Dr William Price
Meddyg gwrthryfelgar Llantrisant (wedi’i gofnodi)Siartydd, derwydd a meddyg llysieuol yr arweiniodd ei amlosgiad o’i fab bach at gyfreithloni amlosgi.
Dr William Price

Hanes Cymru / Llinell amser / Y Gymru Ddiwydiannol
1884
Mae Dr William Price o Lantrisant yn amlosgi ei fab bychan ar fryn. Mae’r llys yn dyfarnu bod amlosgi yn gyfreithlon, gan agor y ffordd iddo ledled Prydain.
Llun: Dr William Price, 1871 · Unknown photographer, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons
Gyda’r nos ar 13 Ionawr 1884 amlosgodd Dr William Price ei fab bach ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant. Yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd y barnwr nad oedd y gyfraith yn gwneud amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price.FfynhonnellWilliam Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.
| Ganed | 4 Mawrth 1800, ger Rhydri |
|---|---|
| Yr amlosgi | Caerlan, Llantrisant, 13 Ionawr 1884 |
| Y dyfarniad | Nid oedd amlosgi’n groes i’r gyfraith |
| Yr hyn a ddilynodd | Deddf Amlosgi 1902 |
Ganed William Price ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800. O 1823 hyd 1871 ef oedd prif feddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd.FfynhonnellWilliam Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.
Roedd yn Siartydd, ac wedi Gwrthryfel Casnewydd yn 1839 aeth i Ffrainc.FfynhonnellWilliam Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.
Roedd yn dderwydd gyda Chymdeithas y Maen Chwyf, ac yn 1866 ymgartrefodd yn Llantrisant. Ganed ei fab Iesu Grist ar 8 Awst 1883 a bu farw ar 10 Ionawr 1884.FfynhonnellWilliam Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.

Cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon. Ynghyd â gwaith y Gymdeithas Amlosgi, arweiniodd yr achos at Ddeddf Amlosgi 1902.FfynhonnellWilliam Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.
Bu farw Price ar 23 Ionawr 1893, ac ar 31 Ionawr fe’i hamlosgwyd ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl. Er 1982 mae ei gerflun yn sefyll yn Llantrisant, yn ei benwisg croen llwynog a’i freichiau ar led.FfynhonnellWilliam Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.

Ffynonellau a darllen pellach
Siartydd, derwydd a meddyg llysieuol yr arweiniodd ei amlosgiad o’i fab bach at gyfreithloni amlosgi.
Dr William PriceDaw clybiau ynghyd yng Nghastell-nedd i ffurfio Undeb Rygbi Cymru. Daw rygbi’n gêm y cymoedd a’r genedl.
Undeb Rygbi CymruMae colegau prifysgol yn agor yng Nghaerdydd a Bangor, wedi’u codi’n rhannol gyda cheiniogau a roddwyd gan chwarelwyr, glowyr a chynulleidfaoedd capel.
Colegau yng Nghaerdydd a BangorYn Eisteddfod Genedlaethol Aberdâr mae Dan Isaac Davies a’i gyfeillion yn sefydlu cymdeithas i ddod â’r Gymraeg i’r ysgolion. O fewn blwyddyn gall y Gymraeg ennill grant i ysgol.
Cymdeithas i’r Gymraeg yn yr ysgolionSefydlir mudiad Cymru Fydd i ennill ymreolaeth i Gymru. Mae Rhyddfrydwyr ifanc fel Tom Ellis a David Lloyd George yn ymuno.
Cymru FyddYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf