Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Tywysogion

1216

Y cyngor yn Aberdyfi

Mae Llywelyn Fawr yn galw tywysogion Cymru i Aberdyfi ac yn rhannu Deheubarth rhyngddynt, gan weithredu fel arweinydd cenedl Gymreig.

Llun: Aberdyfi o’r ochr draw i afon Dyfi · Jrfw51, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1216 galwodd Llywelyn Fawr gynulliad yn Aberdyfi o holl dywysogion Cymru a holl ddoethion Gwynedd. Yno rhannodd diroedd y Deheubarth.

Pryd1216
BleAberdyfi, ar ffin Gwynedd a Cheredigion
PwyLlywelyn a thywysogion Cymru

Rhannu’r Deheubarth#

Rhannwyd tiroedd tŷ Dinefwr rhwng etifeddion yr Arglwydd Rhys. Cadarnhawyd Rhys Gryg yn y Cantref Mawr, y Cantref Bychan, Cydweli a Charnwyllion, a chafodd Maelgwn ei ran i’r de o Aeron.

Cynghreiriaid yn ddeiliaid#

Talodd y mân dywysogion wrogaeth i Lywelyn. Yng ngeiriau J. Beverley Smith, roedd ei hen gynghreiriaid yn awr yn ddeiliaid iddo.

Arweinydd Cymru#

Yn Aberdyfi gweithredodd Llywelyn fel arweinydd holl Gymru, gan setlo hawliau’r tywysogion eraill ei hun.

Y bobl

c. 1173–1240

Llywelyn Fawr

Tywysog Gwynedd (wedi’i gofnodi)

Tywysog Gwynedd a fu’n ben ar Gymru am ddeugain mlynedd ac a briododd Siwan, merch y Brenin John.

Llywelyn Fawr

Cyn ac wedyn

  1. Llywelyn yn taro’n ôl

    Mae Llywelyn Fawr yn uno tywysogion Cymru ac yn adennill y cyfan a gollodd, ac yn gwneud cynghrair â Philippe o Ffrainc.

    Llywelyn yn taro’n ôl
  2. Cymru yn y Magna Carta

    Mae’r Magna Carta yn addo dychwelyd mab Llywelyn a’r gwystlon Cymreig, ac y bydd dadleuon am dir yng Nghymru yn cael eu barnu yn ôl cyfraith Cymru.

    Cymru yn y Magna Carta
  3. Llywelyn Fawr yn ben

    Mae Cytundeb Caerwrangon yn cadarnhau Llywelyn Fawr yn brif reolwr Cymru.

    Llywelyn Fawr yn ben
  4. Marw Llywelyn Fawr

    Mae Llywelyn Fawr yn marw yn Aberconwy ar ôl deugain mlynedd fel tywysog mwyaf Cymru. Mae ei arch garreg bellach yn eglwys Llanrwst.

    Marw Llywelyn Fawr

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf