Hanes Cymru / Llinell amser / Oes y Brenhinoedd

1091

Buddugoliaeth Llandudoch

Mae Rhys ap Tewdwr yn trechu ei wrthwynebwyr yn Llandudoch ac yn cadw Deheubarth ynghyd.

Llun: Adfeilion yr abaty diweddarach yn Llandudoch, ger aber afon Teifi. · JohnArmagh, Parth cyhoeddus · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Trechodd Rhys ap Tewdwr, brenin Deheubarth, y gwrthwynebwyr a gododd yn ei erbyn yn Llandudoch, a dal ei deyrnas ynghyd.

Pryd1091; mae’r Brut yn rhoi 1089
BleLlandudoch
SyrthioddGruffudd ap Maredudd, ymgeisydd y gwrthwynebwyr

Ei yrru allan a dod yn ôl#

Yn 1088 gyrrwyd Rhys o’i deyrnas, ond dychwelodd yn ddiweddarach yr un flwyddyn gyda llynges o Iwerddon.

Y frwydr#

Daeth gwrthryfelwyr â Gruffudd ap Maredudd yn ei erbyn. Y Brut: ger Llandudoch bu brwydr rhyngddynt, a Rhys a orfu. Lladdwyd Gruffudd.

Blynyddoedd olaf Rhys#

Ddwy flynedd yn ddiweddarach lladdwyd Rhys ei hun, a chydag ef, medd y Brut, y syrthiodd teyrnas y Brythoniaid.

Y bobl

d. 1093

Rhys ap Tewdwr

Brenin y Deheubarth (wedi’i gofnodi)

Brenin y Deheubarth a ddaliodd y de yn erbyn y Normaniaid. Ohono ef y disgyn yr Arglwydd Rhys, a thrwy ei ferch Nest, llawer o deuluoedd mawr Cymru.

Rhys ap Tewdwr

Brwydrau a dogfennau’r cyfnod

Cyn ac wedyn

  1. Gwilym yn Nhyddewi (wedi’i gofnodi)

    Daw Gwilym Goncwerwr i Dyddewi yn bererin, ac mae’n cwrdd â Rhys ap Tewdwr, y mae’n ei gydnabod yn frenin Deheubarth.

    Gwilym yn Nhyddewi
  2. Ysgrifennu’r Pedair Cainc (wedi’i gofnodi)

    Mae awdur anhysbys yn llunio Pedair Cainc y Mabinogi, chwedlau Pwyll, Branwen, Manawydan a Math, campweithiau adrodd straeon Ewrop.

    Ysgrifennu’r Pedair Cainc
  3. Cwymp Rhys ap Tewdwr (wedi’i gofnodi)

    Lleddir brenin Deheubarth ger Aberhonddu. Mae arglwyddi Normanaidd yn llifo i dde Cymru ac yn codi cestyll o Benfro i Gaerdydd.

    Cwymp Rhys ap Tewdwr
  4. Y Cymry yn codi yn erbyn y Normaniaid (wedi’i gofnodi)

    Ar draws Cymru mae’r Cymry’n codi ac yn dinistrio’r cestyll Normanaidd newydd i’r gorllewin o’r Conwy. Mae Cadwgan ap Bleddyn yn chwalu byddin Normanaidd yng Nghoed Yspwys.

    Y Cymry yn codi yn erbyn y Normaniaid

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf