Yn Nhreffynnon mae ffynnon yn tarddu sydd wedi denu pererinion ers canrifoedd. Mae traddodiad Cymru yn dal iddi darddu o’r ddaear lle syrthiodd pen Gwenfrewi, a dorrwyd gan Garadog pan na ildiai iddo, ac i Feuno Sant, ei hewythr, ei hadfer yn fyw.FfynonellauSt Winefride’s Well ↗Wikipedia (Saesneg)Ffynnon Wenffrewi, Treffynnon: cysegrfa genedlaethol ers Tachwedd 2023, adeilad rhestredig gradd I a heneb gofrestredig; Gwenfrewi, merthyr o’r seithfed ganrif, a dorrwyd ei phen gan Garadog ac a adferwyd yn fyw gan Feuno, a’r ffynnon yn tarddu lle syrthiodd ei phen; daeth yn abades yng Ngwytherin; Lourdes Cymru, a gadwodd draddodiad pererindod di-dor drwy’r Diwygiad; Rhisiart II yn 1398 oedd yr ymweliad brenhinol cyntaf y gwyddys amdano, Harri IV yn 1403, Iago II yn Awst 1687; cymerodd Abaty Amwythig ei gweddillion yn 1137; mae traddodiad yn priodoli’r capel i’r Arglwyddes Margaret Beaufort, ond mae cerdd o’r 16eg ganrif yn ei briodoli i’r Abad Tomos Pennant o Ddinas Basing, a dalodd amdano yn 1512, ac roedd y to yn ei le tua 1525.Beuno ↗Wikipedia (Saesneg)Dywedir iddo gael ei eni yn Aberriw ym Mhowys; addysgwyd ac urddwyd ef ym Mangor; cefnogodd y Brenin Cadfan o Wynedd ei waith; rhoddodd Gwyddaint, cefnder Cadwallon, dir Clynnog Fawr i Dduw a Beuno am byth, a sefydlodd ei fynachlog yno; priodolir iddo atgyfodi saith o bobl, gan gynnwys ei nith Gwenfrewi; mae un ar ddeg o eglwysi yn ei enw; bu farw yn 640; ei ŵyl ar 21 Ebrill; mae capel ei fedd yng Nghlynnog wedi goroesi; mae Sant Beuno yn Nhremeirchion yn ganolfan ysbrydol i’r Iesuwyr.
| Pryd | Y 600au |
|---|---|
| Ble | Treffynnon, Sir y Fflint |
| Heddiw | Cysegrfa genedlaethol ers Tachwedd 2023 |
Santes y ffynnon#
Bu Gwenfrewi fyw, medd yr hanes, a daeth yn abades yng Ngwytherin. Yn 1137 cymerodd Abaty Amwythig ei gweddillion.FfynhonnellSt Winefride’s Well ↗Wikipedia (Saesneg)Ffynnon Wenffrewi, Treffynnon: cysegrfa genedlaethol ers Tachwedd 2023, adeilad rhestredig gradd I a heneb gofrestredig; Gwenfrewi, merthyr o’r seithfed ganrif, a dorrwyd ei phen gan Garadog ac a adferwyd yn fyw gan Feuno, a’r ffynnon yn tarddu lle syrthiodd ei phen; daeth yn abades yng Ngwytherin; Lourdes Cymru, a gadwodd draddodiad pererindod di-dor drwy’r Diwygiad; Rhisiart II yn 1398 oedd yr ymweliad brenhinol cyntaf y gwyddys amdano, Harri IV yn 1403, Iago II yn Awst 1687; cymerodd Abaty Amwythig ei gweddillion yn 1137; mae traddodiad yn priodoli’r capel i’r Arglwyddes Margaret Beaufort, ond mae cerdd o’r 16eg ganrif yn ei briodoli i’r Abad Tomos Pennant o Ddinas Basing, a dalodd amdano yn 1512, ac roedd y to yn ei le tua 1525.
Daeth brenhinoedd i’r ffynnon: Rhisiart II yn 1398, yr ymweliad brenhinol cyntaf y gwyddys amdano, Harri IV yn 1403, ac Iago II yn 1687. Drwy’r Diwygiad, pan dawelodd cysegrfeydd eraill, parhaodd y pererinion i ddod, a gelwir Treffynnon yn Lourdes Cymru.FfynhonnellSt Winefride’s Well ↗Wikipedia (Saesneg)Ffynnon Wenffrewi, Treffynnon: cysegrfa genedlaethol ers Tachwedd 2023, adeilad rhestredig gradd I a heneb gofrestredig; Gwenfrewi, merthyr o’r seithfed ganrif, a dorrwyd ei phen gan Garadog ac a adferwyd yn fyw gan Feuno, a’r ffynnon yn tarddu lle syrthiodd ei phen; daeth yn abades yng Ngwytherin; Lourdes Cymru, a gadwodd draddodiad pererindod di-dor drwy’r Diwygiad; Rhisiart II yn 1398 oedd yr ymweliad brenhinol cyntaf y gwyddys amdano, Harri IV yn 1403, Iago II yn Awst 1687; cymerodd Abaty Amwythig ei gweddillion yn 1137; mae traddodiad yn priodoli’r capel i’r Arglwyddes Margaret Beaufort, ond mae cerdd o’r 16eg ganrif yn ei briodoli i’r Abad Tomos Pennant o Ddinas Basing, a dalodd amdano yn 1512, ac roedd y to yn ei le tua 1525.
Capel y ffynnon#
Talwyd am y capel dros y ffynnon gan yr Abad Tomos Pennant o Ddinas Basing tua 1512, ac roedd ei do yn ei le erbyn tua 1525; mae traddodiad hefyd yn ei briodoli i’r Arglwyddes Margaret Beaufort, mam Harri VII. Yn Nhachwedd 2023 enwyd y ffynnon yn gysegrfa genedlaethol.FfynhonnellSt Winefride’s Well ↗Wikipedia (Saesneg)Ffynnon Wenffrewi, Treffynnon: cysegrfa genedlaethol ers Tachwedd 2023, adeilad rhestredig gradd I a heneb gofrestredig; Gwenfrewi, merthyr o’r seithfed ganrif, a dorrwyd ei phen gan Garadog ac a adferwyd yn fyw gan Feuno, a’r ffynnon yn tarddu lle syrthiodd ei phen; daeth yn abades yng Ngwytherin; Lourdes Cymru, a gadwodd draddodiad pererindod di-dor drwy’r Diwygiad; Rhisiart II yn 1398 oedd yr ymweliad brenhinol cyntaf y gwyddys amdano, Harri IV yn 1403, Iago II yn Awst 1687; cymerodd Abaty Amwythig ei gweddillion yn 1137; mae traddodiad yn priodoli’r capel i’r Arglwyddes Margaret Beaufort, ond mae cerdd o’r 16eg ganrif yn ei briodoli i’r Abad Tomos Pennant o Ddinas Basing, a dalodd amdano yn 1512, ac roedd y to yn ei le tua 1525.
Ffynonellau a darllen pellach






