Mae copïwyr yn ysgrifennu’r llawysgrif hynaf sydd wedi goroesi yn gyfan gwbl yn Gymraeg, gyda cherddi am Fyrddin, Arthur a beddau arwyr.
Llun: Tudalen o Lyfr Du Caerfyrddin, y llawysgrif hynaf sydd wedi goroesi a ysgrifennwyd yn gyfan gwbl yn Gymraeg · Unknown medieval scribe, CC0 · Wikimedia Commons
Tua 1250 ysgrifennodd un copïydd lyfr o gerddi Cymraeg. Credir mai dyma’r llawysgrif hynaf sydd ar glawr yn gyfan gwbl yn Gymraeg: Llyfr Du Caerfyrddin.FfynonellauBlack Book of Carmarthen ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd cyn 1250, gwaith un copïydd dros gyfnod hir; cysylltir ef â phriordy Ioan Efengylydd a Theulyddog yng Nghaerfyrddin, a’i alw’n ddu oherwydd lliw ei rwymiad; tybir mai dyma’r llawysgrif hynaf sydd ar glawr yn gyfan gwbl yn Gymraeg; cerddi o’r nawfed hyd y ddeuddegfed ganrif, yn eu plith Yr Afallennau ac Yr Oianau Myrddin, ymddiddan Myrddin a Thaliesin, marwnad Gereint fab Erbin ac Englynion y Beddau; fe’i cofnodwyd gyntaf gyda Syr John Prys o Aberhonddu, yna yn llyfrgell Hengwrt Robert Vaughan, ac yn awr Peniarth MS 1 yn y Llyfrgell Genedlaethol; 54 o ddalennau.The Black Book of Carmarthen ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru, sy’n cadw’r llawysgrif (Peniarth 1) (Saesneg)Ysgrifennwyd gan un copïydd ar wahanol adegau yn ei fywyd, cyn tua 1250 ac o’i gwmpas; cafwyd gan Syr John Prys gyda thrysorydd Tyddewi; yn yr Hengwrt, yna Peniarth; prynwyd gan Syr John Williams yn 1904 am £5,500.
Fe’i gelwir yn ddu oherwydd lliw ei rwymiad, ac fe’i cysylltir â phriordy Ioan Efengylydd a Theulyddog yng Nghaerfyrddin.FfynhonnellBlack Book of Carmarthen ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd cyn 1250, gwaith un copïydd dros gyfnod hir; cysylltir ef â phriordy Ioan Efengylydd a Theulyddog yng Nghaerfyrddin, a’i alw’n ddu oherwydd lliw ei rwymiad; tybir mai dyma’r llawysgrif hynaf sydd ar glawr yn gyfan gwbl yn Gymraeg; cerddi o’r nawfed hyd y ddeuddegfed ganrif, yn eu plith Yr Afallennau ac Yr Oianau Myrddin, ymddiddan Myrddin a Thaliesin, marwnad Gereint fab Erbin ac Englynion y Beddau; fe’i cofnodwyd gyntaf gyda Syr John Prys o Aberhonddu, yna yn llyfrgell Hengwrt Robert Vaughan, ac yn awr Peniarth MS 1 yn y Llyfrgell Genedlaethol; 54 o ddalennau.
Tudalen o Lyfr Du Caerfyrddin, yn y Llyfrgell Genedlaethol. · Llun: Unknown medieval scribe, CC0, Wikimedia Commons
Lluniwyd ei gerddi rhwng y nawfed ganrif a’r ddeuddegfed. Yn eu plith mae Afallennau ac Oianau Myrddin, ymddiddan Myrddin a Thaliesin, marwnad Gereint fab Erbin, ac Englynion y Beddau.FfynhonnellBlack Book of Carmarthen ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd cyn 1250, gwaith un copïydd dros gyfnod hir; cysylltir ef â phriordy Ioan Efengylydd a Theulyddog yng Nghaerfyrddin, a’i alw’n ddu oherwydd lliw ei rwymiad; tybir mai dyma’r llawysgrif hynaf sydd ar glawr yn gyfan gwbl yn Gymraeg; cerddi o’r nawfed hyd y ddeuddegfed ganrif, yn eu plith Yr Afallennau ac Yr Oianau Myrddin, ymddiddan Myrddin a Thaliesin, marwnad Gereint fab Erbin ac Englynion y Beddau; fe’i cofnodwyd gyntaf gyda Syr John Prys o Aberhonddu, yna yn llyfrgell Hengwrt Robert Vaughan, ac yn awr Peniarth MS 1 yn y Llyfrgell Genedlaethol; 54 o ddalennau.
Fe’i cofnodwyd gyntaf gyda Syr John Prys o Aberhonddu, yna’i gadw yn llyfrgell Robert Vaughan yn Hengwrt. Mae yn awr yn y Llyfrgell Genedlaethol.FfynonellauBlack Book of Carmarthen ↗Wikipedia (Saesneg)Ysgrifennwyd cyn 1250, gwaith un copïydd dros gyfnod hir; cysylltir ef â phriordy Ioan Efengylydd a Theulyddog yng Nghaerfyrddin, a’i alw’n ddu oherwydd lliw ei rwymiad; tybir mai dyma’r llawysgrif hynaf sydd ar glawr yn gyfan gwbl yn Gymraeg; cerddi o’r nawfed hyd y ddeuddegfed ganrif, yn eu plith Yr Afallennau ac Yr Oianau Myrddin, ymddiddan Myrddin a Thaliesin, marwnad Gereint fab Erbin ac Englynion y Beddau; fe’i cofnodwyd gyntaf gyda Syr John Prys o Aberhonddu, yna yn llyfrgell Hengwrt Robert Vaughan, ac yn awr Peniarth MS 1 yn y Llyfrgell Genedlaethol; 54 o ddalennau.The Black Book of Carmarthen ↗Llyfrgell Genedlaethol Cymru, sy’n cadw’r llawysgrif (Peniarth 1) (Saesneg)Ysgrifennwyd gan un copïydd ar wahanol adegau yn ei fywyd, cyn tua 1250 ac o’i gwmpas; cafwyd gan Syr John Prys gyda thrysorydd Tyddewi; yn yr Hengwrt, yna Peniarth; prynwyd gan Syr John Williams yn 1904 am £5,500.
Proffwyd a bardd (cronicl cynnar:· Llyfr Du Caerfyrddin, tua 1250)
Bardd-broffwyd traddodiad Cymru, y mae ei gerddi yn Llyfr Du Caerfyrddin. Yn ôl traddodiad Cymru mae Caerfyrddin yn dwyn ei enw, a gwnaeth Sieffre o Fynwy ef yn gynghorwr i Arthur, Merlin.
Mae Dafydd fab Llywelyn yn gwneud Tywysog Cymru yn deitl ffurfiol iddo, y teitl a ddefnyddiodd ei hen daid Owain Gwynedd gyntaf, ac yn gofyn i’r Pab warchod ei hawliau.