Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

1039

Buddugoliaeth Rhyd-y-groes

Yn ei flwyddyn gyntaf yn frenin Gwynedd, mae Gruffudd ap Llywelyn yn chwalu’r Mersiaid yn Rhyd-y-groes ar afon Hafren.

Llun: Hafren yn rhyd Rhydwhyman ger Trefaldwyn. Rhyd arall ar y rhan hon o’r afon, ger y Trallwng, oedd Rhyd-y-groes. · Jeremy Bolwell, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn ei flwyddyn gyntaf yn frenin Gwynedd, synnodd Gruffudd ap Llywelyn fyddin o Fersia yn Rhyd-y-groes, rhyd ar Hafren ger y Trallwng, a’i chwalu.

Pryd1039
BleRhyd-y-groes ar Hafren, ger y Trallwng
SyrthioddEdwin, brawd yr iarll Leofric o Fersia

‘Lle bu’n fuddugol’#

Brut y Tywysogion: ei frwydr gyntaf oedd yn Rhyd y Groes ar Hafren, lle bu’n fuddugol.

Brawd yr iarll#

Ymhlith y meirw roedd Edwin, brawd Leofric, iarll mawr Mersia.

Y gyntaf o lawer#

Hon oedd y gyntaf o’r buddugoliaethau a fyddai’n gwneud Gruffudd, o 1055, yn frenin Cymru gyfan.

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Y bobl

d. 1063

Gruffudd ap Llywelyn

Brenin Cymru gyfan (wedi’i gofnodi)

Yr unig frenin erioed i reoli Cymru gyfan, o 1055 nes iddo gael ei ladd gan ei wŷr ei hun.

Gruffudd ap Llywelyn

Cyn ac wedyn

  1. Maredudd yn rhyddhau ei bobl (wedi’i gofnodi)

    Wedi i Lychlynwyr gludo dwy fil o bobl o Fôn, mae Maredudd ab Owain yn talu ceiniog y pen i ryddhau ei bobl.

    Maredudd yn rhyddhau ei bobl
  2. Llywelyn ap Seisyll yn ennill yn Abergwili (wedi’i gofnodi)

    Mae Llywelyn ap Seisyll, brenin Gwynedd a Deheubarth, yn trechu hawliwr yn Abergwili. Dywed y croniclau fod y wlad yn gyfoethog ac mewn heddwch yn ei ddydd.

    Llywelyn ap Seisyll yn ennill yn Abergwili
  3. Buddugoliaeth Llanllieni (wedi’i gofnodi)

    Mae Gruffudd ap Llywelyn yn trechu byddin o Saeson a Normaniaid ger Llanllieni.

    Buddugoliaeth Llanllieni
  4. Un brenin i Gymru gyfan (wedi’i gofnodi)

    Mae Gruffudd ap Llywelyn yn uno Cymru gyfan dan ei goron, yr unig frenin erioed i wneud hynny, hyd ei farwolaeth yn 1063.

    Un brenin i Gymru gyfan

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf