Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Tywysogion

1218

Llywelyn Fawr yn ben

Mae Cytundeb Caerwrangon yn cadarnhau Llywelyn Fawr yn brif reolwr Cymru.

Llun: Cymru tua 1217: tiroedd Llywelyn Fawr a’r tywysogion a’i dilynai. · Unknown mapmaker, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 1218, yng Nghaerwrangon, gwnaeth llywodraeth y brenin ifanc Harri III heddwch â Llywelyn. Cadarnhaodd y cytundeb iddo ei holl goncwestau diweddar.

Pryd1218
BleCaerwrangon
PwyLlywelyn ab Iorwerth a chyngor Harri III

Y cestyll a enillasai#

Cadwodd Llywelyn yn ei ddwylo ei hun y cestyll a gipiasai, yn eu plith Caerfyrddin, Aberteifi a Threfaldwyn.

Prif rym Cymru#

O hynny hyd ei farw ef oedd prif rym Cymru. O 1230 galwai ei hun yn Dywysog Aberffraw ac Arglwydd Eryri.

Argraff o sêl gudd Llywelyn, 1222.
Argraff o sêl gudd Llywelyn, 1222. · Llun: Llywelyn ab Iorwerth’s chancery, Public domain, Wikimedia Commons

Y bobl

c. 1173–1240

Llywelyn Fawr

Tywysog Gwynedd (wedi’i gofnodi)

Tywysog Gwynedd a fu’n ben ar Gymru am ddeugain mlynedd ac a briododd Siwan, merch y Brenin John.

Llywelyn Fawr

Cyn ac wedyn

  1. Cymru yn y Magna Carta

    Mae’r Magna Carta yn addo dychwelyd mab Llywelyn a’r gwystlon Cymreig, ac y bydd dadleuon am dir yng Nghymru yn cael eu barnu yn ôl cyfraith Cymru.

    Cymru yn y Magna Carta
  2. Y cyngor yn Aberdyfi

    Mae Llywelyn Fawr yn galw tywysogion Cymru i Aberdyfi ac yn rhannu Deheubarth rhyngddynt, gan weithredu fel arweinydd cenedl Gymreig.

    Y cyngor yn Aberdyfi
  3. Marw Llywelyn Fawr

    Mae Llywelyn Fawr yn marw yn Aberconwy ar ôl deugain mlynedd fel tywysog mwyaf Cymru. Mae ei arch garreg bellach yn eglwys Llanrwst.

    Marw Llywelyn Fawr
  4. Llyfr Iorwerth

    Mae’r cyfreithiwr Iorwerth ap Madog yn llunio cyfraith Hywel Dda ar gyfer Gwynedd yn Llyfr Iorwerth, a ysgrifennwyd yn Gymraeg.

    Llyfr Iorwerth

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf