chwech yn unig yng Nghymru.
Ffynonellau a darllen pellach
Sant Clynnog Fawr yn Llŷn, y daeth ei eglwys yn arhosfan fawr ar ffordd y pererinion i Enlli. Yn ôl traddodiad Cymru adferodd ei nith Gwenfrewi yn fyw.
Beuno SantMae buddugoliaeth Northumbria yn gwahanu Brythoniaid Cymru oddi wrth eu perthnasau yn y gogledd. Daw’r bobl i alw eu hunain yn Gymry, sef ‘cyd-wladwyr’.
Brwydr CaerMae carreg yn Llangadwaladr ym Môn yn cofio Cadfan o Wynedd fel ‘y doethaf a’r enwocaf o’r holl frenhinoedd’.
Y doethaf o frenhinoeddMae Tewdrig, brenin Gwent, yn gadael ei fywyd o weddi i arwain ei bobl i fuddugoliaeth dros y Sacsoniaid yn Nhyndyrn, ac yn marw o’i glwyfau ym Merthyr Tewdrig.
Tewdrig yn NhyndyrnMae Cadwallon ap Cadfan o Wynedd a Phenda o Fersia yn lladd y Brenin Edwin yn Hatfield Chase, y fuddugoliaeth Frythonig fawr olaf dros y Saeson am ganrifoedd.
Cadwallon yn trechu NorthumbriaYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf