Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

856 OC

Rhodri Mawr yn trechu’r Llychlynwyr

Mae Rhodri Mawr yn lladd yr arweinydd Danaidd Horm ar Ynys Môn ac yn rheoli rhan helaeth o Gymru.

Llun: Viking, copi o long Gokstad, llong ryfel Lychlynnaidd o’r nawfed ganrif, a hwyliodd i America yn 1893. · Unknown photographer, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

856 OCOes y BrenhinoeddAr y llinell amser (wedi’i gofnodi)
Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Yn 856 lladdodd Rhodri, brenin Gwynedd a Phowys, yr arweinydd Llychlynnaidd Orm, pennaeth y ‘cenhedloedd duon’, y Daniaid. Roedd sôn am y fuddugoliaeth ymhell y tu hwnt i Gymru.

Pryd856
GelynOrm, un o arweinwyr y Dubgenti, y cenhedloedd duon
YnCroniclau Iwerddon

Môn wedi’i hanrheithio#

Bu’r Llychlynwyr yn ymosod ar arfordir Cymru. Dywed Blwyddnodau Cymru i Fôn gael ei hanrheithio gan y cenhedloedd duon yn 853.

‘Lladdodd ryw Orm’#

Dair blynedd yn ddiweddarach trawodd Rhodri yn ôl. Mae croniclau Iwerddon yn cofnodi iddo ladd Orm, un o arweinwyr y cenhedloedd duon.

Rhodri Mawr yn Historie of Cambria David Powel, 1584.
Rhodri Mawr yn Historie of Cambria David Powel, 1584. · Llun: David Powel, CC0, Wikimedia Commons

Moliant yn Lladin#

Efallai mai ei fuddugoliaeth ef a folir mewn cerdd Ladin o’r cyfnod gan yr ysgolhaig Gwyddelig Sedulius Scottus, os Rhodri yw’r brenin Roricus mewn cerdd arall ganddo.

Y bobl

d. 878

Rhodri Mawr

Brenin Gwynedd (wedi’i gofnodi)

Brenin Gwynedd a ddaeth â Phowys a Seisyllwg dan ei reolaeth a gwrthsefyll y Llychlynwyr.

Rhodri Mawr

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Canu Heledd (cronicl cynnar:Llyfr Coch Hergest, tua 1400)

    Mae beirdd yn canu englynion Heledd, yn galaru am ei brawd Cynddylan a llosgi ei neuadd. Maent ymhlith y cerddi mwyaf ingol yn y Gymraeg.

    Canu Heledd
  2. Rhodri yn ennill Powys (wedi’i gofnodi)

    Mae Cyngen o Bowys yn marw ar bererindod yn Rhufain, ac mae Powys yn mynd i’w nai Rhodri, gan ei huno â Gwynedd.

    Rhodri yn ennill Powys
  3. Rhodri yn ennill Seisyllwg (wedi’i gofnodi)

    Drwy ei briodas ag Angharad, mae Rhodri Mawr yn ennill Seisyllwg yn y de-orllewin. Mae bellach yn rheoli’r rhan fwyaf o Gymru.

    Rhodri yn ennill Seisyllwg
  4. Cwymp Rhodri Mawr (wedi’i gofnodi)

    Mae Rhodri Mawr yn marw yn ymladd y Mersiaid. Mae ei feibion yn rhannu ei deyrnasoedd, ac mae ei ddisgynyddion yn rheoli yng Nghymru am bedwar can mlynedd.

    Cwymp Rhodri Mawr

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf