Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Tywysogion

11 Ebrill 1240

Marw Llywelyn Fawr

Mae Llywelyn Fawr yn marw yn Aberconwy ar ôl deugain mlynedd fel tywysog mwyaf Cymru. Mae ei arch garreg bellach yn eglwys Llanrwst.

Llun: Arch garreg Llywelyn Fawr yng Nghapel Gwydir, Llanrwst. · Michael Garlick, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ar 11 Ebrill 1240 bu farw Llywelyn Fawr yn Aberconwy, wedi deugain mlynedd yn dywysog mwyaf Cymru. Roedd wedi cymryd abid mynach.

Bu farw11 Ebrill 1240, yn Aberconwy
CladduAbaty Aberconwy
Yr arch heddiwEglwys Sant Grwst, Llanrwst

Ail Achil#

Nid wyf deilwng i adrodd gweithredoedd nerthol yr ail Achil hwn.

Y croniclydd Cymreig

Fe’i claddwyd yn abaty Aberconwy, a’i noddwr mwyaf ef.

Llywelyn Fawr ar ei wely angau gyda’i feibion Gruffudd a Dafydd, mewn llun o lawysgrif o’r drydedd ganrif ar ddeg.
Llywelyn Fawr ar ei wely angau gyda’i feibion Gruffudd a Dafydd, mewn llun o lawysgrif o’r drydedd ganrif ar ddeg. · Llun: Matthew Paris, Public domain, Wikimedia Commons

Llywelyn Fawr#

Mae’n debyg mai’r croniclydd Seisnig Matthew Paris oedd y cyntaf i’w alw’n ‘Fawr’.

Ei etifedd#

Ddwy flynedd ynghynt, roedd tywysogion Cymru wedi tyngu llw i’w fab Dafydd yn Ystrad Fflur. Dilynodd Dafydd ef heb fawr o wrthwynebiad.

Lle digwyddodd

Y bobl

c. 1173–1240

Llywelyn Fawr

Tywysog Gwynedd (wedi’i gofnodi)

Tywysog Gwynedd a fu’n ben ar Gymru am ddeugain mlynedd ac a briododd Siwan, merch y Brenin John.

Llywelyn Fawr

Cyn ac wedyn

  1. Y cyngor yn Aberdyfi

    Mae Llywelyn Fawr yn galw tywysogion Cymru i Aberdyfi ac yn rhannu Deheubarth rhyngddynt, gan weithredu fel arweinydd cenedl Gymreig.

    Y cyngor yn Aberdyfi
  2. Llywelyn Fawr yn ben

    Mae Cytundeb Caerwrangon yn cadarnhau Llywelyn Fawr yn brif reolwr Cymru.

    Llywelyn Fawr yn ben
  3. Llyfr Iorwerth

    Mae’r cyfreithiwr Iorwerth ap Madog yn llunio cyfraith Hywel Dda ar gyfer Gwynedd yn Llyfr Iorwerth, a ysgrifennwyd yn Gymraeg.

    Llyfr Iorwerth
  4. Dafydd, Tywysog Cymru

    Mae Dafydd fab Llywelyn yn gwneud Tywysog Cymru yn deitl ffurfiol iddo, y teitl a ddefnyddiodd ei hen daid Owain Gwynedd gyntaf, ac yn gofyn i’r Pab warchod ei hawliau.

    Dafydd, Tywysog Cymru

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf