Rhodri Mawr
Brenin Gwynedd (wedi’i gofnodi)Brenin Gwynedd a ddaeth â Phowys a Seisyllwg dan ei reolaeth a gwrthsefyll y Llychlynwyr.
Rhodri Mawr
Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd
c. 872 OC
Drwy ei briodas ag Angharad, mae Rhodri Mawr yn ennill Seisyllwg yn y de-orllewin. Mae bellach yn rheoli’r rhan fwyaf o Gymru.
Llun: Aber afon Teifi, hen ffin Ceredigion. · Mertbiol, CC0 · Wikimedia Commons
Yn 872 boddodd Gwgon, olaf hen frenhinoedd Ceredigion, heb adael etifedd. Gosododd Rhodri Mawr, a oedd yn briod ag Angharad chwaer Gwgon, eu mab Cadell ar orsedd Seisyllwg, ac roedd tŷ Rhodri bellach yn dal y rhan fwyaf o Gymru.FfynonellauSeisyllwg ↗Wikipedia (Saesneg)Ceredigion ynghyd ag Ystrad Tywi, wedi’i henwi mae’n debyg ar ôl Seisyll ap Clydog; roedd Angharad chwaer Gwgon yn wraig i Rodri Mawr; yn 872 boddodd Gwgon, olaf hen linach Ceredigion, heb etifedd, a gosododd Rhodri ei fab ef ac Angharad, Cadell, yn frenin Seisyllwg; yn ddiweddarach unodd Hywel Dda Seisyllwg a Dyfed yn deyrnas newydd Deheubarth.Annales Cambriae, the years 807 to 954 ↗Internet Medieval Sourcebook, Prifysgol Fordham (Saesneg)825: Bu farw Hywel. 844: Bu farw Merfyn. 853: Môn wedi’i hanrheithio gan y cenhedloedd duon. 871: Boddwyd Gwgon brenin Ceredigion. 877: Lladdwyd Rhodri a’i fab Gwriad gan y Saeson. 880: Gwaith Conwy. Dial Rhodri drwy law Duw. 902: Daeth Igmwnd i Fôn a chymryd Maes Osfeilion. 908: Bu farw’r esgob Asser. 915: Bu farw Anarawd brenin y Brythoniaid. 928: Aeth Hywel i Rufain. 938: Brwydr Brune. Lladdwyd Idwal fab Rhodri a’i fab Elisedd gan y Saeson (dan 943). 950: Bu farw Hywel brenin y Brythoniaid, a elwir y Da. 954: Bu farw Rhodri fab Hywel. Gall blynyddoedd y testun hwn fod flwyddyn neu ragor y tu ôl i’r dyddiadau a ddefnyddia haneswyr.
| Pryd | 872 |
|---|---|
| Seisyllwg | Ceredigion ynghyd ag Ystrad Tywi |
| Drwy | Angharad gwraig Rhodri, chwaer Gwgon |
Mae Blwyddnodau Cymru yn rhoi’r geiriau moel: boddwyd Gwgon brenin Ceredigion.FfynhonnellAnnales Cambriae, the years 807 to 954 ↗Internet Medieval Sourcebook, Prifysgol Fordham (Saesneg)825: Bu farw Hywel. 844: Bu farw Merfyn. 853: Môn wedi’i hanrheithio gan y cenhedloedd duon. 871: Boddwyd Gwgon brenin Ceredigion. 877: Lladdwyd Rhodri a’i fab Gwriad gan y Saeson. 880: Gwaith Conwy. Dial Rhodri drwy law Duw. 902: Daeth Igmwnd i Fôn a chymryd Maes Osfeilion. 908: Bu farw’r esgob Asser. 915: Bu farw Anarawd brenin y Brythoniaid. 928: Aeth Hywel i Rufain. 938: Brwydr Brune. Lladdwyd Idwal fab Rhodri a’i fab Elisedd gan y Saeson (dan 943). 950: Bu farw Hywel brenin y Brythoniaid, a elwir y Da. 954: Bu farw Rhodri fab Hywel. Gall blynyddoedd y testun hwn fod flwyddyn neu ragor y tu ôl i’r dyddiadau a ddefnyddia haneswyr.
Ceredigion ynghyd ag Ystrad Tywi, dyffryn Tywi, oedd Seisyllwg, a chredir iddi gael ei henw gan hen frenin, Seisyll ap Clydog.FfynhonnellSeisyllwg ↗Wikipedia (Saesneg)Ceredigion ynghyd ag Ystrad Tywi, wedi’i henwi mae’n debyg ar ôl Seisyll ap Clydog; roedd Angharad chwaer Gwgon yn wraig i Rodri Mawr; yn 872 boddodd Gwgon, olaf hen linach Ceredigion, heb etifedd, a gosododd Rhodri ei fab ef ac Angharad, Cadell, yn frenin Seisyllwg; yn ddiweddarach unodd Hywel Dda Seisyllwg a Dyfed yn deyrnas newydd Deheubarth.

Rheolodd Cadell yn gyntaf dan ei dad ac yna dan ei frawd Anarawd. Yn ddiweddarach unodd Hywel Dda, mab Cadell, Seisyllwg a Dyfed a gwneud teyrnas Deheubarth.FfynhonnellSeisyllwg ↗Wikipedia (Saesneg)Ceredigion ynghyd ag Ystrad Tywi, wedi’i henwi mae’n debyg ar ôl Seisyll ap Clydog; roedd Angharad chwaer Gwgon yn wraig i Rodri Mawr; yn 872 boddodd Gwgon, olaf hen linach Ceredigion, heb etifedd, a gosododd Rhodri ei fab ef ac Angharad, Cadell, yn frenin Seisyllwg; yn ddiweddarach unodd Hywel Dda Seisyllwg a Dyfed yn deyrnas newydd Deheubarth.
Ffynonellau a darllen pellach
Brenin Gwynedd a ddaeth â Phowys a Seisyllwg dan ei reolaeth a gwrthsefyll y Llychlynwyr.
Rhodri MawrMae Cyngen o Bowys yn marw ar bererindod yn Rhufain, ac mae Powys yn mynd i’w nai Rhodri, gan ei huno â Gwynedd.
Rhodri yn ennill PowysMae Rhodri Mawr yn lladd yr arweinydd Danaidd Horm ar Ynys Môn ac yn rheoli rhan helaeth o Gymru.
Rhodri Mawr yn trechu’r LlychlynwyrMae Rhodri Mawr yn marw yn ymladd y Mersiaid. Mae ei feibion yn rhannu ei deyrnasoedd, ac mae ei ddisgynyddion yn rheoli yng Nghymru am bedwar can mlynedd.
Cwymp Rhodri MawrMae Anarawd fab Rhodri yn trechu’r Mersiaid yn aber afon Conwy. Mae’r croniclau’n ei alw’n ‘ddial Duw am Rodri’.
Dial RhodriYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf