Cranogwen
Morwr, bardd a golygydd (wedi’i gofnodi)Sarah Jane Rees o Langrannog, athrawes morwriaeth, bardd buddugol a golygydd cylchgrawn Cymraeg i fenywod.
Cranogwen

Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol
1879
Mae Sarah Jane Rees, Cranogwen, merch y capten llong a fu’n dysgu morwriaeth, yn dod yn olygydd Y Frythones, cylchgrawn Cymraeg i fenywod.
Llun: Sarah Jane Rees, Cranogwen, wedi’i thynnu gan John Thomas tua 1870 · John Thomas, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Sarah Jane Rees, Cranogwen, oedd golygydd Y Frythones, cylchgrawn Cymraeg i fenywod, o 1878 hyd 1889.FfynhonnellCranogwen ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Sarah Jane Rees yn Llangrannog ar 9 Ionawr 1839, merch i’r capten llong John Rees, a hwyliodd gyda’i thad yn ferch; astudiodd fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 agorodd ei hysgol ei hun yn Llangrannog, yn dysgu mordwyo; yn eisteddfod Aberystwyth 1865 enillodd brif wobr am Y Fodrwy Briodasol, yn erbyn Islwyn a Cheiriog; daeth Caniadau Cranogwen allan yn 1870; teithiodd ymhlith Cymry America yn 1869–70; golygodd Y Frythones o 1878 hyd 1889; yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De, a oedd â 140 o ganghennau erbyn ei marw; bu farw yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916 ac mae’n gorwedd yn Llangrannog, lle dadorchuddiwyd ei cherflun ar 10 Mehefin 2023.
| Ganed | 9 Ionawr 1839, Llangrannog |
|---|---|
| Golygydd | Y Frythones, 1878–1889 |
| Hefyd | Tystysgrif meistr llong, athrawes morwriaeth, bardd |
| Bu farw | 27 Mehefin 1916, Cilfynydd |
Ganed hi yn Llangrannog ar 9 Ionawr 1839, yn ferch i’r capten llong John Rees, ac yn blentyn hwyliodd gyda’i thad. Astudiodd forwriaeth yn Llundain ac ennill tystysgrif meistr, a’i caniatâi i fod yn gapten llong mewn unrhyw ran o’r byd.FfynhonnellCranogwen ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Sarah Jane Rees yn Llangrannog ar 9 Ionawr 1839, merch i’r capten llong John Rees, a hwyliodd gyda’i thad yn ferch; astudiodd fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 agorodd ei hysgol ei hun yn Llangrannog, yn dysgu mordwyo; yn eisteddfod Aberystwyth 1865 enillodd brif wobr am Y Fodrwy Briodasol, yn erbyn Islwyn a Cheiriog; daeth Caniadau Cranogwen allan yn 1870; teithiodd ymhlith Cymry America yn 1869–70; golygodd Y Frythones o 1878 hyd 1889; yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De, a oedd â 140 o ganghennau erbyn ei marw; bu farw yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916 ac mae’n gorwedd yn Llangrannog, lle dadorchuddiwyd ei cherflun ar 10 Mehefin 2023.
Yn 1859 agorodd ei hysgol forwriaeth ei hun yn Llangrannog.FfynhonnellCranogwen ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Sarah Jane Rees yn Llangrannog ar 9 Ionawr 1839, merch i’r capten llong John Rees, a hwyliodd gyda’i thad yn ferch; astudiodd fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 agorodd ei hysgol ei hun yn Llangrannog, yn dysgu mordwyo; yn eisteddfod Aberystwyth 1865 enillodd brif wobr am Y Fodrwy Briodasol, yn erbyn Islwyn a Cheiriog; daeth Caniadau Cranogwen allan yn 1870; teithiodd ymhlith Cymry America yn 1869–70; golygodd Y Frythones o 1878 hyd 1889; yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De, a oedd â 140 o ganghennau erbyn ei marw; bu farw yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916 ac mae’n gorwedd yn Llangrannog, lle dadorchuddiwyd ei cherflun ar 10 Mehefin 2023.

Yn eisteddfod Aberystwyth 1865 enillodd brif wobr am Y Fodrwy Briodasol, gan gystadlu yn erbyn Islwyn a Cheiriog. Yn 1869–70 teithiodd at Gymry America cyn belled â Chaliffornia, a daeth Caniadau Cranogwen allan yn 1870.FfynhonnellCranogwen ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Sarah Jane Rees yn Llangrannog ar 9 Ionawr 1839, merch i’r capten llong John Rees, a hwyliodd gyda’i thad yn ferch; astudiodd fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 agorodd ei hysgol ei hun yn Llangrannog, yn dysgu mordwyo; yn eisteddfod Aberystwyth 1865 enillodd brif wobr am Y Fodrwy Briodasol, yn erbyn Islwyn a Cheiriog; daeth Caniadau Cranogwen allan yn 1870; teithiodd ymhlith Cymry America yn 1869–70; golygodd Y Frythones o 1878 hyd 1889; yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De, a oedd â 140 o ganghennau erbyn ei marw; bu farw yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916 ac mae’n gorwedd yn Llangrannog, lle dadorchuddiwyd ei cherflun ar 10 Mehefin 2023.
Yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De, a oedd â 140 o ganghennau erbyn ei marw. Bu farw yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916 a’i chladdu yn Llangrannog.FfynhonnellCranogwen ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Sarah Jane Rees yn Llangrannog ar 9 Ionawr 1839, merch i’r capten llong John Rees, a hwyliodd gyda’i thad yn ferch; astudiodd fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 agorodd ei hysgol ei hun yn Llangrannog, yn dysgu mordwyo; yn eisteddfod Aberystwyth 1865 enillodd brif wobr am Y Fodrwy Briodasol, yn erbyn Islwyn a Cheiriog; daeth Caniadau Cranogwen allan yn 1870; teithiodd ymhlith Cymry America yn 1869–70; golygodd Y Frythones o 1878 hyd 1889; yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De, a oedd â 140 o ganghennau erbyn ei marw; bu farw yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916 ac mae’n gorwedd yn Llangrannog, lle dadorchuddiwyd ei cherflun ar 10 Mehefin 2023.
Dadorchuddiwyd ei cherflun gan Sebastien Boyesen ar 10 Mehefin 2023.FfynhonnellCranogwen ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed Sarah Jane Rees yn Llangrannog ar 9 Ionawr 1839, merch i’r capten llong John Rees, a hwyliodd gyda’i thad yn ferch; astudiodd fordwyo yn Llundain ac ennill ei thystysgrif meistr, a’i caniatâi i lywio llong yn unrhyw ran o’r byd; yn 1859 agorodd ei hysgol ei hun yn Llangrannog, yn dysgu mordwyo; yn eisteddfod Aberystwyth 1865 enillodd brif wobr am Y Fodrwy Briodasol, yn erbyn Islwyn a Cheiriog; daeth Caniadau Cranogwen allan yn 1870; teithiodd ymhlith Cymry America yn 1869–70; golygodd Y Frythones o 1878 hyd 1889; yn 1901 sefydlodd Undeb Dirwestol Merched y De, a oedd â 140 o ganghennau erbyn ei marw; bu farw yng Nghilfynydd ar 27 Mehefin 1916 ac mae’n gorwedd yn Llangrannog, lle dadorchuddiwyd ei cherflun ar 10 Mehefin 2023.

Ffynonellau a darllen pellach
Sarah Jane Rees o Langrannog, athrawes morwriaeth, bardd buddugol a golygydd cylchgrawn Cymraeg i fenywod.
CranogwenSefydlir Cymdeithas Bêl-droed Cymru yn Wrecsam ac mae Cymru’n chwarae’r Alban yn ei gêm ryngwladol gyntaf, y trydydd tîm cenedlaethol hynaf yn y byd.
Cymdeithas Bêl-droed CymruMae David Edward Hughes yn dangos ei feicroffon carbon, cyndad pob meicroffon ers hynny. Mae’n rhoi’r ddyfais i’r byd heb batent.
Y meicroffonMae Llanelli yn gwneud cymaint o dunplat y byd nes ei galw’n Tinopolis. Mae ei chefnogwyr rygbi yn dal i ganu Sosban Fach.
Tre’r SosbanY Ddeddf Seneddol gyntaf ers y Tuduriaid i drin Cymru fel cenedl ar wahân.
Deddf Cau ar y SulYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf