Yn 1845 roedd gan Waith Haearn Dowlais ym Merthyr Tudful 18 o ffwrneisi chwyth a 7,300 o weithwyr, a gwnâi 88,400 tunnell o haearn y flwyddyn. Yn y 19eg ganrif daeth yn waith haearn mwyaf y byd.FfynonellauDowlais Ironworks ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd ar 19 Medi 1759 gan naw partner, yn eu plith Thomas Lewis ac Isaac Wilkinson, gyda £4,000, i godi ffwrneisi i fwyndoddi haearn ym Merthyr Tudful; daeth John Guest yn rheolwr yn 1767, a daliodd teulu Guest y gwaith hyd nes i Syr Ivor Guest ei werthu yn 1899; ar ei anterth yn 1845 roedd gan y gwaith 18 ffwrnais chwyth a 7,300 o weithwyr a gwnâi 88,400 tunnell o haearn y flwyddyn; Melin y Gafr, 1857, oedd y felin rolio rymusaf yn y byd; dyma’r cyntaf i drwyddedu proses Bessemer, gan wneud dur o 1865; peidiodd y prif waith yn 1936.Merthyr Tydfil historic landscape: Dowlais ↗Nodweddu tirwedd hanesyddol i Cadw (Ymddiriedolaeth Archaeolegol Morgannwg-Gwent, Heneb bellach) (Saesneg)Daeth Dowlais yn waith haearn mwyaf y byd yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg; yno y gwnaed cledrau Rheilffordd Stockton a Darlington yn 1821.
| Ffwrneisi yn 1845 | 18 |
|---|---|
| Gweithwyr | 7,300 |
| Haearn y flwyddyn | 88,400 tunnell |
| Sefydlwyd | 19 Medi 1759 |
Teulu Guest o Ddowlais#
Sefydlwyd y gwaith ar 19 Medi 1759. Daeth John Guest yn rheolwr arno yn 1767, a daliodd ei deulu ef nes i Syr Ivor Guest ei werthu yn 1899.FfynhonnellDowlais Ironworks ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd ar 19 Medi 1759 gan naw partner, yn eu plith Thomas Lewis ac Isaac Wilkinson, gyda £4,000, i godi ffwrneisi i fwyndoddi haearn ym Merthyr Tudful; daeth John Guest yn rheolwr yn 1767, a daliodd teulu Guest y gwaith hyd nes i Syr Ivor Guest ei werthu yn 1899; ar ei anterth yn 1845 roedd gan y gwaith 18 ffwrnais chwyth a 7,300 o weithwyr a gwnâi 88,400 tunnell o haearn y flwyddyn; Melin y Gafr, 1857, oedd y felin rolio rymusaf yn y byd; dyma’r cyntaf i drwyddedu proses Bessemer, gan wneud dur o 1865; peidiodd y prif waith yn 1936. Helpodd yr Arglwyddes Charlotte Guest i’w redeg.FfynhonnellDowlais Ironworks ↗Grace’s Guide, hanes diwydiannol Prydain (Saesneg)Yn 1845 roedd gan y gwaith 18 ffwrnais a 7,300 o weithwyr a gwnâi tua 89,000 tunnell o haearn y flwyddyn; helpodd yr Arglwyddes Charlotte Guest i’w redeg.

Rheiliau i’r byd#
Gwnaeth Dowlais y rheiliau i Reilffordd Stockton a Darlington yn 1821.FfynhonnellMerthyr Tydfil historic landscape: Dowlais ↗Nodweddu tirwedd hanesyddol i Cadw (Ymddiriedolaeth Archaeolegol Morgannwg-Gwent, Heneb bellach) (Saesneg)Daeth Dowlais yn waith haearn mwyaf y byd yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg; yno y gwnaed cledrau Rheilffordd Stockton a Darlington yn 1821. Ymhlith ei archebion tramor yn 1835 a 1836 roedd rheiliau i Reilffordd Berlin a Leipzig ac i’r lein i St Petersburg.FfynhonnellDowlais Ironworks ↗Wikipedia, gyda’i ffynonellau (Saesneg)Roedd archebion tramor 1835–36 yn cynnwys cledrau i Reilffordd Berlin a Leipzig a lein St Petersburg; Dowlais oedd y cyntaf i gymryd trwydded proses Bessemer a gwnâi ddur o 1865.
O haearn i ddur#
Melin Goat 1857 oedd y felin rolio rymusaf yn y byd. Dowlais oedd y cyntaf i gael trwydded proses Bessemer, a gwnâi ddur o 1865. Peidiodd y prif waith yn 1936.FfynonellauDowlais Ironworks ↗Wikipedia (Saesneg)Sefydlwyd ar 19 Medi 1759 gan naw partner, yn eu plith Thomas Lewis ac Isaac Wilkinson, gyda £4,000, i godi ffwrneisi i fwyndoddi haearn ym Merthyr Tudful; daeth John Guest yn rheolwr yn 1767, a daliodd teulu Guest y gwaith hyd nes i Syr Ivor Guest ei werthu yn 1899; ar ei anterth yn 1845 roedd gan y gwaith 18 ffwrnais chwyth a 7,300 o weithwyr a gwnâi 88,400 tunnell o haearn y flwyddyn; Melin y Gafr, 1857, oedd y felin rolio rymusaf yn y byd; dyma’r cyntaf i drwyddedu proses Bessemer, gan wneud dur o 1865; peidiodd y prif waith yn 1936.Dowlais Ironworks ↗Wikipedia, gyda’i ffynonellau (Saesneg)Roedd archebion tramor 1835–36 yn cynnwys cledrau i Reilffordd Berlin a Leipzig a lein St Petersburg; Dowlais oedd y cyntaf i gymryd trwydded proses Bessemer a gwnâi ddur o 1865.

Ffynonellau a darllen pellach







